Nowelizacja Kodeksu karnego weszła w życie - w zdecydowanej części - 1 października br. Vacatio legis było jednak wydłużane i to poprzez "wrzutkę" w postaci poprawki do nowelizacji procedury cywilnej. Część prawników uważa, że to wada rażąco naruszająca Konstytucję, która powoduje, że ustawa w praktyce nie zaczęła obowiązywać. Są też tacy, którzy już teraz zapowiadają, że będą to podnosić np. w apelacjach.

Już wkrótce prawników czeka prawdziwa rewolucja, za kilka miesięcy będą musieli korzystać z trzech systemów do e-doręczeń i co najmniej dwóch skrzynek odbiorczych oraz konta na portalu informacyjnym sądów. Nie ma też co się łudzić, że niedopełnienie tych obowiązków, zapisanych zresztą w ustawach, rozejdzie się po kościach. Samorządy prawnicze już doradzają odpowiedzialność, przypominając o zasadach etyki, a sędziowie mówią wprost... kończy się czas wymówek.

W czwartek, 19 października, Sąd Najwyższy otworzył drogę do unieważnienia umowy kredytowej frankowiczom, którzy są w konflikcie ze współkredytobiorcami m.in. rozwiedzionym małżeństwom. Przesądził bowiem, że pozwu nie muszą składać wszyscy kredytobiorcy. Wystarczy, że zrobi to tylko jeden z nich. Uchwała Sądu Najwyższego rozwiąże problem legitymacji czynnej w wielu sprawach frankowych.

19 października to Międzynarodowy Dzień Mediacji. Ta w Polsce - co widać choćby po specjalizacjach prawników, z roku na rok rozwija się coraz lepiej, choć nadal nie tak dobrze, jak wiele osób by chciało. Brakuje choćby uregulowania i uporządkowania rynku mediacji - a było bardzo blisko, bo od sierpnia br. miał działać Krajowy Rejestr Mediatorów. Przepisy utknęły jednak w drodze do Sejmu... poprzedniej kadencji.

Bez zmiany ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa Polska nie będzie w stanie wypełnić wymogów "kamieni milowych" w obszarze reformy wymiaru sprawiedliwości, gdyż tylko legalnie powołani sędziowie zapewniają obywatelom skuteczną ochronę prawną i prawo do niezależnego sądu. W konsekwencji, zdaniem opozycji, po przejęciu rządów konieczne będzie przede wszystkim uregulowanie kwestii prawidłowych nominacji sędziowskich i systemu dyscyplinarnego.

Małopolska Kurator Oświaty zamieściła tweeta, że jedna z krakowskich szkół zamówiła flagę Polski, a otrzymała dwie flagi – polską i niemiecką. Obywatel chce wiedzieć jaka to szkoła. Choć wojewódzki sąd administracyjny uznał informację podaną na prywatnym koncie kuratora oświaty za informację publiczną, to swojego stanowiska dostatecznie nie uzasadnił. Dlatego przyjdzie wnioskodawcy jeszcze poczekać na odpowiedź.

Europejski Trybunał Praw Człowieka niezmiennie stoi na stanowisku, że pozbawienie wolności skazanego, bez jakiejkolwiek nadziei na odzyskanie wolności, jest niehumanitarne i sprzeczne z Konwencją Praw Człowieka. Wprowadzona do polskiego porządku prawnego możliwość bezwzględnego dożywocia może więc uniemożliwić sprowadzanie do kraju sprawców najpoważniejszych przestępstw - wskazują sędziowie.

Urzędówki dla adwokatów i radców prawnych mają zostać zrównane ze stawkami za pomoc prawną z wyboru. Co więcej - w myśl projektów, które trafiły właśnie do opiniowania, w sprawie cywilnej i w przypadku wygranej, do zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu nie będzie potrzebne wykazanie bezskuteczności ich egzekucji od strony, która przegrała. Rozporządzenia mają zacząć obowiązywać od 1 stycznia 2024 r. Na ten cel przeznaczonych ma zostać dodatkowo 120 mln zł.

Dzień po ogłoszeniu wyników wyborów parlamentarnych prezydent Andrzej Duda wręczył 72 akty powołania do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego oraz asesora sądowego w sądach powszechnych i administracyjnych. Nowo powołani sędziowie oraz asesorzy sądowi złożyli wobec Prezydenta ślubowanie. Wśród nominowanych jest m.in. zastępca rzecznika dyscyplinarnego sędziów sądów powszechnych Michał Lasota.

O ważności wyborów do Sejmu i Senatu z 15 października rozstrzygać będzie Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, co do której legalności istnieją poważne zastrzeżenia. Gdyby ustawodawca dostosował się do orzeczeń Europejskiego Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu, to należałoby ją rozwiązać na długo przed wyborami. A sprawy z zakresu prawa publicznego przekazać Izbie Pracy, która przed reformą Sądu Najwyższego zajmowała się ważnością wyborów.

