Osoby kupujące pierwsze mieszkanie na rynku wtórnym unikną co do zasady podatku od czynności cywilnoprawnych. Problem powstaje w przypadku gdy kupującymi są dwie osoby, w tym np. małżonkowie - aby skorzystać z ulgi, oboje muszą spełnić ustawowe warunki. To oznacza w praktyce, że jeśli jedno z nich było już wcześniej właścicielem mieszkania, to oboje tracą prawo do preferencji. Eksperci postulują zmiany w przepisach, tak aby przypisać zwolnienie do osoby, nie do nieruchomości.

Odpłatne zniesienie współwłasności nieruchomości jest opodatkowane PCC na takich zasadach, jak jej zakup. Ten, kto spłaca innego współwłaściciela i przejmuje na własność całą nieruchomość, musi zapłacić PCC według stawki 2 proc. Z kolei osoba, która pozbywa się swojej części i otrzymuje spłacę, płaci PIT jak od sprzedaży nieruchomości.

Kupujący pierwsze mieszkanie na rynku wtórnym nie płacą podatku od czynności cywilnoprawnych, jeśli spełnią ustawowe warunki. Dyrektor KIS potwierdza w interpretacjach, że nabywca nie traci prawa do zwolnienia, jeśli ma działkę z budynkiem gospodarczym. Nie zapłaci też podatku, jeśli nabył wcześniej w spadku udziały w kilku nieruchomościach, ale w żadnej nie ma więcej niż 50 proc. Co ważne, jeśli notariusz pobierze podatek, mimo przysługującego zwolnienia, podatnik może wystąpić o zwrot nadpłaty.

TSUE rozstrzygnie, czy przekształcenie spółki komandytowej w spółkę jawną podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych, jeśli nie dochodzi do powstania nowego podmiotu, lecz jedynie do zmiany formy prawnej. Odpowiedź na to pytanie pozwoli stwierdzić czy w Polsce prawidłowo opodatkowuje się przekształcenia spółek osobowych, a jeśli nie to może to skutkować lawiną wniosków o nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podjął uchwały w sprawie, czy w przypadku przekształcenia spółki osobowej w inną spółkę osobową, pod pojęciem wkładów, należy rozumieć wyłącznie wkłady wniesione przez wspólników spółki, czy również mienie nabyte przez spółkę przekształcaną w czasie jej istnienia, które w wyniku przekształcenia staje się majątkiem spółki przekształconej. Odpowiedź na to pytanie ma zasadnicze znaczenie z uwagi na wysokość podatku od czynności cywilnoprawnych. NSA rozważy skierowanie pytania do TSUE.

Sejm odrzucił w pierwszym czytaniu projekt tzw. ustawy antyflipperskiej autorstwa Lewicy. Posłowie chcieli wprowadzenia dodatkowego podatku od czynności cywilnoprawnych w przypadku sprzedaży mieszkań w krótkim okresie czasu od ich zakupu. Celem miało być opodatkowanie flippowania mieszkań, czyli zakupu w niskiej cenie i szybkiej sprzedaży z zyskiem, by taka działalność przestała być opłacalna. Jednak eksperci ostrzegali ostrzegali, że uderzy to w kupujących, nie w spekulantów.

Od 1 stycznia 2024 r. obowiązuje nowy 6-proc. podatek od czynności cywilnoprawnych, który ma być nakładany w przypadku zakupu szóstego i kolejnych mieszkań. Jego wprowadzenie ma ograniczyć "hurtowy" zakup lokali, który winduje ich ceny. Eksperci uważają jednak, że nowy podatek ma szereg luk i łatwo będzie go uniknąć. Powstają też wątpliwości, czy pobieranie od jednej transakcji i VAT, i PCC nie doprowadzi do sporów.

Kupujący pierwsze mieszkanie na rynku wtórnym nie płacą podatku od czynności cywilnoprawnych, o ile nie mają lub nie mieli wcześniej innej nieruchomości. Gdy mieszkanie kupują małżonkowie, oboje muszą spełnić ten warunek. Jeśli jedno ma swoje mieszkanie, to drugie traci prawo do zwolnienia. Eksperci wskazują, że warto rozważyć zmianę przepisów w takim kierunku, by ulga była przypisana do konkretnej osoby.

Umowa pożyczki podlega zasadniczo opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych, a obowiązek zapłaty tego podatku spoczywa na biorącym pożyczkę. Jednakże biorąc pod uwagę sytuacje, w których czynność co do zasady podlegająca opodatkowaniu wyłączona jest z opodatkowania PCC na podstawie przepisów szczególnych, w ślad za organem interpretującym można wysunąć wniosek, że na pożyczkobiorcy nie zawsze ciąży obowiązek podatkowy.

Umowa sprzedaży podlega generalnie opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Obowiązek jego zapłaty ciąży na kupującym. Jeżeli przedmiotem sprzedaży jest prawo własności budynku mieszkalnego jednorodzinnego, a kupującym jest osoba fizyczna, której w dniu sprzedaży nie przysługiwało owe prawo, sprzedaż podlega zwolnieniu od podatku. Tyle w teorii, a jak pokazuje praktyka - nie każda tego typu sprzedaż podlega zwolnieniu.

Od 31 sierpnia kupujący mieszkanie na rynku wtórnym nie płacą PCC, jeśli nie mają innej nieruchomości mieszkalnej. Według Ministerstwa Finansów, wykluczone jest też posiadanie domu czy mieszkania za granicą. Fiskus może to sprawdzić, dzięki wymianie informacji podatkowych z innym państwami. Jednak w praktyce weryfikacja może być trudna - uważają eksperci. Łatwiej uniknąć podatku może być jednak cudzoziemcom.

31 sierpnia wchodzą w życie zmiany w podatku od czynności cywilnoprawnych, które będą korzystne dla osób kupujących pierwsze mieszkanie na rynku wtórnym. Dzięki zwolnieniu z PCC zaoszczędzą od kilku do nawet kilkunastu tysięcy złotych podatku. Ta sama ustawa wprowadza też jednak od 1 stycznia 2024 r. zmiany, które uderzą w inwestorów - dodatkowy podatek od zakupu szóstego i kolejnego mieszkania.