Zaplanowane na 10 maja wybory prezydenckie mają być przeprowadzone bez wykorzystania lokali wyborczych, całe głosowanie ma mieć miejsce w formie korespondencyjnej. Taką poprawkę wprowadzają posłowie Prawa i Sprawiedliwości do czekającego rozpatrzenie przez Sejm projektu nowelizacji Kodeksu wyborczego.

Pakiety do głosowania korespondencyjnego będą dostarczane do rąk własnych, nie dojdzie więc do wykluczenia kontaktu osobistego i ryzyka zakażenia. Kraje, gdzie są takie głosowania, prowadzą pilotaże, by wykryć słabości, nikt też nie wprowadzał ich miesiąc przed wyborami. Krytycy głosowania korespondencyjnego mówią o ryzyku oszustw wyborczych i dużej zależności od wydolności poczty.

W czasie trwania stanu nadzwyczajnego Konstytucja nie pozwala na zmianę przepisów wyborczych. Po jego ustaniu wyznaczenie terminu nie będzie możliwe bez nowelizacji kodeksu. Obecny nie odpowiada na wiele pytań, między innymi o to, do kiedy trzeba wtedy zorganizować wybory. Nie zgadzam się, żeby była swoboda wyznaczenia terminu na przykład za rok – mówi dr Liwiusz Laska

Z chwilą wprowadzenia najpoważniejszych po 1981 roku restrykcji dotyczących życia społeczno-politycznego, stan nadzwyczajny został już faktycznie wprowadzony. Problem nie dotyczy zatem tego, czy wprowadzić stan nadzwyczajny i przesunąć wybory, lecz tego, czy w świetle Konstytucji można go wprowadzić nieformalnie i zorganizować wybory – pisze Adrian Prusik.

Wypełnienie zadań związanych z organizacją wyborów czy zapewnienie bezpieczeństwa mieszkańców i urzędników? Jest epidemia, ale nie ma stanu nadzwyczajnego, więc należy kontynuować przygotowania. A samorządowców, którzy mają wątpliwości, która z tych wartości jest ważniejsza politycy partii rządzącej straszą odpowiedzialnością karną.

Wszystko wskazuje na to, że majowe wybory prezydenckie nie odbędą się, a Prawo i Sprawiedliwość z nadzwyczajnym uporem prze do ich przeprowadzenia. I wymyśla kolejne konstrukcje prawne, które urągają nie tylko standardom demokratycznego państwa prawa, ale także elementarnej uczciwości i przyzwoitości.

W wyborach prezydenckich zarządzonych w 2020 roku możliwość głosowania korespondencyjnego przysługuje wszystkim wyborcom - taką zmianę w prawie wyborczym chce wprowadzić Prawo i Sprawiedliwość. Zasada ta miałaby obowiązywać już podczas zaplanowanych na 10 maja wyborów prezydenckich. Projekt przewiduje też specjalne zasady tworzenia komisji wyborczych.

Samorządowcy ze Związku Miast Polskich alarmują, że dopuszczenie do głosowania korespondencyjnego osób po 60. roku życia, w połącze­niu z panującą epidemią, może spowodować bardzo dużą liczbę wnios­ków do obsłużenia. Twierdzą, że obsługa takich zgłoszeń zawsze była wyzwaniem. Dodatkowo poczta zmieniła zasady wobec osób w kwarantannie.

Według PiS wprowadzenie możliwości głosowania korespondencyjnego ma umożliwić przeprowadzenie wyborów w legalnym terminie, według opozycji to próba manipulowania wynikiem wyborów w nadzwyczajnej sytuacji i igranie ze zdrowiem i życiem ludzi. Wprowadzona nagle zmiana do kodeksu wyborczego na pewno skomplikuje i wydłuży prace parlamentarne nad pakietem.

Przygotowania do przeprowadzenia wyborów trwają, biegną terminy kalendarza wyborczego. Prawie trzysta osób powołano w skład okręgowych komisji wyborczych. Kolejni prawnicy podkreślają, że obecna sytuacja nie pozwala na przeprowadzenie wolnych i demokratycznych wyborów. Nie ma na przykład możliwości, by osoby w kwarantannie głosowały korespondencyjnie.

