TSUE: Automatyczne zawieszenie rozpatrywania wniosków o azyl osób objętych ochroną tymczasową - niezgodne z prawem
Prawo Unii zezwala beneficjentowi tymczasowej ochrony na złożenie wniosku o ochronę międzynarodową. Odrzucenie tego wniosku nie pociąga za sobą utraty statusu tymczasowej ochrony, ponieważ obie procedury mogą toczyć się równocześnie i niezależnie od siebie – orzekł niedawno TSUE.
W marcu 2022 r. UB, obywatel chiński pochodzenia ujgurskiego, przybył do Niderlandów wraz ze swoją małżonką, obywatelką Ukrainy, i ich dzieckiem. Złożył tam wniosek o azyl. Władze holenderskie przyznały mu ochronę tymczasową jako członkowi rodziny obywatelki Ukrainy zamieszkałego w Ukrainie wraz z żoną i dzieckiem przed 24 lutego 2022 r. oraz zawiesiły rozpatrywanie jego wniosku o azyl do czasu wygaśnięcia tego okresu ochrony.
Na początku 2024 r. UB zarzucił holenderskiemu ministrowi ds. azylu i migracji, że nie rozpatrzył jego wniosku o azyl w terminie przewidzianym w prawie Unii. Wobec braku odpowiedzi skierował on sprawę do sądu w Hadze, który nakazał ministrowi rozpatrzenie wniosku o azyl. Niderlandzka rada stanu (Conseil d’État), do której wniesiono środek zaskarżenia, zwróciła się do Trybunału Sprawiedliwości z pytaniem, czy prawo Unii zezwala na automatyczne zawieszenie, do czasu upływu okresu tymczasowej ochrony, rozpatrywania wniosku o udzielenie azylu złożonego przez osobę korzystającą z tej ochrony.
W wyroku Trybunał przypomniał przede wszystkim, że celem ochrony tymczasowej jest zapewnienie wysiedleńcom natychmiastowych i minimalnych gwarancji na terytorium państw członkowskich, w szczególności gdy istnieje ryzyko, że system azylowy tych państw nie będzie w stanie sprostać masowemu napływowi wniosków o ochronę międzynarodową.
Trybunał zauważył, że prawo Unii zezwala beneficjentowi tymczasowej ochrony na złożenie wniosku o ochronę międzynarodową oraz że odrzucenie tego wniosku nie pociąga za sobą utraty statusu tymczasowej ochrony, ponieważ obie procedury mogą toczyć się równocześnie i niezależnie od siebie. Ponadto stosowanie dyrektyw dotyczących rozpatrywania wniosków o ochronę międzynarodową w żadnym wypadku nie wyklucza wnioskodawców już korzystających z ochrony tymczasowej, w związku z czym ustanowione w nich ogólne zasady mają do nich zastosowanie.
Terminy przewidziane w tych dyrektywach mają zatem zastosowanie podczas rozpatrywania wniosku o ochronę międzynarodową niezależnie od tego, czy osoba ubiegająca się o tę ochronę korzysta już z tymczasowej ochrony. Mimo to prawo Unii zezwala jednak państwom członkowskim na przedłużenie terminów rozpatrywania wniosków o ochronę międzynarodową, jeżeli uzasadniają to obiektywne przyczyny, w szczególności trudności administracyjne, które mogą być spowodowane wzrostem liczby złożonych jednocześnie wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej.
Uogólnione i automatyczne zawieszanie rozpatrywania wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej w okresie obowiązywania ochrony tymczasowej byłoby sprzeczne z samym celem tej ochrony, a mianowicie z zapewnieniem zachowania skutecznej możliwości uzyskania przez wnioskodawców ochrony międzynarodowej w wyniku przeprowadzenia stosownego badania ich indywidualnej sytuacji, przy jednoczesnym natychmiastowym zagwarantowaniu ochrony o bardziej ograniczonym zakresie. Trybunał zauważył na koniec, że nie można wykluczyć, iż w wyjątkowych przypadkach złożenie w krótkim okresie znacznej liczby wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej może sprawić, że państwo członkowskie znajdzie się w sytuacji obiektywnej niemożności rozpatrzenia wszystkich tych wniosków przy ścisłym przestrzeganiu wymaganych terminów - stwierdził TSUE.
Sytuacja ta może wówczas skłonić organy do podjęcia środków takich jak stopniowe rozpatrywanie tych wniosków, w razie potrzeby poprzez określenie priorytetów w tym celu. Sąd krajowy musi wówczas upewnić się, że ewentualne przekroczenie obowiązujących terminów nie wynika z uogólnionego i automatycznego zawieszenia rozpatrywania wniosków o ochronę międzynarodową złożonych przez beneficjentów tymczasowej ochrony, lecz jedynie ze środków niezbędnych do zaradzenia obiektywnej niemożności przestrzegania wspomnianych terminów.
Wyrok Trybunału w sprawie C-249/25 | [Jilin]
