SN: Wniosek o ukaranie sędziego bez aktu oskarżenia
Uchylenia immunitetu sędziemu może żądać tylko ten, kto złożył akt oskarżenia. Status oskarżyciela przysługuje z mocy ustawy prokuratorowi, zaś inne osoby , muszą wykonać czynność procesową, jaką jest wniesienie aktu oskarżenia. Skarżący takiego statusu nie miał i jego oskarżenie o sfałszowanie protokołu rozprawy przez sędziego nie będzie rozpoznane przez Sąd Najwyższy.
Skarżący zwrócił się do Izby Odpowiedzialności Zawodowej SN o wydanie uchwały zezwalającej na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędzi sądu okręgowego za przekroczenie uprawnień. Chodziło o sfałszowanie protokołu rozprawy.
Wniosek o pełnomocnika z urzędu
Przewodniczący Wydziału I Izby Odpowiedzialności Zawodowej w marcu br., stwierdził, iż wniosek nie został sporządzony i podpisany przez adwokata będącego pełnomocnikiem. A nadto nie odpowiada warunkom formalnym pisma procesowego. W tej sytuacji przewodniczący wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia braków. W odpowiedzi skarżący zwrócił się o ustanowienie dla niego pełnomocnika z urzędu w celu sporządzenia i podpisania wniosku. W kolejnych pismach poinformował, że nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru wobec trudnej sytuacji majątkowej i osobistej. Zarządzeniem z 11 czerwca 2026 r. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia wniosku o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędzi sądu okręgowego wobec jego oczywistej bezzasadności.
Nie wniesiono aktu oskarżenia
Sąd Najwyższy uznał, że wnioskodawca podjął czynności w celu ustanowienia pełnomocnika z urzędu, jednak rozstrzygnięcie tej kwestii okazało się bezprzedmiotowe. - Powodem był fakt, że w sprawie zaistniała dalej idąca negatywna przesłanka postępowania immunitetowego. Skarżący, składając wniosek o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędzi sądu okręgowego, nie wykazał bowiem, że posiada status strony, tj. oskarżyciela prywatnego lub oskarżyciela posiłkowego subsydiarnego. Tylko taki status uprawniałby go do złożenia wniosku o wydanie uchwały – podkreślił sędzia sprawozdawca.
Sąd Najwyższy wskazał, że dopiero uzyskanie statusu strony w postępowaniu karnym toczącym się o ten sam czyn, przeciwko tej samej osobie, daje wnioskodawcy legitymację do wniesienia wniosku o zezwolenie na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej. Inna kolejność czynności procesowych stoi w sprzeczności z istotą postępowania.
Skarga do prokuratury
Zażalenie na to zarządzenie wniósł skarżący. W swoim środku odwoławczym podniósł, że Izba Odpowiedzialności Zawodowej przesłała do Prokuratury Krajowej jego pismo, któremu w Prokuraturze Krajowej została nadana sygnatura w sprawie sfałszowania protokołów rozpraw sprawy.
Sędzia sprawozdawca Zbigniew Korzeniowski z Izby Odpowiedzialności Zawodowej zwrócił uwagę, że Sąd Najwyższy podkreślił, iż podmiot, który dąży do uzyskania zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej osoby, co do której ustawa wymaga takiego zezwolenia, musi posiadać status oskarżyciela. Status taki przysługuje z mocy ustawy prokuratorowi, zaś w zakresie innych podmiotów, warunkiem jego uzyskania jest dokonanie czynności procesowej, jaką jest wniesienie aktu oskarżenia. Skutkiem wniesienia aktu oskarżenia jest zawisłość sprawy karnej przed określonym sądem powszechnym, z powodu oskarżenia przez określony podmiot – oskarżyciela prywatnego lub subsydiarnego.
- Wniosek o uchylenie immunitetu może być złożony jedynie przez oskarżyciela, a wnioskodawca takiego statusu nie posiada. W tym stanie rzeczy zarządzenie o odmowie przyjęcia wniosku było całkowicie zasadne – wskazał sędzia Korzeniowski.
Postanowienie Izby Odpowiedzialności Zawodowej SN z 22 września 2026 r., sygnatura akt II ZIZ 34/26
