Oświata, ochrona zdrowia, pomoc społeczna i mieszkalnictwo - w tych dziedzinach, zdaniem samorządowców, potrzeba pilnej interwencji, także prawnej, aby poprawić sytuację uchodźców z Ukrainy w Polsce. Zespół doraźny ds. uchodźców wojennych komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnej zgłosił pakiet 31 niezbędnych zmian w prawie.

W polskiej specustawie rząd nie przewidział automatycznego wydawania obywatelom Ukrainy, którym przyznała ona prawo legalnego pobytu w Polsce, dokumentów pobytowych, w tym wiz czy zezwoleń na pobyt i kart pobytu. Uniemożliwia im to podróżowanie po krajach Schengen, nie tylko w celach prywatnych, ale także służbowo. Konieczna jest szybka zmiana prawa – alarmują prawnicy.

W przyszłym tygodniu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji planuje przedstawić projekt zmian ustawy o pomocy uchodźcom z Ukrainy. Znajdą się w nim rozwiązania dotyczące rynku pracy, opieki nad dziećmi, kursów językowych, a także zagospodarowania przez samorządy pustostanów. Projekt jest już w wykazie prac legislacyjnych rządu.

Pracodawcy, którzy chcieliby pomóc obywatelom Ukrainy uciekającym do Polski przed wojną w swojej ojczyźnie i zatrudnić ich delegując do pracy w innym kraju Unii Europejskiej, nie mogą tego zrobić na dłużej niż miesiąc. Po tym terminie Ukrainiec straci prawo do legalnego pobytu w Polsce i go już nie odzyska. Zdaniem prawników, konieczna jest zmiana przepisów.

Zniszczenia wojenne w Ukrainie dotknęły także polskie firmy. Uzyskanie odszkodowania nie będzie jednak proste. Ukraiński parlament pracuje nad ustawą, która ma rekompensować poniesione straty, ale prawnicy nie mają złudzeń, że będzie to trudne. Skala zniszczeń jest ogromna, a możliwości napadniętego państwa ograniczone. Sugerują przygotowywanie pozwów wobec państwa - agresora.

Państwa członkowskie i Parlament Europejski porozumiały się w sprawie nowych przepisów dotyczących magazynowania gazu w Unii Europejskiej. Nowe regulacje to odpowiedź UE na agresję Rosji wobec Ukrainy i wynikające z tego zagrożenie, że w Europie może zabraknąć błękitnego paliwa.

Wybuch wojny na Ukrainie zmusił wielu polskich pracodawców do przeorganizowania prowadzonych biznesów. Z kolei wielu pracownikom uniemożliwił wykonywanie pracy i w efekcie – pozbawił ich środków do życia. Zdaniem prawników, w przypadku długotrwałej nieobecności pracownika, pracodawca może zaproponować mu urlop bezpłatny i wówczas nie ma obowiązku wypłacania wynagrodzenia.

Podmiot powierzający wykonywanie pracy obywatelowi Ukrainy ma obowiązek powiadomić o tym właściwy powiatowy urząd pracy w terminie 14 dni od dnia podjęcia przez obcokrajowca pracy. W praktyce więc może podpisać z takim cudzoziemcem umowę o pracę lub umowę cywilnoprawną i powierzyć mu wykonywanie pracy/czynności, a następnie - w terminie 14 dni od dnia podjęcia pracy - powiadomić o tym fakcie powiatowy urząd pracy.

Miastom przybyły setki tysięcy nowych mieszkańców. W samej metropolii warszawskiej zamieszkało aż 15 proc. wszystkich uciekinierów. Samorządowcy z dużych miast wskazują, że taki wzrost liczby mieszkańców może spowodować napięcia społeczne związane z sytuacją na rynku pracy, pogłębieniem kryzysu mieszkaniowego czy pogorszeniem standardu niektórych usług. Ich zdaniem rozwiązania specustawy mogą nie wystarczyć.

Samochód użyczony armii ukraińskiej musi mieć OC i zieloną kartę. Jeśli samochód zostanie zniszczony, trzeba go wyrejestrować i dopiero to zwalnia z zakupu polisy OC, ale udowodnienie zniszczenia nie musi być proste. Kluczową sprawą może okazać się przyjęta forma przekazania naszego pojazdu – z punktu widzenia ubezpieczeń i ewentualnej odpowiedzialności cywilnej.

