Naprawa samochodu po kolizji i odszkodowanie OC a VAT
Jeżeli samochód osobowy wykorzystywany jest przez podatnika w sposób mieszany, to z faktury na naprawą po kolizji drogowej podatnik jest uprawniony do odliczenia tylko 50 proc. VAT. Natomiast otrzymane odszkodowanie z OC sprawcy nie podlega opodatkowaniu VAT i nie wykazuje się go w ewidencji VAT (JPK_V7).
Przedsiębiorca, czynny podatnik VAT, wykorzystuje samochód osobowy o DMC do 3,5 t w sposób mieszany – zarówno w działalności, jak i prywatnie. Auto ma polisę OC, lecz nie ma AC. W wyniku kolizji z winy osoby trzeciej szkoda została zlikwidowana z OC sprawcy. Warsztat wystawił fakturę za naprawę na przedsiębiorcę, a ubezpieczyciel wypłacił odszkodowanie w wysokości wartości netto naprawy oraz 50 proc. VAT z faktury. Pozostałe 50 proc. VAT przedsiębiorca zapłacił z własnego rachunku.
Odliczenie VAT od naprawy pojazdu
Zgodnie z art. 86 ustawy o VAT podatnik może odliczyć VAT od zakupów związanych z działalnością opodatkowaną. W przypadku pojazdów wykorzystywanych „mieszanie” obowiązuje ograniczenie z art. 86a ustawy o VAT – podatnik może odliczyć tylko 50 proc. VAT od wydatków związanych z pojazdem, w tym od usług naprawy.
Ponieważ przedsiębiorca używa samochodu w sposób mieszany, przysługuje mu prawo do odliczenia 50 proc. VAT z faktury za naprawę. Ograniczenia dotyczące proporcji sprzedaży (art. 86 ust. 2a i art. 90 ustawy o VAT) nie mają zastosowania, ponieważ przedsiębiorca wykonuje wyłącznie czynności opodatkowane.
Odszkodowanie z OC sprawcy a VAT
Odszkodowanie z OC sprawcy nie stanowi ani dostawy towarów, ani świadczenia usług. Nie istnieje stosunek prawny, w ramach którego przedsiębiorca świadczyłby usługę w zamian za wynagrodzenie. Odszkodowanie jest rekompensatą za szkodę, a nie zapłatą za świadczenie.
Orzecznictwo TSUE wskazuje, że czynność jest odpłatna, gdy istnieje bezpośredni związek między świadczeniem a wynagrodzeniem. Wynagrodzenie musi być możliwe do wyrażenia w pieniądzu, choć nie musi być faktycznie w tej formie zapłacone. Nie ma znaczenia, czy cena obejmuje wyłącznie koszty, czy także zysk.
Za czynność podlegającą VAT uznaje się sytuację, w której: • istnieje stosunek prawny między stronami, • wynagrodzenie jest ekwiwalentem świadczenia, • dostawca uzyskuje bezpośredną korzyść, • zapłata pozostaje w bezpośrednim związku z czynnością, • wartość świadczenia można wyrazić w pieniądzu.
Opodatkowaniu VAT podlegają tylko czynności odpłatne wykonywane przez podatnika.
Czy odszkodowanie podlega VAT
Przepisy podatkowe nie definiują odszkodowania, dlatego należy odwołać się do kodeksu cywilnego. Odszkodowanie ma na celu naprawienie szkody – przez przywrócenie stanu poprzedniego albo zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej. Jest wypłacane w związku ze zdarzeniem powodującym szkodę i musi istnieć związek przyczynowy między zdarzeniem a stratą.
W przypadku ubezpieczenia majątkowego świadczenie ubezpieczyciela polega na wypłacie odszkodowania za szkodę powstałą wskutek wypadku przewidzianego w umowie. Aby płatność była opodatkowana VAT, musi stanowić wynagrodzenie za świadczenie usług lub dostawę towarów. Odszkodowanie nie jest zapłatą za usługę – jest rekompensatą za szkodę. Brakuje tu elementu ekwiwalentności i bezpośredniego świadczenia ze strony przedsiębiorcy.
Dlatego płatność o charakterze odszkodowawczym, która nie jest związana z żadną czynnością usługową lub dostawą towarów, nie podlega VAT i nie mieści się w katalogu czynności z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT.
Odszkodowanie wypłacone przedsiębiorcy z OC sprawcy kolizji, pokrywające koszty naprawy pojazdu, nie jest wynagrodzeniem za usługę i stanowi wyłącznie rekompensatę szkody. W konsekwencji: otrzymane odszkodowanie nie podlega opodatkowaniu VAT i nie wykazuje się go w ewidencji VAT (JPK_V7).
Autor: Marcin Szymankiewicz, doradca podatkowy
