Komisja Europejska zachęca do zgłaszania do 26 stycznia uwag do przepisów o zamówieniach publicznych. Bruksela przygotowuje reformę, która ma uwzględnić wyniki ewaluacji kluczowych unijnych aktów prawnych po ponad dekadzie ich stosowania w praktyce.

Zamawiający wybrał w poniedziałek drugą w kolejności ofertę na budowę odcinka zachodniej obwodnicy Szczecina, w ramach której ma powstać pięciokilometrowy tunel pod rzeką. Teraz czeka nas dogrywka w prawnej walce o kontrakt, który teoretycznie może wygrać nawet najdroższy oferent. Wszystko przez ostatnie zmiany w Prawie zamówień publicznych i problemy jednego z oferentów w innych postępowaniach.

Czy doszło do zmowy dostawców gazomierzy dla Polskiej Spółki Gazownictwa, czyli krajowego operatora systemu dystrybucyjnego gazu? Tak podejrzewa Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, który postawił w tej sprawie zarzuty czterem spółkom. Ich przedstawiciele mieli spotykać się m.in. w restauracjach i hotelach oraz kontaktować się telefonicznie i poprzez komunikatory.

Trybunał Sprawiedliwości UE stwierdził nieważność decyzji Komisji Europejskiej zatwierdzającej pomoc na rzecz elektrowni jądrowej Paks II, w której budowę nowych reaktorów powierzono bez przetargu firmie rosyjskiej. Z wyroku wynika, że KE powinna była wziąć pod uwagę nie tylko przepisy o pomocy państwa, ale też przepisy UE dotyczące zamówień publicznych.

Nowela wprowadza regulację umożliwiającą zamawiającym – pod pewnymi warunkami - ograniczenie dostępu do zamówień publicznych i umów koncesji wykonawcom z tzw. państw trzecich. Chodzi tu przede wszystkim o podmioty z Chin i Turcji, ale też inne kraje, które na swoich rynkach zamówień publicznych nie gwarantują wzajemności podmiotom z Unii Europejskiej.

Polskie sądy rzadko przyznają rację osobom bądź firmom z rosyjskimi albo białoruskimi powiązaniami, które trafiły na listę sankcyjną Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. A wpis na listę poważnie ogranicza prowadzenie interesów w Polsce, zamraża posiadane aktywa, a nawet uniemożliwia pobyt nad Wisłą. Dość duża skuteczność listy sankcyjnej zachęca też Polskę do stworzenia kolejnego rejestru, aby wpisywać do niego firmy i osoby choćby pośrednio wspierające wrogie państwa albo np. podmioty zajmujące się szerzeniem fake newsów.

Nie tylko pojedynczy oferent z takich państw jak Chiny albo Turcja nie złoży odwołania od wykluczenia z postępowania PZP, ale również konsorcjum z udziałem takiego wykonawcy – w Krajowej Izbie Odwoławczej pojawiają się już orzeczenia odrzucające odwołania w takich przypadkach. Są też zamawiający wpisujący takie ograniczenia do przetargowych specyfikacji.

Skarb Państwa i samorząd nie będą mogły dofinansowywać połączeń lotniczych, w szczególności zawierać umów marketingowych z liniami lotniczymi. Propozycja takiego zapisu, od lat powracająca w dyskusjach, ostatnio znalazła się w projekcie ustawy o CPK autorstwa prezydenta Karola Nawrockiego. Prawnicy uważają jednak, że nawet jeśli zakaz w proponowanym kształcie wejdzie w życie, szybko znajdą się sposoby na jego obejście.

Podwyższenie minimalnego progu dla stosowania ustawy – Prawo zamówień publicznych (Pzp) oraz progu stosowania ustawy o umowie koncesji z obecnego poziomu 130 tys. zł do poziomu 170 tys. zł zakłada ustawa, którą 21 sierpnia podpisał prezydent Karol Nawrocki. Pojawia się w nim także nowy obowiązek dla zamawiających: badania wpływu planowanego zamówienia na konkurencyjność.

Nowe polskie i unijne przepisy mają ograniczyć w zamówieniach publicznych udział podmiotów i towarów z Chin. O ile na budowach i w usługach ten wkład ma być wyjątkiem, to na rynku wyrobów medycznych będą wykluczani tylko w największych przetargach, o wartości powyżej 5 mln euro. Podmiot gospodarczy (np. spółka zależna) utworzony w jakimś kraju UE lub innym niż Chiny może być uznany za chiński, jeśli jest kontrolowany przez firmy lub osoby stamtąd.

