Zlecenie przy pracach montażowych zakwestionowane przez GIP
To, że zleceniodawca nie będzie ustalał indywidualnego rozkładu czasu pracy w znaczeniu formalnego grafiku, nie jest wystarczające dla uznania, że dany stosunek pracy nie zawiera podporządkowania organizacyjnego. Istotne jest bowiem to, czy wykonawca rzeczywiście może swobodnie decydować, kiedy przystąpi do realizacji powierzonych czynności, czy też jego dyspozycyjność jest ograniczona organizacją procesu pracy na konkretnym obiekcie. W tej sprawie mamy do czynienia ze stosunkiem pracy.

Główny Inspektor Pracy wskazał niedawno, że jeżeli osoby fizyczne będą wykonywały określone czynności na rzecz zleceniodawcy, w ramach realizowanych przez niego projektów, według zakresu prac wskazanego przez kierownika budowy lub brygadzistę, z wykorzystaniem dokumentacji technicznej, w miejscu wynikającym z realizowanego projektu oraz w czasie determinowanym harmonogramem przedsięwzięcia, to występują istotne elementy konstrukcyjne wskazujące na podporządkowanie o charakterze pracowniczym (GIP-Gpp.5180.23.2026. 7).
Czytaj również: Umowa B2B czy stosunek pracy – ważna interpretacja GIP>>
Czynności montażowe
Wnioskodawca prowadzi działalność, w ramach której realizuje przedsięwzięcia obejmujące w szczególności świadczenie usług związanych z montażem i demontażem rusztowań, montażem konstrukcji stalowych i rurociągów oraz wykonywaniem prac spawalniczych. Planuje zawieranie umów zlecenia, w ramach których zlecać będzie wykonywanie określonych czynności związanych z realizacją konkretnych projektów.
Zleceniobiorca będzie realizował określony zakres prac na konkretnym projekcie. W toku realizacji projektu kierownik budowy lub brygadzista, najczęściej wyznaczony przez wnioskodawcę, będzie wskazywał zleceniobiorcy zakres prac do wykonania oraz przekazywał dokumentację techniczną, w szczególności rysunki danego elementu lub części konstrukcji. Przekazanie zakresu prac ma mieć charakter organizacyjny i nie będzie oznaczało bieżącego kierowania sposobem wykonywania czynności. Osoba wykonująca powierzone czynności ma samodzielnie organizować ich wykonanie, w szczególności ustalać kolejność poszczególnych czynności oraz sposób ich realizacji, wykorzystując własne kwalifikacje, wiedzę i doświadczenie.
Realizacja projektów odbywać się będzie zgodnie z harmonogramem wynikającym z organizacji danego obiektu oraz terminów realizacji etapów prac. Zleceniodawca nie będzie ustalał indywidualnych grafików czasu pracy. Godziny wykonywania powierzonych czynności jednak wynikały z organizacji konkretnego obiektu oraz harmonogramu realizacji danego przedsięwzięcia.
Wszystkie czynności będą wykonywane poza siedzibą wnioskodawcy, w miejscach realizacji poszczególnych projektów. Osoba wykonująca powierzone czynności może wykonywać je w różnych lokalizacjach, zależnie od miejsca realizacji danego projektu.
Wynagrodzenie ma być ustalane w oparciu o liczbę godzin faktycznego wykonywania powierzonych czynności. Za okresy, w których wykonywanie czynności nie będzie możliwe, w szczególności z powodu niekorzystnych warunków atmosferycznych lub innych okoliczności uniemożliwiających prowadzenie prac, wynagrodzenie nie będzie przysługiwało.
Umowa przewiduje możliwość powierzenia wykonania części czynności osobie trzeciej. Osoba zastępująca musi posiadać wymagane kwalifikacje, a wnioskodawca zawiera z nią umowę.
