Tuż przed świętami rząd przyjął projekt zmian w prawie spadkowym, który ma ograniczyć krąg spadkobierców i m.in. rozszerzyć podstawy niegodności dziedziczenia o sytuacje uporczywego uchylania się od obowiązku alimentacyjnego wobec spadkodawcy lub obowiązku pieczy. Co więcej, małoletni ma być lepiej chroniony przed dziedziczeniem długów.

Przemoc domowa wiąże się z nadużywaniem znaczącej przewagi. Jednak nie podlega karze, bo nie jest przestępstwem wzajemne znęcanie się małżonków. Natomiast zachowanie agresywne może wyczerpywać jednostkowo znamiona przestępstw znieważania bądź naruszania nietykalności fizycznej. Nie jest też karane werbalne karcenie dzieci w celach wychowawczych, a także, gdy pokrzywdzony godzi się na naruszenie jego praw.

Już 2 mld zł sięgnęła suma kar nałożonych na Polskę za niewykonanie zabezpieczenia TSUE w sprawie systemu dyscyplinarnego sędziów. To są pieniądze bezpowrotnie stracone, które mogłyby być przeznaczone na społecznie pożyteczne inwestycje - przypomina Stowarzyszenie Sędziów. Polskich 'Iustitia". Dlatego rząd musi wreszcie wykonać postanowienie Trybunału Sprawiedliwości.

Komisja Etyki i Wykonywania Zawodu przy Krajowej Radzie Radców Prawnych analizuje, czy używanie tytułu „radczyni prawna” jest zgodne z Kodeksem Etyki Radcy Prawnego. Podobną kwestię analizowała ponad półtora roku temu Naczelna Rada Adwokacka. Stwierdziła przy tym, że trzeba iść z duchem czasu, a feminatyw "adwokatka" nie narusza godności zawodu adwokata.

Senat w projekcie gwarantującym zatrzymanemu prawo do skorzystania z pomocy prawnej z urzędu w przypadku wykonywania czynności procesowych lub dowodowych już na etapie zatrzymania, wprowadza wyjątki - m.in. w sytuacji poważnego zagrożenia dobra postępowania karnego. W ocenie Stowarzyszenie Sędziów Polskich "Iustitia" takie niedookreślona wyrażenia mogą skutkować tym, że przepisy będą martwe, bo... wyjątki będą nadużywane.

Okna życia z założenia mają ratować niemowlęta, którymi rodzice nie chcą lub nie mogą się zająć. Choć cel jest szczytny, sytuacja prawna takiego dziecka już na początku jest mocno utrudniona, a ewentualna szansa na adopcję przesunięta nawet o kilka miesięcy. Dlatego dla dziecka zdecydowanie lepszą alternatywą jest pozostawienie go szpitalu, choć wymaga to od matki większego zaangażowania.

Obecna Krajowa Rada Sądownictwa nie jest organem konstytucyjnym - stwierdziła Izba Karna SN. Natomiast Europejski Trybunał Praw Człowieka krytycznie ocenił traktowanie sędziów przez rząd i sądownictwo dyscyplinarne. Powoli wykuwa się też polskie oraz unijne orzecznictwo frankowe. W krajowych i europejskich sądach zapadło w tym roku wiele ważnych wyroków. Dotyczących praworządności, ale też istotnych spraw społecznych i gospodarczych.

Na 2023 r. w tym samym terminie zaplanowano konkurs na aplikację uzupełniającą sędziowską oraz egzamin adwokacki i radcowski, co może oznaczać, że niektóre osoby stracą rok lub też całkowicie utracą możliwość kształcenia w Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, gdzie wiek kandydatów jest ograniczony. RPO wystąpił o zmianę terminu egzaminu na aplikację uzupełniającą sędziowską, ale minister odmówił.

Wiele zamieszania spowodował nowy regulamin Sądu Najwyższego zatwierdzony przez Prezydenta. Zdaniem sędziów musiał go tworzyć ktoś, kto nie miał prawie żadnej wiedzy o tym, jak zorganizowany jest i powinien być sąd pełniący w strukturze wymiaru sprawiedliwości takie funkcje jak Sąd Najwyższy. Dużą wagę przywiązuje się teraz do składów sędziowskich ze szkodą dla szybkiego rozpoznawania spraw.

Od 1 stycznia skazany na karę pozbawienia wolności zostanie zatrzymany przez policję i doprowadzony do aresztu śledczego, wezwanie do stawiennictwa będzie stosowane przez sądy wyjątkowo. Ministerstwo Sprawiedliwości, by usprawnić całą procedurę, zmienia przepisy wykonawcze, tyle że w ocenie sędziów, w sposób nie do końca przemyślany.

