Po ponad 25 latach wykorzystywania w Polsce instytucji świadka koronnego przeważają wynikające z tego korzyści, chociaż nie należy też lekceważyć problemów z tego powodu dla wymiaru sprawiedliwości - twierdzi dr Marek Skwarcow, sędzia Sądu Okręgowego w Gdańsku i wykładowca na wydziale prawa Uniwersytetu Gdańskiego. Wskazuje też na pilną potrzebę przywrócenia władzy sądu nad popularyzującą się obecnie instytucją małego świadka koronnego.

Sąd Najwyższy pyta Trybunał Sprawiedliwości UE m.in. o zależność sędziego od władzy politycznej i jego publiczne wsparcie projektu reformy wymiaru sprawiedliwości. A zwłaszcza, czy jest sędzią osoba używająca pod adresem kolegów epitetów takich jak „skompromitowany", „mierny", „dyletant", „ignorant", „karierowicz" czy „cynik".

Sędzia Maciej Pacuda z Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego przechodzi w stan spoczynku. Ostatnia publiczna rozprawa z jego udziałem odbyła się 17 października br. Sędzia Maciej Pacuda był powołany do Sądu Najwyższego 12 stycznia 2011, a zaczynał karierę sędziego od stanowiska w Sądzie Rejonowym w Częstochowie, a następnie w Sądzie Apelacyjnym w Katowicach.

Gdy dwa lata temu ówczesna władza zmieniała prawo, by o nadaniu podejrzanemu statusu małego świadka koronnego decydował faktycznie prokurator, opozycja to krytykowała. Dziś, już sprawując władzę i rozliczając poprzedników, korzysta z tego rozwiązania. A obecna opozycja dziwi się, że wymyślone przez tamtą ekipę rozwiązanie, ułatwia teraz ściganie za nadużycia władzy.

Ministerstwo Sprawiedliwości opublikowało w wykazie prac rządu założenia, w myśl których możliwe byłoby wnoszenie m.in. środków odwoławczych i wniosków o uzasadnienie za pośrednictwem portalu informacyjnego sądów. Poinformowało też serwis Prawo.pl, że pracuje nad dwustronną e-komunikacją z sądem, także w sprawach cywilnych. Prawnicy z niecierpliwością czekają na zmiany, a pracownicy sądów podkreślają, że usprawnienie zależy od tego jak zmiany zostaną wprowadzone w sądach.

Komisja Kodyfikacyjna Prawa Karnego chce uchylenia przepisu, zgodnie z którym 14-latek, który popełni zabójstwo kwalifikowane, czyli np. ze szczególnym okrucieństwem, może odpowiadać jak osoba dorosła. Przepis wszedł w życie 1 października 2023 r. Warunkiem jego stosowania są okoliczności sprawy oraz stopień rozwoju sprawcy, a także uzasadnione przypuszczenie, że stosowanie środków wychowawczych lub poprawczych nie jest w stanie zapewnić nastolatkowi resocjalizacji.

W placówkach penitencjarnych przebywa obecnie nieco ponad 8 tys. tymczasowo aresztowanych. To trochę mniej niż w szczycie za rządów PiS, ale zapowiedziany przez obecny rząd proces odchodzenia od nadużywania tego środka zapobiegawczego idzie dość wolno. Jednym z rozwiązań mających do tego prowadzić ma być wprowadzenie aresztu domowego w ramach nadzoru elektronicznego.

Ministerstwo Sprawiedliwości wznowiło prace nad przepisami wdrażającymi do polskiego prawa ostatnią część dyrektywy, umożliwiającej zagrożonym niewypłacalnością dłużnikom naprawienie sytuacji finansowej przedsiębiorstwa i dającej im drugą szansę. Termin na wdrożenie unijnych przepisów minął 17 lipca 2022 r. Dyrektywę teraz stosuje się wprost, ale nie wszystkie sądy to respektują, przez co dochodzi do sporów.

Aplikant kuratorski zarabia na granicy płacy minimalnej a wynagrodzenia np. kuratorów okręgowych zniechęcają do podejmowania się takiej funkcji. Krajowa Rada Kuratorów podkreśla, że konieczne są pilne zmiany, bo z zawodu odchodzą doświadczeni specjaliści, a coraz trudniej znaleźć kandydatów do służby. W ich ocenie szansą na zmiany jest powiązanie kuratorskich wynagrodzeń z sędziowskimi.

Wynagrodzenie dla mediatorów sądowych są zbyt niskie, zniechęcają do wykonywania zawodu, powodują odpływ z niego tych, którzy mają doświadczenie i odpowiednią wiedzę - uważają mediatorzy. Zmiany w tym zakresie są jednym z głównych postulatów, który pojawia się w związku z Międzynarodowym Dniem Mediacji. Zgadzają się z tym zresztą sami sędziowie, którzy w mediacji zaczynają dostrzegać szanse na rozładowanie sądowych zaległości.

