Nabywca odpowie solidarnie za zaległości podatkowe sprzedawcy, nawet gdy dobrowolnie zastosuje podzieloną płatność VAT (czyli wpłaci podatek na konto kontrolowane przez fiskusa) - takie zmiany chce wprowadzić Ministerstwo Finansów. Eksperci ostrzegają, że to kolejne już zwiększenie uprawnień skarbówki. Przedsiębiorcom z kolei zostanie w praktyce odebrane narzędzie, które miało zwiększyć ich bezpieczeństwo i chronić przed solidarną odpowiedzialnością.

Resort pracy chce, by inspektorzy pracy mogli wydawać decyzje administracyjne w sprawie ustalenia istnienia stosunku pracy. Ingerencja PIP wcale nie musi ograniczać się do umowy, którą będzie badał inspektor. Będzie on mógł badać i zmieniać wolę stron w umowach nawet już nieobowiązujących. Ile lat wstecz? Bez ograniczeń. Skorzysta na tym ZUS, który będzie mógł żądać zapłaty składek nawet 10, 15 czy 20 lat wstecz. Tylko fiskus będzie miał 7 lat. Zdaniem prawników pomysł godzi w konstytucyjną zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa.

Musimy mieć narzędzia pozwalające podatnikom weryfikować, czy dokumenty, które są w KSeF, dotyczą ich przedsiębiorstwa. Istnieje bowiem możliwość oszustw. Biura rachunkowe obawiają się, że mniejsi przedsiębiorcy będą przerzucać na nie odpowiedzialność za wdrożenie KSeF. Tymczasem biura rachunkowe powinny być wsparciem dla przedsiębiorców, ale nie we wszystkim mogą ich wyręczyć – takie wnioski płyną z dwudniowego Międzynarodowego Kongresu Biur Rachunkowych.

Cyfrowa transformacja systemu podatkowego, jak np. wprowadzenie e-fakturowania poprzez Krajowy System e-Faktur (KSeF), ma duży potencjał, by znacząco uprościć codzienne obowiązki przedsiębiorców, szczególnie w zakresie rozliczeń VAT. Automatyzacja i integracja procesów mogą z czasem ograniczyć liczbę ręcznych działań i poprawić jakość danych, co teoretycznie powinno ułatwić prowadzenie biznesu - mówi Kinga Baran, partner działu doradztwa podatkowego w Forvis Mazars w Polsce.

Po zakończeniu kontroli celno-skarbowej przedsiębiorcy będą mogli złożyć korektę deklaracji, w której uwzględnią tylko część nieprawidłowości stwierdzonych przez skarbówkę. Dotychczas musieli zgodzić się ze skarbówką w całości. Przepisy umożliwią też podatnikom złożenie pierwotnej deklaracji, o ile nie zrobili tego wcześniej, w ciągu 14 dni od rozpoczęcia kontroli. Eksperci oceniają te zmiany jako korzystne, ale wskazują też na konieczność dostosowania do nich innych przepisów.

Ogłoszona przed dwoma laty umowa koalicyjna zakładała wprowadzenie zasady minimum sześciomiesięcznego vacatio legis dla zmian w prawie podatkowym. Tymczasem na trzy miesiące przed końcem roku opublikowano dopiero projekty, które przewidują istotne zmiany w opodatkowaniu spółek, fundacji rodzinnych i jednoosobowych działalności gospodarczej. Mają wejść w życie już od 1 stycznia 2026 roku.

Sprzedaż środka trwałego w postaci wraku może korzystać z procedury VAT-marża, o ile zostaną spełnione warunki określone w art. 120 ustawy o VAT. Procedura VAT marży dla towarów używanych nie jest obowiązkowa. Podatnik może stosować ogólne zasady opodatkowania do dostaw towarów używanych, które mogą być opodatkowane w formie VAT marża.

Mimo iż mniejsze firmy będą miały obowiązek wystawiania faktur w KSeF od 1 kwietnia 2026 r., to odbierać je w nowym systemie muszą wcześniej - od 1 lutego 2026 r. Eksperci zwracają uwagę, że to odbiór faktur może być dla przedsiębiorców największym wyzwaniem. Bez załączników w takiej formie jak obecnie, trudniej będzie je powiązać z zakupem. Chociaż KSeF miał zautomatyzować firmowe procesy, to część firm zapowiada, że w obawie przed chaosem utrzyma podwójny obieg dokumentów.

Pierwsza część reformy systemu monitorowania SENT wejdzie w życie 17 marca 2026 r. – od tej daty trzeba będzie rejestrować na Platformie Usług Elektronicznych Skarbowo-Celnych (PUESC) transporty odzieży, jeśli przewożona partia będzie ważyła więcej niż dziesięć kilogramów. Chodzi nie tylko o nową odzież, ale i używaną. To samo dotyczy nowego obuwia w partiach powyżej dziesięciu par. W procesie legislacyjnym są jednak jeszcze dwa projekty – pierwszy dotyczy rynku owoców i warzyw (tzw. SENT Ukraina), a drugi to kompleksowa reforma monitoringu przewozów.

Sąd Najwyższy orzekł, że odszkodowanie z tytułu ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów nie obejmuje kwoty VAT, jeżeli poszkodowany poniósł koszty naprawy tego pojazdu a zapłacona przez niego cena nie obejmuje tego podatku. Ustalenie odszkodowania OC jako równowartość hipotetycznych kosztów naprawy jest dopuszczalne także wtedy, gdy poszkodowany naprawił pojazd i odszkodowanie to może uwzględniać rabaty na części zamienne i materiał lakierniczy - jeśli temu nie sprzeciwia się uzasadniony interes poszkodowanego.

