Osoby otrzymujące od fundacji pomoc o wartości ponad 5733 zł powinny co do zasady zapłacić podatek od spadków i darowizn. By tego uniknąć, fundacje formułują umowy z podopiecznymi w ten sposób, by pomoc nie była darowizną, ale świadczeniem zwolnionym z PIT. Problem można łatwo rozwiązać poprzez dodanie zwolnienia w ustawie podatku od spadków i darowizn - postulują eksperci.

Już czwarty rok z rzędu organizujemy akcję Poprawmy prawo, zbierając od naszych Czytelników zgłoszenia dotyczące przepisów złych, wymagających poprawy. Rok 2023 obfitował w znaczące i liczne zmiany kodeksu pracy, po części wynikające z konieczności wprowadzenia na stałe pracy zdalnej i postulowanej przez pracodawców od lat kontroli trzeźwości pracowników, a po części wymuszone koniecznością dostosowania naszego prawa do przepisów UE. Za najlepsze zgłoszenia czeka roczny dostęp do LEX-a.

Premier Donald Tusk zapowiedział w exposé ograniczenie czasu kontroli u mikroprzedsiębiorców. Już teraz przepisy przewidują, że kontrole u tej grupy mogą trwać tylko 12 dni. Jednak w praktyce trwają nawet miesiącami, ponieważ urzędnicy liczą tylko te dni, kiedy przebywają u kontrolowanego. Poza tym ograniczenie czasowe dotyczy tylko niektórych postępowań. Eksperci popierają zapowiedź premiera, ale postulują, by doprecyzować przepisy.

Konfederacja Lewiatan przedstawiła swoje postulaty podatkowe dla nowego rządu. Apeluje m.in. o zwiększenie bezpieczeństwa prowadzenia działalności gospodarczej, wprowadzenie zryczałtowanej składki zdrowotnej dla przedsiębiorców, reformę systemu przedawnienia zobowiązań podatkowych, zmianę wadliwych interpretacji przepisów, uchylenie podatku minimalnego CIT oraz korektę przepisów o estońskim CIT.

Przepisy dotyczące postępowania w razie awarii Krajowego Systemu e-Faktur budzą ogromne wątpliwości. Podatnicy będą mieli dwa różne terminy na dosłanie faktur do systemu, w zależności m.in. od tego, czy awaria była po stronie KSeF czy po stronie przedsiębiorcy. Za nieprawidłowości grozić będą od 2025 r. wysokie kary. Eksperci już teraz spodziewają się sporów co do tego, po czyjej stronie wystąpił błąd i czy doszło do uchybienia terminu. A MF wyjaśnia, że komunikaty o awarii systemu będą zamieszczane na dwa różne sposoby.

Kolejne przepisy unijnej dyrektywy o ochronie sygnalistów powinny funkcjonować od 17 grudnia br., tymczasem polska ustawa w tym zakresie nie jest nawet na etapie pierwszego czytania w Sejmie. Jak zgodnie wskazują prawnicy, pogłębia to niepewność przedsiębiorców i chaos w firmach – tym bardziej, że sądy zaczynają już odnosić się w wyrokach bezpośrednio do przepisów dyrektywy. Rośnie też obawa, że nawet po przyjęciu ustawy regulacje będą wdrażane „na kolanie”, bo zabraknie na to czasu.

Obrót prywatną ziemią rolną trzeba uprościć - uważają eksperci. Ich zdaniem trzeba skończyć z fikcją, że każdy kłos jest na wagę złota. "Poluzowanie" zasad sprzedaży gruntów jest niezbędne przede wszystkim w miastach, gdzie brakuje terenów pod zabudowę. Część ograniczeń istnieje też tylko na papierze, bo bardzo restrykcyjnym przepisom towarzyszy od lat zbyt liberalna praktyka Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa.

Pracownicy, których pracodawca jest niewypłacalny, mają problem z otrzymaniem należnych im świadczeń pracowniczych z FGŚP. Muszą czekać aż sąd ogłosi upadłość firmy. A że postępowania trwają po kilka lat, tracą możliwość wnioskowania do funduszu o wypłatę pieniędzy. Czas, w jakim taki wniosek powinni złożyć, nie może bowiem być dłuższy niż 12 miesięcy. Prawnicy potwierdzają, że przepisy wymagają zmiany.

Już trzy miesiące obowiązuje nowelizacja kodeksu karnego, która zmieniła m.in. samą dyrektywę wymiaru kary, usuwając z niej cele wychowawcze, a pozostawiając jedynie zapobiegawcze. Tą samą regulacją wprowadzono też możliwość bezwzględnego dożywocia. Prawnicy nie mają wątpliwości, że przepisy wymagają interwencji legislacyjnej, gdyż - jak podkreślają - naruszają Konstytucję i międzynarodowe konwencje. A to z kolei może prowadzić m.in. do problemów z ekstradycją osób poszukiwanych przez Polskę.

Przepis dotyczący wyznaczenia przez premiera osoby do pełnienia funkcji wójta w razie wygaśnięcia jego mandatu, wymaga poprawy. Nie określa bowiem terminu, w jakim premier ma to zrobić, co przy długiej zwłoce destabilizuje funkcjonowanie gminy. Natomiast dowolność, kogo premier może wyznaczyć na komisarza powoduje, że przepis jest wykorzystywany politycznie.

