Podczas nadzwyczajnej sytuacji związanej z epidemią - będą przedawniać się roszczenia majątkowe, odszkodowawcze, dotyczące pożyczek czy zaległego czynszu. Firmy mogą mieć problemy z terminami wynikającymi z umów. Przepis o zawieszeniu ich biegu nie dotyczy obrotu cywilnoprawnego. Ratunkiem mogą być przepisy o "sile wyższej", ale spowodują lawinę spraw w sądach.

O zapewnienie - mimo epidemii koronawirusa - dostępu do nieodpłatnych usług pomocy prawnej, poradnictwa obywatelskiego i mediacji - zaapelowały samorządy prawnicze. Ministerstwo Sprawiedliwości przyznaje, że obecnie wiele osób doświadcza trudności i problemów, których rozwiązanie wymaga pomocy prawnej. Zaleca takie wsparcie m.in. online.

Wynikający z ograniczeń związanych z epidemią koronawirusa brak możliwości „normalnego” funkcjonowania sądów w oparciu „tradycyjne” papierowe pisma, tradycyjną pocztę oraz bezpośredniość w znaczeniu fizycznej obecności na rozprawie, może przynieść pozytywny skutek w postaci przyspieszenia procesu informatyzacji sądów - piszą profesorowie Jacek Gołaczyński i Dariusz Szostek.

Stalking wkrótce będzie karany surowiej niż znęcanie. To pomysł rządu, by radzić sobie z hejtem w internecie - niezbyt trafiony, jak oceniają eksperci. W dodatku przepchnięty w Sejmie przy okazji uchwalania setek przepisów, które mają chronić społeczeństwo przed koronawirusem, a przedsiębiorców przed skutkami kryzysu.

Gdy prezydent, premier i minister zdrowia nawołują #zostańwdomu, ludzie ministra sprawiedliwości pod osłoną nocy podejmują działania, które mogą doprowadzić do depopulacji osób związanych na co dzień z wymiarem sprawiedliwości. Nakazując, mimo istnienia innych możliwości technicznych, nadawanie i odbieranie listów pocztą tradycyjną - piszą adwokaci Grzegorz Prigan i Karol Pachnik.

Po epidemii czeka nas paraliż sądów z powodu nawału spraw zaległych i nowych - alarmują prawnicy i apelują o wykorzystanie dostępnych rozwiązań teleinformatycznych. Już teraz można by wprowadzić doręczenia elektroniczne czy rozprawy przez wideokonferencje i to bez konieczności zmian ustawowych. Rząd właśnie, na ostatniej prostej prac nad tzw. tarczą antykryzysową, wycofał się z pomysłu składania pism procesowych online.

To był jeden z głównych postulatów prawników, który miał uchronić sądy przed chaosem i paraliżem po zakończeniu epidemii koronawirusa. W projekcie noweli specustawy zaproponowano możliwość wnoszenia i doręczania pism procesowych online. Ale w przyjętej przez Sejm ustawie już tych przepisów nie ma - rząd rzutem na taśmę usunął je autopoprawką.

Uchwalona w nocy z piątku na sobotę nowelizacja specustawy o koronawirusie wprowadza teoretycznie to, na co liczyły samorządy prawnicze - czyli zawieszenie biegu terminów i katalog spraw niecierpiących zwłoki. Jednak pod hasłem przeciwdziałania COVID-19 zaostrzono też kary - m.in. za stalking i wprowadzono - jak mówią eksperci - cenzurę prewencyjną.

Kara aresztu, grzywny lub ograniczenia wolności grozić będzie za nie stosowanie się do poleceń wydawanych przez policjanta lub funkcjonariusza Straży Granicznej - to jedna ze zmian wprowadzonych do uchwalonego w sobotę rano tzw. pakietu antykryzysowego. Postulowały to policyjne związki zawodowe, zapis krytykuje m.in. Rzecznik Praw Obywatelskich.

Sejm szybko zaostrza przepisy kodeksu karnego. Jeśli pakiet antykryzysowy wejdzie w życie, osobie z koronawirusem, która zatai to i pojedzie do szpitala gdzie zakazi personel medyczny, grozić będzie nawet 10 lat pozbawienia wolności. Kary drastyczne, a przy obecnej pracy sądów nie do realizacji - alarmują Rzecznik Praw Obywatelskich, prawnicy i lekarze.

