Sąd Rejonowy Warszawa-Mokotów zdecydował o zastosowaniu dwumiesięcznego aresztu wobec posła PiS Dariusza Mateckiego. Prokuratura wnioskowała o trzy miesiące. Polityk został zatrzymany w piątek, 7 marca, w śledztwie dotyczącym Funduszu Sprawiedliwości. Prokuratura Krajowa postawiła mu sześć zarzutów zagrożonych karą do 10 lat pozbawienia wolności. Obrońca zapowiada zażalenie.

32 zespoły biorą udział w tegorocznej 7. edycji Legal Hackathonu. Od piątku wymieniają się doświadczeniami i szukają praktycznych zastosowań sztucznej inteligencji w pracy prawnika, wymiarze sprawiedliwości oraz jako rozwiązań poprawiających dostęp do pomocy prawnej. W wydarzeniu organizowanym przez Wolters Kluwer Polska biorą udział prawnicy, entuzjaści LegalTech oraz przedstawiciele branży IT.

Rząd chce wydłużyć o rok możliwość używania dotychczasowych formularzy mandatów karnych, które przeszłyby do lamusa w maju br. Chodzi o to - jak uzasadnia - by zoptymalizować proces wymiany i wykorzystać bloczki, które są w magazynach, w sumie ok. 90 tys. Podnoszona jest też kwestia oszczędzania środków publicznych. Zmiana dotyczy rozporządzania z 11 kwietnia 2023 r., które zakładało okres przejściowy trwający 24 miesiące.

Kolegium sądu ma się składać z prezesa i trzech lub pięciu członków wybieranych na okres trzech lat przez zgromadzenie ogólne, a samorząd sędziowski będzie np. przedstawiał kandydatów na prezesa danego sądu. Zmiany obejmą też postępowania dyscyplinarne - wróci model wykonywania zadań sądów dyscyplinarnych pierwszej instancji przez sądy apelacyjne w składzie trzech sędziów danego sądu. Sędziowie i prokuratorzy nie będą musieli składać oświadczeń o członkostwie w stowarzyszeniu - to zmiany, które zakłada nowela Prawa o ustroju sądów powszechnych.

Wciąż trwają zabiegi o wprowadzenie do polskiego prawa europejskiego standardu o obowiązkowym udziale obrońcy już od zatrzymania i pierwszego przesłuchania przez policję. Ministerstwo Sprawiedliwości zapowiada załatwienie tej sprawy w ramach przygotowywanego pakietu zmian w procedurze karnej, ale przedmiotem sporu jest nadal sposób traktowania osób z niepełnosprawnością intelektualną. RPO zabiega np. o obligatoryjny wywiad środowiskowy w takich przypadkach.

Digitalny asystent ma, zgodnie z planami Ministerstwa Sprawiedliwości, w pierwszej kolejności wspomagać sędziów orzekających w sprawach frankowych. Na wsparcie sztucznej inteligencji liczą też inni sędziowie, ale jak zastrzegają, nie przy wymierzaniu sprawiedliwości. W ich ocenie AI mogłaby zająć się prostymi i powtarzalnymi czynnościami, związanymi np. z administrowaniem sprawami i wyszukiwaniem błędów.

W wykazie prac legislacyjny rządu pojawiły się założenia nowelizacji Prawa o ustroju sądów powszechnych, które mają m.in. umożliwić orzekanie asesorom w wydziałach rodzinnych i opiekuńczych oraz nieletnich. Ministerstwo Sprawiedliwości chciałoby, żeby projekt był gotowy w pierwszym lub drugim kwartale 2025 r. Jest to też jeden z postulatów asesorów i samych sędziów rodzinnych.

Krajowa Rada Sądownictwa zdecydowała o powołaniu komisji, która zajmie się badaniem naruszeń niezawisłości sędziowskiej i monitorowaniem politycznie motywowanego nękania sędziów i asesorów w RP. Jak wskazała w komunikacie, będzie to odpowiedź "na oczekiwania wielu sędziów, atakowanych przez przedstawicieli władzy wykonawczej, ustawodawczej, a także część aktywistów sędziowskich".

System kaskadowy, czyli krótkie aresztowanie na sędziowskim dyżurze, a po kilku dniach regularne posiedzenie, na którym sąd podejmie decyzję o zastosowaniu, lub nie, tymczasowego aresztowania – to jeden z wniosków z debaty na ten temat, zorganizowanej przez Rzecznika Praw Obywatelskich. Przekonywano też do całkowitej rezygnacji z zagrożenia surową karą jako przesłanki stosowania tego środka zapobiegawczego.

Przemysław Rosati, prezes Naczelnej Rady Adwokackiej, przedstawił na posiedzeniu Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka, projekt zmian w ustawie Prawo o adwokaturze. Jego głównym celem ma być usprawnienie funkcjonowania samorządu adwokackiego i wzmocnienie jego pozycji. Propozycja doprecyzowuje zasady odpowiedzialności dyscyplinarnej adwokatów, skraca też z 30 do 3 dni czas na zawiadomienie rady o rozpoczęciu wykonywania zawodu.