Prokuratura Krajowa poinformowała o śmierci prokurator Agaty Gałuszka-Górskiej, zastępcy Prokuratora Krajowego. Zbigniew Ziobro, Minister Sprawiedliwości - Prokurator Generalny napisał, że była "wspaniałym człowiekiem i profesjonalnym prokuratorem". Prokurator miała 49 lat i była żoną posła PiS Artura Górskiego, zmarłego w 2016 r.

To, że skarżący wnosił o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, nie oznacza, że wniosek ten musiał zostać uwzględniony - takie orzeczenia wydał właśnie Naczelny Sąd Administracyjny. Zastrzegł jednak, że prawo do publicznego prowadzenia rozpraw sądowych może być limitowane, ale ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw.

Na początku grudnia Sejm - co wywołało spore zaskoczenie - odrzucił w całości przygotowany przez Ministerstwo Sprawiedliwości projekt noweli ustawy o notariacie, zgodnie z którym notariusze mieli mieć możliwość wpisywania hipotek do ksiąg wieczystych i wydawania notarialnych nakazów zapłaty. Projekt ma wrócić, ale jako poselski, a zapowiedzi wiceszefa MS Marcina Warchoła wynika, że Sejm miałby się nim zająć już w styczniu.

Ministerstwo Sprawiedliwości chce odebrać prezesom sądów możliwość samodzielnego kształtowania katalogu pism, które można doręczać bez podpisu. Tłumaczy to tym, że takie rozwiązanie jest niedozwoloną subdelegacją i to w obszarze dotyczącym praw stron i uczestników postępowań. Problem jednak w tym, że zarządzenia prezesów pomagały, gdy sądy nie wiedziały, jak stosować e-doręczenia, a rozporządzenia w tym zakresie, jak nie było, tak nie ma.

Czy prawnik powinien podejmować się wszystkich zleceń, jakie przynosi mu rynek? Zasady etyczne adwokatów i radców prawnych wykluczają prowadzenie spraw, w których mogłoby dojść do konfliktu interesów. Jednak w praktyce podjęcie się lub odmowa prowadzenia spraw konkretnego klienta zależy też od innych czynników: spodziewanego zarobku, zyskania renomy albo działalności pro bono.

Od 1 stycznia o możliwości odbywania kary w systemie dozoru elektronicznego będzie mogła decydować także, poza sądem penitencjarnym, komisja penitencjarna w zakładzie karnym, w którym skazany przebywa. SDE będzie mógł być stosowany także w przypadku skazanego na karę pozbawienia wolności do 3 lat, ale któremu do jej końca pozostało maksymalnie 6 miesięcy. W obu przypadkach przesłanką wykluczającą będzie recydywa.

Gdy sąd prowadzi postępowanie dotyczące dziecka, może chcieć spotkać się z nim osobiście i je wysłuchać. Wysłuchanie ma pozwolić na ustalenie spostrzeżeń dziecka, jego życzeń. Przykładowo, czy chce wyjechać z jednym z rodziców na wiele miesięcy z kraju, czy chce brać udział w zajęciach dodatkowych, do której szkoły chce uczęszczać. Czyli w kwestiach co do których jego rodzice, często skonfliktowani, nie potrafią się porozumieć.

Podważanie konstytucyjnej zasady wzajemnej niezależności państwa oraz Kościołów i innych związków wyznaniowych, różnicowanie ich ochrony, ryzyko eskalowania wrogości i napięcia między grupami społecznymi - to zdaniem Fundacji im. Stefana Batorego wnioski płynące z analizy przepisów projektu zmian w Kodeksie karnym, obejmujących m.in. dodanie specjalnego kontratypu – wyłączającego bezprawność głoszenia ocen i opinii związanych z religią.

Prawnicy zwracają uwagę, że nadal ten głos zwierząt jest słabo słyszalny, także w sądach. Mimo wzrostu świadomości społecznej, dość rzadko zapadają surowe wyroki w sprawach dotyczących okrutnego traktowania lub zabijania zwierząt. Brakuje też przepisów, i to mimo obietnic rządzących, a te, które są - jak np. zakaz posiadania zwierzęcia - nie zawsze są egzekwowane.

Opinie specjalistów z opiniodawczych zespołów sądowych są dla sędziów wsparciem w wielu sprawach, m.in. dotyczących rozwodów, separacji, władzy rodzicielskiej, o ustalenie kontaktów, o ustalenie miejsca pobytu dziecka. A, że budzą one spore emocje, strony chciałyby mieć wgląd w proces diagnostyczny. Ministerstwo Sprawiedliwości wskazuje jednak, że nie ma takiej możliwości, bo chodzi o czynności objęte tajemnicą zawodową.