Ministerstwo Sprawiedliwości na czas epidemii koronawirusa otwiera nowe możliwości w komunikacji sądów ze stronami, ale też komornikami. Po tygodniu prac nad projektem zmian w specustawie, który dawał początkowo możliwość wnoszenia pism procesowych online, idzie dalej i proponuje, by w ten sam sposób strony mogły otrzymywać pisma z sądów.

Projekt nowelizacji specustawy dotyczącej koronawirusa wprowadza nowy środek zapobiegawczy - zakaz opuszczania lokalu. Ma być on stosowany nie tylko przez sąd, ale w postępowaniu przygotowawczym przez prokuratora. Zdaniem prawników to instytucja, która mogłaby być alternatywą dla zwykłego aresztu, ale jest wprowadzana na szybko, bez dopracowania. I jest niekonstytucyjna.

Wielu pełnomocników pracuje zdalnie i z pewnością woleliby na bieżąco pracować nad sprawami i wiedzieć co się w nich dzieje, niż zostać zasypani korespondencją po uchyleniu stanu epidemii. Dlatego w tym okresie powinna być całkowicie uchylona skuteczność doręczeń zastępczych i wykorzystywane techniki informatyczne - pisze sędzia Marta Knotz z Sądu Rejonowego w Koszalinie.

Skierowany właśnie do Sejmu pakiet antykryzysowy poszerza katalog spraw niecierpiących zwłoki, do którego dołączone mają zostać m.in. wnioski o przedłużenie i zmianę tymczasowego aresztowania. Zmieniono też propozycje dotyczące przepisów o wnoszeniu i doręczaniu pism procesowych online.

Zaprzestanie wysyłki korespondencji sądowej wydaje się dobrym rozwiązaniem, ma jednak negatywne skutki dla szeregu uczestników postępowania - pełnomocników z urzędu, kuratorów procesowych, mediatorów, biegłych sądowych i tłumaczy. Co z tego, że wydawane są postanowienia o przyznaniu im wynagrodzeń, skoro nie są doręczane. Skutek to brak prawomocności - pisze sędzia Zbigniew Miczek.

Wnioski o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym w sprawie systemu postępowania dyscyplinarnego wobec sędziów są niedopuszczalne - stwierdził w czwartek Trybunał Sprawiedliwości UE, odpowiadając na pytania sądów z Łodzi i Warszawy. Ale dodał, że zadawanie przez sędziów pytań nie może być podstawą dyscyplinarek wobec nich.

Koronawirus ograniczył pracę sądów, a to może bezpośrednio uderzyć w pełnomocników z urzędu, kuratorów procesowych, mediatorów i biegłych sądowych - alarmują prawnicy. Żeby postanowienie o wynagrodzeniu było prawomocne, musi bowiem zostać doręczone. Tymczasem NRA wystąpiła do MS w sprawie należności dla adwokatów - zaległości sięgają kilku miesięcy.

Propozycje Ministerstwa Sprawiedliwości idą wyraźnie w kierunku wygaszenia pracy sądów. Taka decyzja byłaby słuszna, gdybyśmy wiedzieli, że epidemia potrwa kilka tygodni, a przecież wszyscy wiemy, że tak nie będzie. Trzeba więc znaleźć sposób, by wymiar sprawiedliwości jednak nie stanął - piszą adwokaci Grzegorz Prigan, Karol Pachnik.

Złożenie przez prokuratora oświadczenia o zatwierdzeniu aktu oskarżenia sporządzonego przez Urząd Celny i wniesienie go ponownie nie wyeliminowało przeszkody i dalej nie można było prowadzić postępowania - orzekł Sąd Najwyższy i umorzył sprawę. Mimo, że prokurator generalny wniósł kasację na niekorzyść.

Nie da się pogodzić przysięgi sędziowskiej z brakiem dbałości o dobro współobywateli. W chwili obecnej nie da się też przeprowadzić wyborów z poszanowaniem zasad równości i powszechności - wskazuje w uchwale Forum Współpracy Sędziów i apeluje do wszystkich sędziów o powstrzymanie się od udziału w procedurach wyborczych.