Obecna sytuacja epidemiczna w sposób zasadniczy wpływa jednak na możliwość przeprowadzenia wyborów Prezydenta RP w wyznaczonym terminie, 10 maja bieżącego roku - pisze kilkadziesiąt organizacji społecznych we wspólnym apelu do Rady Ministrów. Autorzy wystąpienia twierdzą, że już faktycznie mamy w Polsce stan nadzwyczajny. Dlaczego więc nie ogłosić go oficjalnie? - pytają. 

Udostępnienie norm europejskich dla urządzeń medycznych i sprzętu do ochrony osobistej wszystkim zainteresowanym producentom - to jedno z działań Komisji Europejskiej w ramach przedsięwzięć na rzecz zapewnienia bezpieczeństwa podczas rozprzestrzeniania się koronawirusa.

Organizacja wyborów zaangażuje około 200 tysięcy osób – szacują eksperci Fundacji Batorego. I przewidują trudności ze skompletowaniem komisji i zabezpieczeniem przed koronawirusem ich członków, lokali oraz głosujących. Ograniczenie prawa do głosowania w kwarantannie, szpitalach i za granicą może spowodować protesty wyborcze, a nawet unieważnienie wyniku wyborów.

Ze względu na realne obawy zakażenia koronawirusem osób składających oraz zbierających podpisy poparcia pod kandydaturą ze względu na stan zagrożenia epidemicznego - zebranie brakującej liczby podpisów było nierealne - ocenił Sąd Najwyższy w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej. I uznał skargę pełnomocnika wyborczego Komitetu Wyborczego

Projekt przepisów antykryzysowych zawiesza bieg terminów, z wyjątkiem tych, o których mówi Konstytucja w artykułach dotyczących wyborów prezydenckich, parlamentarnych i samorządowych. Eksperci nie mają wątpliwości: ustawą nie można zmienić ustawy zasadniczej. I radzą, by przepisy odsyłały do kodeksu wyborczego,

W niedzielę 22 marca w 9 samorządach odbywają się wybory uzupełniające do rad lub na wójtów. Przeprowadzenie tego głosowania wzbudza kontrowersje ze względu na epidemię koronawirusa, jednak zdaniem prawników, nie można ich było odwołać.

Jeśli ewentualny stan nadzwyczajny miałby trwać przez kilka miesięcy, rozwiązaniem wydaje się być powtórzenie czynności wyborczych, czyli uznanie za niebyłe czynności już dokonanych, tym bardziej, że po zakończeniu tego stanu możemy znaleźć się w zupełnie nowej rzeczywistości społeczno-politycznej - piszą profesorowie Uniwersytetu Łódzkiego Anna Rakowska-Trela i Maciej Rakowski.

Organizacja wyborów prezydenckich w sytuacji zagrożenia koronawirusem będzie znacznie utrudniona – alarmują samorządowcy. Wskazują na problem składów komisji wyborczych, zamknięte instytucje publiczne i absencje urzędników oraz dodatkowe koszty środków ochronnych.

Wybory uzupełniające będą odbywać się w najbliższą i kolejne niedziele w wielu gminach, bo nie można ich odwołać. Podczas epidemii koronawirusa budzą wątpliwości ograniczone możliwości głosowania, bo wyborcy wolą zostać w domach, a wielu już jest w kwarantannie. Tymczasem Konstytucja mówi o powszechnym charakterze wyborów.

Należy jak najszybciej doprecyzować przepisy dotyczące przeprowadzenia wyborów po ustaniu stanu nadzwyczajnego, bo nie przewidziano, do kiedy trzeba wtedy wyznaczyć nowy termin. Nie wiadomo też, czy kalendarz wyborczy ulega w takiej sytuacji zawieszeniu i potem trzeba go tylko zmienić, czy wydać nowe postanowienie w sprawie zarządzenia wyborów.