W ocenie wnioskodawcy o cywilnoprawnym charakterze współpracy świadczą w szczególności samodzielność osoby wykonującej czynności w zakresie organizacji pracy, brak indywidualnego grafiku czasu pracy, wykonywanie czynności w różnych lokalizacjach, uzależnienie wynagrodzenia od liczby faktycznie godzin, możliwość posłużenia się osobą trzecią oraz możliwość odmowy przyjęcia zakresu czynności. Wnioskodawca podkreślił, że kierownik budowy lub brygadzista przekazuje jedynie zakres prac i dokumentację a czynności te nie mają stanowić bieżącego kierowania sposobem wykonywania pracy.
Ocena dokonana przez inspekcję pracy
GIP nie zgodził się z podstawową tezą wnioskodawcy i uznał w decyzji, że usługi wykonywane w opisanych we wniosku realiach są świadczone w ramach stosunku pracy.
Odnosząc się do możliwości zastępstwa podkreślono, że wprawdzie umowa przewidywać ma możliwość powierzenia części czynności osobie trzeciej, możliwość ta została istotnie ograniczona. Osoba zastępująca musi posiadać wymagane kwalifikacje, a ponadto wymaga się zawarcia z wnioskodawcą odrębnej umowy. Oznacza to, że przewidziana w umowie możliwość zastępstwa nie ma charakteru swobodnego uprawnienia do dowolnego powierzenia realizacji zobowiązania osobie trzeciej. Istotne jest również to, że możliwość zastępstwa została przedstawiona jako rozwiązanie dotyczące części powierzonych czynności, a nie jako możliwość swobodnego powierzenia całości obowiązków osobie trzeciej bez udziału wnioskodawcy. Osoba wykonująca czynności jest zobowiązana do ich wykonywania w ramach określonego przez wnioskodawcę projektu, według przekazanej dokumentacji technicznej oraz przy uwzględnieniu organizacji danego przedsięwzięcia. W konsekwencji możliwość posłużenia się zastępcą, w kształcie wskazanym we wniosku, nie ma charakteru, który wyłączałby pracowniczy charakter zatrudnienia.
Najistotniejszym elementem przedstawionego modelu współpracy jest podporządkowanie zleceniobiorcy. Wnioskodawca wskazał wprawdzie, że osoba wykonująca powierzone czynności samodzielnie organizuje ich wykonanie oraz ustala kolejność poszczególnych czynności, nie oznacza to jednak braku podporządkowania. Współczesne podporządkowanie pracownicze nie musi polegać na stałym, bezpośrednim i osobistym nadzorowaniu pracownika. Może przybrać postać podporządkowania autonomicznego, w ramach którego pracownik zachowuje swobodę co do technicznego sposobu realizacji powierzonych mu zadań, jednak nie decyduje samodzielnie o tym, jakie zadania ma wykonywać i w jakich ramach organizacyjnych ma je wykonywać.
Kierownik budowy lub brygadzista, najczęściej wyznaczony przez wnioskodawcę, wskazuje zleceniobiorcy zakres prac do wykonania oraz przekazuje jej dokumentację. Zleceniobiorca nie decyduje zatem samodzielnie o tym, jaki zakres prac ma realizować w ramach przedsięwzięcia, lecz otrzymuje określone zadania w ramach organizacji projektu prowadzonego przez wnioskodawcą. Samodzielność w zakresie kolejności wykonywania poszczególnych czynności nie jest równoznaczna z samodzielnością w zakresie przedmiotu świadczenia. Zleceniobiorca nie wybiera, jaki element konstrukcji ma montować, jaki zakres prac ma wykonać ani jaki etap projektu ma realizować. Zakres ten jest jej przekazywany w ramach organizacji konkretnego przedsięwzięcia.
W konsekwencji należy odróżnić dwie płaszczyzny samodzielności:
- pierwsza dotyczy technicznego sposobu wykonania określonego zadania i może wynikać z kwalifikacji zawodowych, wiedzy i doświadczenia wykonawcy;
- druga dotyczy określenia samego zadania, jego miejsca, terminu i powiązania z innymi pracy.