Od września br. orzekanie przez jednego sędziego w apelacjach stało się normą, a wyjątkiem są np. sprawy, które w I instancji rozpatrywał skład trzech sędziów lub te, w których wartość przedmiotu zaskarżenia przekroczą milion złotych. Jest też oczywiście furtka - o składzie trzyosobowym może też zdecydować prezes sądu, ze względu na zawiłość lub precedensowy charakter. Pełnomocnicy i sędziowie uważają, że to powinno zostać zmienione, bo uderza w prawo do sądu i jednolitość orzecznictwa.

Ustawodawca co rusz poprawia przepisy, by skuteczniej walczyć ze zjawiskiem niealimentacji. Nadal szwankuje jednak ściągalność takich zaległości - wynosi poniżej 20 proc. Dłużnik ma sporo możliwości, by uniknąć zobowiązań - co gorsza, wspierają go w tym bliscy i społeczeństwo. Komornicy podkreślają, że droga do poprawy jest daleka i obejmuje nie tylko kolejne zmiany legislacyjne, ale i mentalne. Konieczna jest edukacja i kampanie informacyjne.

Ubezwłasnowolnienie męża lub żony, konieczne często do leczenia i prowadzenia spraw osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji, powoduje utratę wspólności majątkowej. A to oznacza brak możliwości rozliczenia podatku dochodowego wspólnie z małżonkiem. Eksperci wskazują, że konieczna jest zmiana przepisu, który stawia osoby opiekujące się niepełnosprawnym mężem lub żoną w niekorzystnej sytuacji.

Zbyt mało osób ma prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, gdy rezygnują z pracy po to, aby zająć się bliskim wymagającym opieki. Nie przysługuje ono m.in. synowej czy zięciowi, który opiekuje się chorym teściem lub teściową. Zdaniem prawników, nie jest to luka w przepisach, ale - niestety - świadoma decyzja ustawodawcy. Co gorsza, od 1 stycznia krąg uprawnionych zostanie jeszcze bardziej ograniczony. Taki będzie efekt wejścia w życie ustawy o świadczeniu wspierającym.

Jawność rozprawy jest jednym z elementów konstytucyjnego prawa do sądu. 1 lipca weszły jednak w życie zmiany w postępowaniu cywilnym, wskutek których rozprawy jawne mogą przejść do lamusa, a posiedzenia niejawne - stać się sądowym standardem. Sędzia może rozpoznać w ten sposób nawet skomplikowaną sprawę. Część sędziów widzi w tym problem - podkreślają, że nie tak powinno wyglądać orzekanie. A prawnicy już głowią się jak doprowadzić do jawnej rozprawy.

Ministerstwo Sprawiedliwości rzutem na taśmę próbuje zwiększać stawki wynagrodzeń dla biegłych - zarówno w sprawach karnych, jak i cywilnych, o 30,49 proc. Projekty rozporządzeń trafiły do opiniowania, czasu jest jednak niewiele, bo miałyby one obowiązywać od 1 stycznia. Sami biegli mówią, że pieniądze to nie wszystko - największą bolączką jest brak kompleksowych rozwiązań, dotyczących m.in. sposobu ich powoływania, weryfikacji umiejętności i godnego wynagradzania.

Adwokaci coraz częściej skarżą się na praktykę części sędziów, polegającą na zwracaniu pozwów bez uzasadnionej podstawy. Chodzi konkretnie o art. 130[1a] k.p.c., zgodnie z którym jeśli nie są zachowane warunki formalne pisma, przewodniczący zwraca je bez wezwania do poprawienia lub uzupełnienia. Sytuacja tak nabrzmiała, że ORA w Warszawie wystosowała pismo w tej sprawie do prezes warszawskiego Sądu Okręgowego.

Polska nie implementowała na czas upadłościowej dyrektywy, umożliwiającej zagrożonym niewypłacalnością dłużnikom naprawienie sytuacji finansowej przedsiębiorstwa i dającej im drugą szansę. Termin na wdrożenie unijnych przepisów minął 17 lipca 2022 r. Dyrektywę teraz stosuje się wprost, ale nie wszystkie sądy to respektują i dochodzi do sporów. Prawnicy apelują do polityków, by skończyli jak najszybciej prace nad projektem, który opracował resort sprawiedliwości.

Ważą się losy sędziów z obecnej KRS. Pomysły na ich usunięcie, ze względu na wadliwą procedurę powołania, są dwa - jeden to uchwała Sejmu, drugi - ustawa, np. skracająca kadencję. Jeśli wybrana zostanie szybsza droga uchwały, ważne będzie też jak wybrani zostaną następcy. I tu może pojawić się problem, bo zdaniem części z prawników, Konstytucja wprost tego nie normuje, a "nowa" ustawa regulująca tryb powołania, może nie zyskać aprobaty prezydenta.

Po ponad roku od wprowadzenia tzw. prawa holdingowego do kodeksu spółek handlowych, wątpliwości wciąż jest więcej, niż odpowiedzi - zwłaszcza w kontekście wydawania wiążących poleceń i definicji interesu spółki. Dlatego biznes nie jest na razie zbyt chętny, by korzystać z regulacji. Niektórzy eksperci uważają wręcz, że przepisy są nie do uratowania, i należałoby je całkowicie uchylić.