Rząd przyjął właśnie Krajowy Plan przeciwdziałania przestępczości przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę osób małoletnich na lata 2023–2026. Prace nad nim trwały od wielu miesięcy, wiosną br. projekt trafił do konsultacji. Cel to m.in. koordynowanie i zwiększenie ochrony dzieci w tym zakresie.

Project Sunflowers i International Center for MultiGenerational Legacies of Trauma zapraszają na pierwszy ze wspólnej serii webinar, który odbędzie się w dniu 30 października 2023 r., o godz. 18:00. Tym razem będzie on dotyczył masowej traumy i uzdrawiającej roli sprawiedliwości naprawczej.

Nowy kodeks karny penalizuje przyjęcie zlecenia zabójstwa. W przepisie zawarto też klauzulę niekaralności - jeśli przyszły zabójca zgłosi się do organów ścigania i powie kto mu je zlecił, może uniknąć kary. Tu zaczynają się jednak wątpliwości, prawnicy wskazują, że idziemy w kierunku karania za sam zły zamiar. Resort sprawiedliwości patrzy na to jednak inaczej.

Do 15 października 2023 r. można zgłaszać publikacje z zakresu ochrony praw osób pokrzywdzonych przestępstwem lub wiktymologii, a także przykłady praktycznych działań związanych z taką pomocą. Laureaci konkursu organizowanego przez Fundację Pomocy Ofiarom Przestępstw otrzymają nagrodę im. Ewy Bieńkowskiej.

Rada Ławnicza Sądu Najwyższego podjęła w czwartek, 12 października, dwie radykalne uchwały. Zaleca w nich ławnikom Sądu Najwyższego powstrzymanie się od udziału w orzekaniu obu Izb Sądu Najwyższego – Izby Odpowiedzialności Zawodowej i Izby Kontroli Nadzwyczajnej, w tym zwłaszcza z udziałem sędziów powołanych niezgodnie z Konstytucją RP, co najmniej w ciągu dwóch miesięcy od dnia przyjęcia uchwały.

Strategiczne pozwy przeciwko partycypacji publicznej (SLAPP) stały się także w Polsce skutecznym narzędziem tłumienia debaty publicznej. Wykorzystywane są zarówno przez władze, jak i przez korporacje. Sprawy trafiają do sądów, zarówno cywilnych, jak i karnych. Przy czym gra nie toczy się o samo skazanie czy wyrok nakazujący zapłatę zadośćuczynienia, ale głównie o uprzykrzenie życia aktywistom lub dziennikarzom.

Rozwiązanie umowy o zamówienie publiczne budzi olbrzymie kontrowersje, ponieważ o kształcie umowy decyduje głównie zamawiający. Brakuje też przepisów, które ograniczałyby możliwość wypowiadania lub odstępowania. Coraz częściej jednak firmy powołują się na przepisy prawa zamówień publicznych, które zakazują wpisywania do umowy postanowień abuzywnych. Na tym tle dochodzi do sporów. Orzeczenia Krajowej Izby Odwoławczej są jednak różne.

Formę testu konkursowego, także na wolne stanowisko referendarskie, określa ustawa, a nie prezes sądu, w którym się on odbywa. Skoro jest mowa o pytaniach jednokrotnego wyboru, to mieszane są niedopuszczalne - uznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie i orzekł konieczność powtórzenia konkursu. Skarżąca konkurs wygrała i była o krok od zatrudnienia, ale odwołał się inny uczestnik, co doprowadziło do zmiany decyzji. Kobieta trafiła na listę rezerwową.

Można wstępnie określić, że prawdopodobnym potencjalnym źródłem zakażenia choroby legionistów mogły być instalacje wewnętrzne budynków mieszkalnych i mieszkań z ciepłą wodą. Analiza przeprowadzonych wywiadów wykazała duże zróżnicowanie wśród osób, które zachorowały. To były osoby aktywne zawodowo, ale także emeryci i renciści, osoby bezrobotne, a część osób nie opuszczała miejsca zamieszkania – poinformował Adam Sidor, podkarpacki Wojewódzki Inspektor Sanitarny.

Rzecznik Praw Pacjenta (RPP) powołał pierwszych ekspertów do Zespołu ds. Świadczeń z Funduszu Kompensacyjnego Zdarzeń Medycznych. Docelowo ma być ich jeszcze więcej. Zespół będzie wydawał opinie medyczne dla RPP, które wesprą go w rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczenia kompensacyjnego. Ma to pomóc pacjentowi w szybkim uzyskaniu na pozasądowej ścieżce rekompensaty za rozstrój zdrowia, uszkodzenie ciała lub zakażenie w szpitalu.