Ta druga płaszczyzna pozostaje po stronie wnioskodawcy i osób działających w imieniu. Nie można zatem utożsamiać samodzielnego wyboru kolejności technicznych z niezależnością od kierownictwa zleceniodawcy. W przypadku prac wymagających określonych kwalifikacji zawodowych - pozostawienie wykonawcy swobody w zakresie technicznego sposobu wykonania zadania może być naturalną konsekwencją charakteru danej pracy i nie wyklucza podporządkowania organizacyjnego. Co więcej, wykonywanie czynności jest powiązane z harmonogramem konkretnego obiektu oraz terminami realizacji etapów projektu. Wnioskodawca wskazuje, że nie ustala indywidualnych grafików, jednak jednocześnie przyznaje, że godziny wykonywania czynności wynikają z organizacji konkretnego obiektu i harmonogramu realizacji przedsięwzięcia.
Istotne jest nie tylko formalne ustalenie indywidualnego grafiku, lecz także podporządkowanie osoby wykonującej pracę organizacji czasu i miejsca pracy wynikającej z potrzeb realizowanego przedsięwzięcia. Osoba musi bowiem dostosować wykonywanie czynności do harmonogramu realizowanego przedsięwzięcia, etapów prac oraz terminów ich realizacji. Nie ma zatem pełnej swobody w zakresie wyboru czasu wykonywania powierzonych czynności.
Osoba wykonująca czynności nie wybiera swobodnie miejsca realizacji prac, lecz wykonuje je na obiekcie, na którym wnioskodawca realizuje konkretne przedsięwzięcie. Istotne jest to, że wykonywania pracy pozostaje elementem organizacji pracy przez podmiot zatrudniający.
Podporządkowanie przejawia się również w obowiązku wykonywania czynności zgodnie z dokumentacją techniczną oraz wymaganiami projektu. Kontrola jakości wykonanych czynności i obowiązek usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości nie są same w sobie cechami przesądzającymi o stosunku pracy. W niniejszej sprawie mają jednak znaczenie jako element szerszego mechanizmu organizowania i kontrolowania pracy, w ramach którego zleceniodawca lub osoby działające w jego imieniu, określają zakres zadania, przekazują dokumentację, oczekują jego wykonania z określonymi wymaganiami, a następnie dokonują odbioru.
W realiach przedstawionego przedsięwzięcia kierownik budowy lub brygadzista nie musi decydować, w jaki sposób wykwalifikowany spawacz wykona technicznie konkretny spaw, ani w jakiej kolejności monter wykona czynności. Ważne jest to, że określa zakres zadania, osadza je w procesie realizacji projektu, wskazuje dokumentację techniczną i oczekiwany rezultat pracy oraz kontroluje prawidłowość wykonania.
To wnioskodawca decyduje o rodzaju realizowanych projektów, zawiera umowy z kontrahentami, organizuje realizację etapów prac oraz materiały niezbędne do jego wykonania. Osoba wykonująca czynności nie prowadzi własnego przedsięwzięcia gospodarczego związanego z realizacją danego projektu i nie ponosi zasadniczego ryzyka związanego z pozyskaniem kontraktu, organizacją całego procesu inwestycyjnego czy relacjami z kontrahentem wnioskodawcy. Również zapewnienie materiałów przez podmiot realizujący przedsięwzięcie przemawia za tym, że wykonująca czynności zostaje włączona w cudzą strukturę organizacyjną i gospodarczą.
Dla oceny ryzyka istotne jest nie tylko to, czy wykonawca ponosi ekonomiczny skutek niewykonywania czynności w określonym czasie, lecz także to, kto organizuje przedsięwzięcie, pozyskuje kontrakt, zapewnia materiały, za realizację projektu wobec kontrahenta oraz organizuje poszczególne etapy pracy. Okoliczność, że zleceniobiorca nie otrzymuje wynagrodzenia za czas, w którym ze względu na warunki atmosferyczne lub inne nie wykonuje czynności, nie oznacza samo przez się, że przejmuje ryzyko gospodarcze całego przedsięwzięcia.
Interpretacja indywidualna Głównego Inspektora Pracy z 21 października 2026 r. (GIP-Gpp.5180.23.2026. 7)