W poniedziałek, 10 marca, kończy się dla prezydenta Andrzeja Dudy czas na decyzję, czy podpisze tzw. ustawę incydentalną, zgodnie z którą o ważności wyboru prezydenta w 2025 roku ma orzekać 15 sędziów najstarszych stażem w Sądzie Najwyższym, a nie - jak dotychczas - Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych. Jeśli tego nie zrobi, nadal otwarte będzie pytanie, czy zwycięzca wyborów będzie mógł objąć urząd.

Areszty są w Polsce od lat systemowym problemem. Pomóc ma opiniowany właśnie projekt ustawy naprawczej, opracowany przez Komisję Kodyfikacyjną Prawa Karnego. Prawnicy obawiają się jednak, że droga do jego wejścia w życie może być długa, dlatego uważają, że lepszym rozwiązaniem byłaby praca nad projektem, najlepiej poselskim, poświęconym właśnie aresztom. Takie projekty są już w Sejmie dwa, i jak dowiedziało się nieoficjalnie Prawo.pl, MS również ma skłaniać się ku temu rozwiązaniu.

Sąd zajmujący się upadłością konsumenta powinien ocenić, czy umowa kredytu indeksowanego do franka nie zawiera nieuczciwych warunków – uznał rzecznik generalny TSUE w sprawie, która dotyczyła pytań zadanych przez sąd rejonowy w Łodzi. Chodziło o sytuację osoby, która ogłosiła upadłość konsumencką. Rzecznik uznał, że sąd przy takiej ocenie ma prawo także zmienić wielkość potrąceń z wynagrodzenia takiego konsumenta.

W czwartek Sejm zadecydował o uchyleniu immunitetów dwóm posłom Prawa i Sprawiedliwości. Chodzi o Jarosława Kaczyńskiego i Mariusza Błaszczaka. Z kolei trzeci poseł PiS, Dariusz Matecki, sam zrzekł się immunitetu, a w jego przypadku posłowie wyrazili także zgodę na tymczasowe aresztowanie w związku ze śledztwem ws. Funduszu Sprawiedliwości.

Paulina Rzeszut, mediatorka, dyrektor w Instytutcie LegalTech przy Naczelnej Radzie Adwokackiej, laureatka Nagrody Rising Star Prawnicy – Liderzy Jutra 2022 została Adwokatką Roku 2024. Kapituła konkursu przyznała też trzy wyróżnienia dla adwokatek Patrycji Kasicy, Moniki Gąsiorowskiej i Moniki Haczkowskej. To już ósma edycja konkursu organizowanego przez Zespół do spraw Kobiet przy Naczelnej Radzie Adwokackiej.

Jeśli rozporządzenie ministra obrony narodowej weszłoby teraz w życie, o zgodę na fotografowanie, filmowanie i utrwalanie obiektu wojskowego nie musieliby pytać przedstawiciele kilkunastu zawodów, ale specsłużby - tak. Zabrakło ich w ministerialnej wyliczance wyjątków. Zdaniem prawników, już od dwóch lat MON reguluje nie to, co powinien. Ustawa o obronie Ojczyzny nie upoważnia go do tego.

Wiceminister Dariusz Mazur poinformował, że nie zamierza się stawić na wezwanie na wysłuchanie w Krajowej Radzie Sądownictwa, które zaplanowano na 6 marca 2025 roku, w ramach konkursu na sędziego Sądu Apelacyjnego w Krakowie. Przyznał, że wezwanie jest wynikiem jego zgłoszenia do tego konkursu w kwietniu 2023 r., czyli zanim został powołany na stanowisko podsekretarza stanu. Zapewnił równocześnie, że tamta decyzja była sprzeciwem wobec "systemowego bezprawia".

Udział sędziów w debacie publicznej na temat sądownictwa, tworzeniu aktów prawnych i opiniowanie projektów zasługuje na uznanie i docenienie, a nie krytykę – uważają sędziowie Stowarzyszenia Sędziów Polski "Iustitia”. Stanowisko to popierają też sędziowie sądów administracyjnych - wbrew uchwale, którą podjęło Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Prokurator krajowy Dariusz Korneluk popiera zasadę określenia poziomu wynagrodzeń pracowników prokuratury i powiązania ich z podstawą wynagradzania prokuratorów. Nie widzi też przeciwskazań by kwestia ta podobnie jak m.in. prace nad ustawą o modernizacji prokuratury były przedmiotem dalszych konsultacji z przedstawicielami związków. W piśmie skierowanym do Związku Zawodowego Prokuratorów i Pracowników Prokuratury RP, zaznacza jednak, że za legislacje odpowiada MS.

Współdziałanie organów w wypłacaniu zasądzonych zadośćuczynień – to cel nowej ustawy. Rząd przygotował projekt ustawy o wykonywaniu orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Mają one być wykonywane przez organy władzy natychmiast. Czuwać nad tym procesem ma minister spraw zagranicznych, który powoła zespół do spraw Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.