Referendarzy jest ok. 2700, a w 2023 r. rozpoznali w sumie 67 proc. spraw, które wpłynęły do sądów powszechnych. To efekt m.in. tego, że od lat, systematycznie zwiększano im kompetencje. Ten rok jest przełomowy, bo właśnie stracili szanse na szybsze przejście do zawodu sędziego. W komisji kodyfikacyjnej trwa analiza ich pozycji w wymiarze sprawiedliwości, a oni sami domagają się m.in. poprawy swojego statusu ustrojowego i możliwości startowania w konkursie sędziowskim po określonym stażu pracy.

Prokuratorzy nie ustają w walce o wyrównanie swoich wynagrodzeń, które od 2021 r. kształtowane były niezgodnie z Prawem o prokuraturze. Problem dostrzegł prokurator krajowy Dariusz Korneluk. Wystąpił do ministra finansów o utworzenie rezerwy celowej na ten cel. Jak wskazuje, można się spodziewać w sumie ponad 8 tys. pozwów, co z kolei może wiązać się z koniecznością wypłaty - tylko w 2024 r. - ponad 140 mln zł, a w latach 2025-2027 - ok. 121 mln zł.

Prezes Trybunału Konstytucyjnego Julia Przyłębska zarządziła publikację ośmiu orzeczeń TK na stronie internetowej trybunału. To orzeczenia, których treści nie zostały ogłoszone przez Rządowe Centrum Legislacji. Podkreśliła, że brak publikacji jest bezprawny.

Półmetek wakacji zbliża się wielkimi krokami, część rodziców jeszcze planuje z dziećmi zagraniczne wypady. Tam gdzie jest konflikt między byłymi partnerami, są i wnioski do sądów o zezwolenie na wydanie dziecku paszportu. Prawnicy są zgodni, że takie kwestie powinno się uwzględniać jeszcze na etapie regulowania kontaktów z dzieckiem. A w orzecznictwie wskazywane jest, że na zagraniczny wyjazd potrzebna jest zgoda obojga rodziców posiadających pełną władzę rodzicielską.

Obowiązkowa ocena skutków regulacji przy projektach poselskich i konsultacje społeczne przed I czytaniem oraz uzasadnienie do sejmowych poprawek, ograniczenie tzw. przyspieszonych procedur ustawodawczych, podniesienie rangi wysłuchania publicznego oraz wymagane udostępnienie projektów w systemie informacyjnym Sejmu - to zmiany Regulaminie Sejmu RP przegłosowali posłowie. Realizują jeden z kamieni milowych KPO.

Krajowa Rada Sądownictwa chce, by Trybunał Konstytucyjny zbadał zgodność z Konstytucją rozporządzenia w sprawie funkcji oraz sposobu ustalania dodatków funkcyjnych przysługujących sędziom. Zakłada ono obniżenie z 0,8 na 0,1 mnożnika dodatku funkcyjnego dla rzecznika dyscyplinarnego sędziów sądów powszechnych, podobnie dla jego zastępców. Zarzut Rady to m.in. uniemożliwienie jej wydanie w tej sprawie opinii.

Krajowa Rada Sądownictwa kieruje do Trybunału Konstytucyjnego wniosek o zbadanie zgodności z Konstytucją RP Prawa o ustroju sądów powszechnych. Przepisy te, dotyczące delegowania sędziów przez ministra sprawiedliwości, według KRS, oddziałują na niezależność sądów i niezawisłość sędziów.

Wyspecjalizowane przedsiębiorstwa skupujące wierzytelności często występują do sądów z pozwami dotyczącymi roszczeń związanych z sankcją kredytu darmowego. Jednak sądy coraz uważniej przyglądają się umowom cesji między konsumentem a taką firmą. Sprawdzają też, czy umowy same w sobie nie zawierają postanowień abuzywnych. Wątpliwości doprowadziły do skierowania pytań prejudycjalnych do TSUE w kwestii ważności i abuzywności umów cesji.

Projekt dotyczący m.in. statusu sędziów powołanych przy udziale neo-KRS ma być gotowy jesienią. Ma pójść w kierunku nieważności takich uchwał i powrotu powołanych w ten sposób neo-sędziów na poprzednie stanowiska. Tymczasem sądy już przestają uwzględniać wyroki wydane w takim składzie. Prawnicy podkreślają, że może to się skończyć na masowych próbach unieważniania orzeczeń i odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa.

Otworzył się siedmiodniowy termin, w którym można wnieść do Sądu Najwyższego protest przeciwko ważności wyborów w okręgu wyborczym nr 13 lub przeciwko wyborowi senatora. Niedopuszczalne jest wniesienie protestu wyborczego w formie innej niż pisemna, tj. przez faks, e-mail, ePUAP. Termin ten upływa 29 lipca 2024 roku. Nowym senatorem został Stanisław Pawlak, przedstawiciel Lewicy.