Prezydent Karol Nawrocki podpisał ustawę wprowadzającą system certyfikacji wykonawców zamówień publicznych. - Jeden certyfikat zamiast wielu dokumentów wystarczy, aby ubiegać się o zamówienie publiczne – tak projektowane przepisy zachwalało Ministerstwo Rozwoju i Technologii.

W czwartek Senat przyjął pakiet kilku ustaw zmieniających przepisy o zamówieniach publicznych - od stycznia wzrośnie podstawowy próg ustawowy, do 170 tysięcy złotych. Chodzi też o zakaz startowania w przetargach firm spoza Unii Europejskiej, zwłaszcza Chin i Turcji. Nad zasadami certyfikacji wykonawców pochylą się natomiast jeszcze raz posłowie.

Coroczny duży przyrost spraw, wolne miejsca w obsadzie, a przede wszystkim wydłużanie się czasu rozstrzygania odwołań – to główne bolączki Krajowej Izby Odwoławczej. Nowelizacja przepisów ma pomóc działać sprawniej, ale zdaniem ekspertów to może być niewystarczające. Mniejszy dopływ nowych spraw ma też ułatwić deregulacja przewidująca podniesienie o 30 proc. podstawowego progu dla zamówień klasycznych.

Polska dotąd nie dostosowała się do wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE z 2023 r. i nie dokonała prawidłowej transpozycji dyrektyw dotyczących zamówień publicznych – twierdzi Komisja Europejska. Na tej podstawie podjęła decyzję o skierowaniu do Polski wezwania do usunięcia uchybienia.

Bruksela planuje liberalizację przepisów o pomocy publicznej, w tym kluczowego rozporządzenia GBER. Polscy przedsiębiorcy i prawnicy mają prawie trzy miesiące na zgłaszanie swoich propozycji w tej kwestii. Zarówno Komisja Europejska, jak i Polska przygotowują też ułatwienia dla branży zbrojeniowej i sektora farmaceutycznego.

Prezydent Karol Nawrocki podpisał nowelizację ustawy – Prawo zamówień publicznych oraz ustawy o umowie koncesji na roboty budowlane lub usługi. Celem zmian jest dostosowanie prawa krajowego do unijnych regulacji i orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE, które pozwalają na wykluczanie wykonawców z państw takich jak Turcja i Chiny.

Choć przepisy o uprzywilejowaniu krajowych i unijnych wykonawców w zamówieniach publicznych dopiero czekają na parlamentarną akceptację, to efekty unijnego wyroku Kolin już dają się zauważyć w krajowych postępowaniach. Przykładem jest Centralny Port Komunikacyjny, który wymaga, by wykonawca dużego zamówienia legitymował się doświadczeniem zdobytym w naszym kraju. Wkrótce możemy doczekać się sejmowej debaty nad nowelizacją polskich przepisów.

O certyfikat wykonawcy zamówień publicznych będą mogły ubiegać się wyłącznie podmioty z krajów zapewniających taki sam dostęp do rynku wykonawcom z UE - to jedna z przyjętych we wtorek poprawek do projektu dotyczącego uproszczenia procesu weryfikowania przedsiębiorców ubiegających się o takie zamówienie. Rząd przyjął poprawki.

Prawem zamawiającego jest zażądać od oferentów wniesienia wadium, a od wykonawcy ustanowienia zabezpieczenia należytego wykonania umowy. Natomiast jego obowiązkiem pozostaje przestrzeganie wprowadzonych przez ustawodawcę limitów wartości tych instrumentów. Jeżeli tego nie zrobi, przed wykonawcą otwiera się droga do Krajowej Izby Odwoławczej.

Po złożeniu oferty wykonawca ubiegający się o zamówienie publiczne nie ma możliwości jej modyfikacji. Jedynym rozwiązaniem pozostaje jej wycofanie i złożenie na nowo, w nowej wersji. Taka możliwość istnieje do momentu upływu terminu na składanie ofert. Zawsze natomiast należy najpierw wycofać z postępowania ofertę, która ma zostać „poprawiona”.