Umieszczenie podmiotu wspierającego agresję Rosji na Ukrainę na liście sankcyjnej MSWiA oznacza dla jego pracowników natychmiastowe odebranie źródła utrzymania i innych świadczeń. I nie mogą oni wystąpić o zaspokojenie roszczeń z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Zdaniem RPO, który interweniuje w tej sprawie, przepisy powinny przewidywać ochronę praw pracowniczych.

Osoby i podmioty, które składają wniosek o świadczenie za zakwaterowanie i wyżywienie uchodźców, mają już obowiązek wpisania numerów PESEL obywateli Ukrainy. Ci, którzy takiej informacji nie umieszczą we wniosku nie otrzymają świadczenia. A wielu uciekinierów wojennych nie było zainteresowanych uzyskaniem PESEL, bo chcieli jak najszybciej wrócić w rodzinne strony lub traktowali Polskę jako kraj tranzytowy.

Choć liczba uchodźców maleje wojewodowie z Lubelszczyzny i Podkarpacia zdecydowali się wygasić na razie tylko trzy punkty recepcyjne. Samorządowcy, u których takie punkty funkcjonują przyznają, że sytuacja za wschodnią granicą jest dynamiczna i nie ma pewności czy nie będzie kolejnej fali uciekinierów. A koszty funkcjonowania takich miejsc są niemałe.

Rząd zamierza utworzyć system teleinformatyczny, który ma ułatwić nawiązywanie kontaktów między pracodawcami a poszukującymi pracy obywatelami Ukrainy. We wtorek Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy, który ma to umożliwić. System będzie m.in. umożliwiał wprowadzanie, gromadzenie i usuwanie informacji z ofertami pracy, z których będą mogli skorzystać obywatele Ukrainy.

Rosyjskie siły zbrojne muszą stanąć przed sądem za serię zbrodni wojennych popełnionych w regionie na północny zachód od Kijowa – stwierdziła Amnesty International w ogłoszonym właśnie raporcie wydanym po szeroko zakrojonym śledztwie przeprowadzonym na miejscu. Według jego autorów, wszyscy odpowiedzialni za zbrodnie powinni zostać pociągnięci do odpowiedzialności karnej za swoje czyny.

Eksperci alarmują, że Polska utraciła odporność zbiorową przeciwko odrze. Bardziej optymistyczne w tym zakresie jest Ministerstwo Zdrowia, bo jeszcze nie notuje istotnie zwiększonej zapadalności na choroby zakaźne. Wobec obecnego kryzysu humanitarnego związanego z wojną w Ukrainie, to jednak kwestia tygodni. Na blisko 500 tys. dzieci z Ukrainy zaszczepiliśmy dopiero około 3600.

Uciekający przed wojną obywatele Ukrainy znajdują zatrudnienie w Polsce. Z danych Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej wynika, że pracę ma już ponad 100 tys. osób. Dzięki rządowej specustawie mają swobodny dostęp do polskiego rynku pracy. W praktyce oznacza to, że do podjęcia pracy nie potrzebują już żadnych zezwoleń ani oświadczeń.

Na rynku pojawił się nowy trend: przedsiębiorcy nie tylko chcą zatrudniać Ukraińców, ale także szkolą ich w prowadzeniu legalnej działalności, ułatwiają znalezienie pracy, wyposażają w narzędzia potrzebne do wykonywania zawodu, a nawet poszukują dla nich zleceń. Zdaniem ekspertów, to są działania, które do tej pory nie były praktykowane w Polsce. Konieczne jest jednak systemowe wsparcie państwa.

Wraca pomysł ułatwień w tworzeniu oddziałów międzynarodowych – senacki projekt w tej sprawie trafi do Sejmu. Chodzi o to, by taki oddział dało się otworzyć bez konieczności uzyskiwania zgody ministra edukacji. Tego rodzaju postulaty pojawiały się już na etapie tworzenia specustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, ale w ostatecznej wersji poprawkę w tej sprawie odrzucono.

Wiceszef MSWiA poinformował, że rząd we współpracy z samorządami i wszystkimi innymi organizacjami, które pomagają uchodźcom, przygotowuje szerszy projekt zmian w specustawie dotyczącej pomocy obywatelom Ukrainy. W noweli znajdą się rozwiązania dotyczące edukacji i rynku pracy - projekt ma wpłynąć do Sejmu na posiedzeniu 25-26 maja.