Niby identyczny problem, ale rozstrzygnięcie inne. Mimo bogatego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE i Sądu Najwyższego frankowicze nie mają gwarancji, że ich sprawy zostaną potraktowane tak samo w różnych rejonach Polski. To efekt nie tylko niezawisłości sędziowskiej, ale również braku precyzji w procedurze cywilnej.

Sztuczna inteligencja coraz mocniej zaznacza swoją obecność w codziennej pracy prawnika, a obszarem, w którym dla wielu kancelarii staje się niemal bezcenna, jest analiza i przeszukiwanie orzeczeń. Tym samym jest też pomocna w kontaktach i "załatwianiu" spraw klienta. Dzięki zdobywanym przy jej pomocy danym, łatwiej bowiem odpowiedzieć na ich potrzeby - wynika z raportu orzeczniczego 2024 r. "Orzecznictwo w pracy współczesnego prawnika", opracowanego przez Wolters Kluwer Polska.

W Komisji Kodyfikacyjnej Ustroju Sądownictwa i Prokuratury trwają intensywne prace m.in. nad uregulowaniem statusu neo-sędziów. Młodzi sędziowie tuż po asesurze i asesorzy w sądach powszechnych mogą - zgodnie z zapowiedziami - spać spokojnie. Inaczej jednak wygląda sytuacja asesorów w sądach administracyjnych. W tym przypadku rozważane jest powtórzenie asesorskich konkursów.

Premier Donald Tusk powołał prokuratora Jacka Bilewicza na stanowisko zastępcy Prokuratora Generalnego. Od 12 stycznia do 13 marca prok. Bilewicz pełnił obowiązki prokuratora krajowego, po odsunięciu z tego stanowiska prok. Dariusza Barskiego a następnie do 23 lipca pełnił obowiązki służbowe w Biurze Prezydialnym PK. Ponadto został powołany do składu Zespołu doradców społecznych przy Prokuratorze Generalnym do spraw przeciwdziałania mowie nienawiści i przestępstwom motywowanym uprzedzeniami.

Działania dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury, prof. dr. hab. Piotra Girdwoynia, naruszają zasadę równości praw wynikającą z Konstytucji RP oraz dobra osobiste grupy kilku tysięcy sędziów, którzy uzyskali nominacje w trybie określonym obecnie obowiązującą ustawą o Krajowej Radzie Sądownictwa - twierdzi I Prezes Sądu Najwyższego.

Jesienią ma być gotowy projekt Komisji Kodyfikacyjnej Ustroju Sądownictwa i Prokuratury naprawiający to, na co w wyroku w sprawie Wałęsa przeciwko Polsce zwrócił uwagę Europejski Trybunał Praw Człowieka. Chodzi m.in. o kwestie skargi nadzwyczajnej. Opinie prawników w tym zakresie są dość zgodne. Ich zdaniem instytucja powinna przejść do lamusa, a ustawodawca powinien postawić i ewentualnie rozbudować lub zmienić pozostałe instrumenty - np. model skargi konstytucyjnej czy podstawy wznowienia postępowania.

Polska po raz czwarty przygotowuje listę kandydatów na urząd sędziego Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. W październiku zajmie się nią Zgromadzenie Parlamentarne Rady Europy i albo wybierze sędziego, albo listę po raz kolejny odrzuci. Kandydatów jest trzech, 23 lipca prezentują swoje kompetencje w Senacie. Prawnicy już teraz podkreślają, że czas na zmiany w procedurze, ta najważniejsza to opracowanie ustawy, która ureguluje kwestie związane z wyborem.

Mimo zapowiedzi m.in. ministra sprawiedliwości, że asesorzy powołani na stanowiska sędziego przy udziale neo-KRS nie powinni się obawiać zmian dotyczących statusu neo-sędziów, jest pierwsze orzeczenie kwestionujące skład z ich udziałem. Sąd Okręgowy w Słupsku, rozpatrując zażalenia na przedłużenie aresztu, uchylił postanowienie sądu I instancji. Przyczyną było właśnie powołanie sędziego, który je wydał; jak uzasadniono, udział neo-KRS skutkował naruszeniem prawa do sądu - zarówno w zakresie bezstronności, jak i niezawisłości.

23 lipca w Senacie odbędzie się wysłuchanie kandydatów na urząd sędziego Europejskiego Trybunału Praw Człowieka: Anny Adamskiej-Gallant, Małgorzaty Wąsek-Wiaderek oraz Adama Wiśniewskiego. Do udziału w posiedzeniu komisji zaproszeni zostali przedstawiciele organizacji pozarządowych, adwokaci i radcy prawni.

31 organizacji społecznych zaangażowanych w obronę praworządności i praw człowieka zaapelowało do Senatu o wprowadzenie zasadniczych poprawek do uchwalonej przez Sejm ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu usprawnienia działań Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, Policji oraz Straży Granicznej na wypadek zagrożenia bezpieczeństwa państwa. Wskazują, że przyjęte przez Sejm rozwiązania naruszają Konstytucję RP oraz Konwencję o Ochronie Praw Człowieka.