Po trzech latach od zamknięcia nas w domach z powodu pandemii, wiele aspektów dotyczących prawa zatrudnienia będzie musiało ulec zmianie – pisze Paulina Sulgostowska, adwokat. I przypomina, że tylko do 1 lipca 2023 r. pracodawca mógł, bez zgody pracownika oraz z pominięciem planu urlopów, jednostronnie skierować go na urlop wypoczynkowy, niewykorzystany w poprzednich latach.

Odwołanie 1 lipca 2023 r. stanu zagrożenia epidemicznego oznacza powrót wynikających z kodeksu pracy obowiązków dotyczących okresowych badań lekarskich pracowników. Pracodawcy i pracownicy muszą wykonać je w okresie nie dłuższym niż 180 dni od dnia odwołania tego stanu – twierdzi MRiPS. Według resortu, okres 180 dni można potraktować jako okres przejściowy, po upływie którego każdy pracownik będzie musiał posiadać aktualne orzeczenie lekarskie.

W 2022 roku inspektorzy pracy przeprowadzili prawie 60 tys. kontroli, z czego 41 proc. było efektem skarg, jakie wpłynęły do PIP. W wyniku działań pokontrolnych ponad 52 tys. zatrudnionych otrzymało należne im pieniądze – poinformowała Katarzyna Łażewska-Hrycko, główny inspektor pracy, przedstawiając Radzie Ochrony Pracy sprawozdanie z działalności PIP za 2022 r.

W sytuacji gdy pracownik zatruł się posiłkiem zjedzonym w czasie pracy, nie musi zaistnieć związek funkcjonalny między wypadkiem a wykonywaną pracą. Wykazanie powiązania jest jednak konieczne, gdy zdarzenie występuje po godzinach pracy – orzekł Sąd Najwyższy w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, rozpoznając roszczenie żony zmarłego nagle pracownika.

Czy firma może w regulaminie nakazać sposób parkowania na firmowym parkingu i karać tych, którzy tego nie przestrzegają? Zdaniem prawników, pracodawca ma do tego prawo, dyskusyjne jest jednak wyciąganie konsekwencji. Tu opinie są podzielone. Jedni twierdzą, że może określić zakres kar porządkowych, ale nie może dokonywać potrąceń z pensji pracownika, inni – że nie powinien wyciągać konsekwencji prawno-pracowniczych.

Drzwi do mieszkania w budynku wielorodzinnym wychodzące na klatkę schodową są jednocześnie wyjściem ewakuacyjnym. Łączną szerokość takich drzwi należy obliczać proporcjonalnie do liczby osób mogących przebywać równocześnie w lokalu, przyjmując co najmniej 0,6 m szerokości na 100 osób, przy czym najmniejsza szerokość drzwi w świetle ościeżnicy powinna wynosić 0,9 m, a w przypadku drzwi służących do ewakuacji do 3 osób - 0,8 m.

328 firm z Dolnego Śląska bierze udział w konkursie ZUS. W całej Polsce złożonych zostało 5155 wniosków, a więc o blisko 30 proc. więcej niż w roku ubiegłym (3 987). To najwyższa wartość na tle dotychczasowych konkursów, które mają na celu poprawę bezpieczeństwa i higieny pracy. Najwięcej wniosków zostało wysłanych w województwie Wielopolskim - 660, najmniej w Lubuskim - 111.

Do 8 czerwca 2023 roku można przesyłać prace do tegorocznej edycji konkursu na plakat bezpieczeństwa pracy pt. „Budownictwo XXI wieku”. Do udziału w konkursie zostali zaproszeni artyści plastycy, studenci i absolwenci uczelni plastycznych i studiów artystycznych w kraju i z zagranicy.

Trwa nabór wniosków w konkursie dla płatników składek na projekty w zakresie poprawy bezpieczeństwa i higieny pracy. Na ten cel ZUS przeznaczył łącznie 100 mln zł. Wnioski można składać do 18 maja 2023 roku. Projekty dotyczyć mogą m.in. zakupu maszyn, urządzeń i sprzętu chroniącego przed hałasem i drganiami mechanicznymi, promieniowaniem elektromagnetycznym, urządzeń służących poprawie bezpieczeństwa pracy na wysokości.

Już można zgłaszać propozycje rozwiązań skierowanych na poprawę stanu bezpieczeństwa pracy i ochronę zdrowia pracowników do Ogólnopolskiego Konkursu Poprawy Warunków Pracy. Udział w nim mogą wziąć pracodawcy i pracownicy reprezentujący każdy rodzaj przedsiębiorstwa. Także uczelnie, instytuty naukowe, instytucje i organizacje – wszyscy, którzy działają na rzecz podniesienia poziomu bezpieczeństwa pracy i jakości życia w pracy.