Założenia ustawy naprawczej przedstawiane przez Ministerstwo Sprawiedliwości i Komisję Kodyfikacyjną Ustroju Sądownictwa i Prokuratury, a dotyczące tzw. neo-sędziów, zakładały, że bezpieczni będą asesorzy oraz ci sędziowie, którzy dopiero zaczęli karierę w sądach rejonowych, bezpośrednio po asesurze. Komisja Wenecka uważa jednak, że skoro procedura przed KRS była wadliwa, to weryfikacja musi objąć wszystkich sędziów, którzy przez nią przeszli.

Prokurator zmienił zakres zarzutów, wykraczając poza zakres wniosku o uchylenie mu immunitetu do ZP Rady Europy i do Sejmu, co stanowi naruszenie przepisów; mamy do czynienia z serią bezprawnych działań – mówił po wyjściu z Prokuratury Krajowej b. wiceminister sprawiedliwości, poseł PiS dr Marcin Romanowski. Mimo to Prokuratura Krajowa skierowała do sądu wniosek o zastosowanie aresztu tymczasowego, gdyż zachodzi realna obawa matactwa procesowego.

Nowe przepisy dotyczące konsultacji społecznych projektów ustaw wniesionych do Sejmu wprowadza nowelizacja ustawy o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa, którą 14 października podpisał prezydent. Prawo do udziału w konsultacjach ma być jak najszersze. Zgłoszenie uwag do projektu będzie mogło się odbyć elektronicznie, z wykorzystaniem ePUAP lub profilu zaufanego.

Powoli zmienia się podejście banków do sporów z frankowiczami. Wprawdzie jeszcze nikt nie uznaje reklamacji kwestionujących treść umowy kredytowej, ale niektóre banki coraz chętniej uznają wyroki w pierwszej instancji i dążą do porozumień kompensacyjnych w celu zakończenia sporu. Z drugiej strony sprawy, które dotąd wpłynęły, już przyblokowały Sąd Apelacyjny w Warszawie.

Ogólnopolskie Porozumienie Samorządów Zawodów Zaufania Publicznego wystosowało apel do władz państwowych o poszanowanie istotnej roli samorządów zawodów zaufania publicznego w procesie stanowienia i stosowania prawa. Jak wskazano, autonomiczne samorządy zawodowe to fundament silnego sprawnie działającego państwa prawa.

Prokuratura postawiła we wtorek znanemu youtuberowi oraz dziewięciu innym osobom zarzuty udziału w zorganizowanej grupie przestępczej oraz organizowania gier losowych, które w rzeczywistości były grami hazardowymi. Według organów ścigania, celem podejrzanych było omijanie przepisów o grach hazardowych. Organizacja loterii pieniężnych, z wyjątkiem loterii promocyjnych, jest bowiem objęta monopolem państwa. Podejrzanym grozi m.in. kara pozbawienia wolności czy wielomilionowa grzywna.

Opinia Komisji Weneckiej jest zbieżna z analizami i postulatami, które od dawna przedstawia Helsińska Fundacja Praw Człowieka. To przede wszystkim odrzucenie koncepcji automatycznego usuwania lub degradowania z mocy ustawy sędziów powołanych po marcu 2018 r. oraz zalecenie indywidualnego badania wszystkich tych powołań, z zagwarantowaniem prawa do sądu - wskazuje w swoim stanowisku fundacja.

Ustawą nie można unieważnić wszystkich nominacji sędziowskich dokonanych przy udziale Krajowej Rady Sądownictwa, w danym przedziale czasowym - wskazuje w swojej opinii Komisja Wenecka. Podkreśla równocześnie, że ani istniejące orzeczenia ETPCz i TSUE, ani decyzje polskiego Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie wywołują skutku w postaci unieważnienia ex tunc uchwał tzw. neo-KRS, co więcej - nie wpisuje się to w koncepcję praworządności.

Jakie prawa i obowiązki mają uczniowie? Czy małoletni influencerzy mogą zarabiać w internecie? Czy mowa nienawiści w sieci niesie taką samą odpowiedzialność prawną, jak nienawiść wyrażona wprost? Czy za przestępstwa odpowiadają tylko dorośli? Czy małoletni mogą zawierać ważne umowy? - to główne tematy trzeciej edycji akcji Adwokaci rozjaśniają prawo.

Do 31 października br. można zgłosić najlepszą publikację z zakresu ochrony praw osób pokrzywdzonych przestępstwem lub wiktymologii, a także praktyczne działania związane z pomocą pokrzywdzonym przestępstwami, w ramach II edycji Konkursu im. Ewy Bieńkowskiej organizowanego przez Fundację Pomocy Ofiarom Przestępstw. Chodzi też o artykuły, podcasty czy np. videoblogi.