Ministerstwo Finansów planuje rozszerzenie solidarnej odpowiedzialności nabywcy za zaległości podatkowe sprzedawcy o m.in. puste faktury opłacone w mechanizmie podzielonej płatności oraz usługi niematerialne. Przedsiębiorcy będą mogli sprawdzić status kontrahenta w wykazie podatników VAT na pięć lat wstecz. Doprecyzowane zostaną przepisy dotyczące rozliczenia VAT w systemie kaucyjnym. Wprowadzony zostanie też obowiązek utylizacji nieużywanych kas rejestrujących oraz niewielkie kary porządkowe za brak realizacji takiego obowiązku.

Zanim zostanie ocenione, czy znajduje zastosowanie zwolnienie z VAT w przypadku spółek celowych realizujących zadania publiczne, należy w pierwszej kolejności odpowiedzieć na pytanie, czy dana aktywność spółki w ogóle mieści się w pojęciu działalności gospodarczej. Jeżeli działalność nie ma na celu osiągnięcia zysków, a jest finansowana ze środków publicznych, to nie stanowi działalności gospodarczej i nie ma potrzeby rozważać dalszych przesłanek, bo czynności te nie podlegają VAT – wynika z korzystnego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w siedmioosobowym składzie.

Za kilka dni wejdzie w życie system kaucyjny, który wprowadza zmiany również w rozliczeniu VAT. Ministerstwo Finansów wydało objaśnienia w tej sprawie, ale według ekspertów nadal pozostaje szereg niejasności, np. co do rozliczenia nieodpłatnie wydawanych napojów oraz rekompensat wypłacanych sklepom za zbieranie pustych opakowań. Inny problem polega na tym, że objaśnienia nie odnoszą się w ogóle do rozliczenia podatków dochodowych.

Nowe uprawnienia Państwowej Inspekcji Pracy do przekształcenia kontraktów B2B w umowy o pracę mogą mieć daleko idące skutki podatkowe, których projekt nie precyzuje. Pracownicy, którzy przestaną być przedsiębiorcami, rozliczą PIT według skali i stracą prawo do rozliczenia kosztów. Pracodawcy musieliby wówczas zapłacić za nich zaległe zaliczki PIT i składki ZUS. Pojawia się też pytanie, czy fiskus nie uzna faktur wystawianych przez pracownika za „puste”.

Opłata od reklamowania napojów alkoholowych powinna zostać zniesiona. Przepisy zostały sformułowane w bardzo nieprecyzyjny sposób, wątpliwości budzi nawet to, kto i od jakiej podstawy powinien zapłacić daninę. W efekcie prowadzi to do absurdalnych sytuacji, jak np. opodatkowanie nalewaków do piwa czy parasoli z logo marki piwa – mówi Adam Bojarski, radca prawny i doradca podatkowy.

Korekta cen transferowych między podmiotami powiązanymi podlega VAT. Organ podatkowy może też żądać od podatnika dokumentów innych niż faktura, w celu wykazania istnienia usług wymienionych na tej fakturze i ich wykorzystania na potrzeby opodatkowanych transakcji - orzekł Trybunał Sprawiedliwości UE w sprawie Arcomet Towercranes (sygn. C‑726/23).

Mimo iż opłata od reklamowania napojów alkoholowych przynosi budżetowi jedynie 22 mln zł rocznie, to jest przedmiotem wielu sporów. Skarbówka chce podatku od np. nalewaków do piwa czy parasoli albo lodówek z logo marki piwa. Przedsiębiorcy postulują zniesienie opłaty, zwłaszcza jeśli Ministerstwo Zdrowia planuje ograniczenie reklamy piwa. Nie brakuje też argumentów, że opłata jest uzasadniona ze względu na społeczną szkodliwość nadużywania alkoholu.

Członek zarządu może kwestionować ustalenia organu podatkowego dotyczące zaległości spółki, nawet jeśli nie był stroną postępowania wymiarowego. Ma też prawo dostępu do akt, choć w ograniczonym zakresie - wynika z interpretacji ogólnej ministra finansów. Eksperci podkreślają, że jej wydanie to krok w dobrym kierunku. Jednak niedostatecznie wyjaśniono kwestię wykazania należytej staranności w niezłożeniu wniosku o upadłość, co pozostawia organom podatkowym furtkę do utrzymania restrykcyjnego podejścia.

Przyjęty przez rząd projekt budżetu na 2026 rok powtarza grzechy poprzednich budżetów - wzrost deficytu i zadłużenia, co jest częściowo uzasadnione w przypadku wydatków na obronność i ochronę zdrowia. Ekonomiści obawiają się jednak, że rząd uwzględnia w projekcie przychody, które nie zostały jeszcze uchwalone (m.in. wzrost akcyzy) mimo zapowiedzi weta prezydenta. Z kolei przedsiębiorcy obawiają się wzrostu obciążeń i wzmożonych kontroli skarbówki.

To już pewne, obligatoryjny KSeF wejdzie w życie 1 lutego 2026 roku. Jego wdrożenie będzie wymagało nie tylko zmian w księgowości i systemach informatycznych. Przedsiębiorcy muszą opracować nowe procedury obiegu faktur i przeszkolić w tym zakresie pracowników wszystkich działów. Konieczna będzie też zmiana umów z biurami rachunkowymi oraz dostosowanie rozliczeń i ustaleń z kontrahentami. Warto też przy okazji zweryfikować kwalifikacje podatkowe różnych transakcji, by ograniczyć ryzyko sporów.