Powrót fikcji doręczenia pism wysłanych pocztą tradycyjną za potwierdzeniem odbioru, przywrócenie obowiązku wykonywania badań okresowych i szkoleń obowiązkowych w zakresie bhp, czy zniesienie ograniczeń wysokości odszkodowań lub innych świadczeń pieniężnych przewidzianych do wypłaty na wypadek ustania stosunku pracy - to tylko niektóre zmiany, które spowoduje odwołanie stanu zagrożenia epidemicznego.

Pracodawca musi zapewnić pracownikom profilaktyczną opiekę lekarską. Składają się na nią badania wstępne, okresowe i kontrolne, które są przeprowadzane na podstawie skierowania wydanego przez pracodawcę. Ponadto, w określonych przypadkach, zakres profilaktycznej opieki może obejmować przeprowadzenie dodatkowych badań.

Od kilku tygodni urzędy wojewódzkie i powiatowe urzędy pracy promują pracę tymczasową, chcąc ukrócić nielegalny outsourcing pracowniczy. W efekcie firmy świadczące outsourcing usług zmuszone zostały do poszukiwania innych ścieżek legalizowania pracy cudzoziemców - m.in. zatrudnienie ich jako pracowników tymczasowych. Z tej drogi niektórzy korzystają w ramach powiązanych podmiotów tworzących grupę kapitałową.

Ustawodawca nałożył na pracodawcę obowiązek oceniania i dokumentowania ryzyka zawodowego związanego z wykonywaną pracą oraz stosowania niezbędnych środków profilaktycznych. Ocenę ryzyka postrzega się jako proces ciągły, więc powinna ona być dokonywana okresowo oraz w przypadku wprowadzenia zmian i wystąpienia zdarzeń, które mogą mieć wpływ na zdrowie i bezpieczeństwo pracowników.

W 2023 roku weszły w życie dwie nowelizacje Kodeksu pracy. Pierwsza – powszechnie znana pod nazwą pracy zdalnej, bo na stałe wprowadziła to rozwiązanie znane z pandemii, ale też długo oczekiwane przez pracodawców przepisy umożliwiające im kontrolę trzeźwości pracowników. I druga – wdrażająca dwie unijne dyrektywy zawierające wiele propracowniczych rozwiązań, zwłaszcza dla rodziców dzieci do lat 8.

„Bezpieczna praca podstawowym prawem każdego pracownika” - pod takim hasłem 28 kwietnia obchodzony jest Światowy Dzień Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia w Pracy. Międzynarodowa Organizacja Pracy chce, by był okazją do zastanowienia się nad przekazem konwencji oraz przeanalizowania, w jakim stopniu zawarte w nich zapisy są realizowane, przestrzegane i promowane – zarówno na poziomie krajowym, jak i przedsiębiorstw.

Wymóg posiadania przez pracownika aktualnych badań lekarskich obciąża pracodawcę, ponieważ jest on odpowiedzialny za stan bezpieczeństwa i higieny pracy. Przepisy określają, że za czas niewykonywania pracy w związku z przeprowadzaniem okresowych i kontrolnych badań, pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia. Ponadto w razie przejazdu na te badania do innej miejscowości, przysługują mu należności na pokrycie związanych z tym kosztów.

W poniedziałek, 24 kwietnia 2023 r., Katarzyna Łażewska-Hrycko, główny inspektor pracy, podpisała z liderami trzech organizacji związkowych - NSZZ Solidarność, OPZZ i FZZ, porozumienia dotyczące zasad współpracy w zakresie ochrony pracy. Współpraca stron obejmować będzie współdziałanie w zakresie działalności kontrolnej, szkoleniowej oraz podejmowanie przedsięwzięć informacyjno -promocyjnych i prewencyjnych.

Użytkowanie rusztowania dopuszczalne jest dopiero po dokonaniu jego odbioru przez kierownika budowy lub uprawnioną osobę. W przepisach nie sprecyzowano jednak jakie uprawnienia powinna posiadać taka osoba. Zakłada się, że uprawniona osoba powinna posiadać uprawnienia budowlane takie jakie ma kierownik budowy.

W komisjach BHP i zespołach powypadkowych jest miejsce dla społecznych inspektorów pracy. Czy jednak związki zawodowe działające u pracodawców mających załogi powyżej 250 osób muszą zawsze kogoś takiego powoływać? Problemem jest ich wybór i działanie. Zdaniem prawników, nowelizacja przepisów jest konieczna. Bo te, które są, powstały jeszcze w minionym ustroju.