Przygotowany przez Ministerstwo Sprawiedliwości, po pracach Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Karnego, projekt nowelizacji kodeksu karnego i m.in. procedury karnej nie zawiera rozwiązań zapewniających ochronę danych osobowych i prywatności - wskazuje w swojej opinii prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Apeluje o poprawki w tym zakresie, zgodne z Konstytucją i prawem unijnym.

Konstytucja RP chroni przedsiębiorczość, a wolność prowadzenia działalności gospodarczej jest jedną z jej naczelnych zasad. To ważny argument dla prowadzących własny biznes, którzy chcą chronić swoje prawa. Normy konstytucyjne mogą – a nawet powinny – bezpośrednio przełożyć się na położenie przedsiębiorców.

W 2025 roku minimalne wynagrodzenie za pracę wzrośnie tylko raz. Obniżeniu ulegnie natomiast minimalna podstawa wymiaru składki zdrowotnej płaconej przez przedsiębiorców. Grozi nam za to podwyżka podatku od nieruchomości. Wzrosną wynagrodzenia nauczycieli, a prawnicy zaczną lepiej zarabiać na urzędówkach. Wchodzą w życie zmiany dotyczące segregacji odpadów i e-doręczeń. To jednak nie koniec zmian, jakie czekają nas w Nowym Roku.

Już obowiązują rozporządzenia zwiększające o 100 proc. minimalne stawki z wyboru i stawki za urzędówki dla adwokatów i radców reprezentujących klientów w 11 grupach spraw. Chodzi o te z zakresu prawa pracy, ubezpieczeń społecznych, postępowań dotyczących nieletnich, spraw alimentacyjnych, o nakaz wypłaty wynagrodzenia za pracę do rąk drugiego małżonka, o stwierdzenie nabycia spadku czy o opróżnienie lokalu mieszkalnego.

W tym roku minęło sześć lat od nowelizacji kodeksu cywilnego, dotyczącej skrócenia terminów przedawnień, co oznacza, że tegoroczny Sylwester przyniesie ze sobą również przedawnienie sporej części roszczeń. Może to nieść doniosłe skutki m.in. dla frankowiczów, którzy pozwali banki przed 2019 rokiem, jak i dla tych, którzy w tamtym czasie podjęli pierwsze kroki przeciwko kredytodawcom, ale do tej pory zwlekali z wszczęciem procesu - pisze Karolina Banasik, radczyni prawna w KBiW Kurpiejewski Budzewski i Wspólnicy.

Ministerstwo Sprawiedliwości szuka rozwiązań, które z jednej strony usprawnią rozwody, ale z drugiej - ochronią w większym zakresie dzieci rozwodzących się par. Poza zniesieniem lub ograniczeniem winy przy orzekaniu rozwodu rozważana jest też kwestia uregulowania opieki naprzemiennej. Sprawa zresztą wraca od dłuższego czasu tym bardziej, że sądy już teraz stosują to rozwiązanie. Problemem jest jednak to, że bez regulacji może być nadużywane.

Córka powoda jest pełnoletnia i uczy się. Pozwana nie ma majątku, pozostaje na utrzymaniu matki. Korzysta z alimentów, które wypłaca jej fundusz alimentacyjny. Powództwo o uchylenie obowiązku alimentacyjnego okazało się niezasadne - wskazał Sąd Rejonowy w Kętrzynie. Powód argumentował, że sam nie może pracować, utrzymuje go żona, a on nie może płacić alimentów w wysokości 500 złotych.

Sędziowie rodzinni niejednokrotnie prowadzą wysłuchania małoletnich, w szczególności w tych przypadkach, gdy między rodzicami dziecka narasta konflikt. Przepisy ustawowe poświęcone wysłuchaniom niedawno zostały doprecyzowane w rozporządzeniu. Ten akt wykonawczy może znacząco ułatwić sędziom organizację czynności i pozwolić na obniżenie u wysłuchiwanych dzieci stresu.

Do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów został wpisany projekt nowelizacji ustawy o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich, czyli tzw. ustawy Kamilka. Zmiany przygotowane w Ministerstwie Sprawiedliwości usprawnią stosowanie przepisów chroniących dzieci - twierdzi MS.

Pierwsza prezes Sądu Najwyższego zarzuca prokuratorowi generalnemu, że nie uznając Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych kieruje do niej skargi nadzwyczajne. Prokuratura robi to z reguły w interesie obywateli, ale to szerszy problem, bo wielu prawników nie uznając neosędziów, przyjmuje ich orzekanie do wiadomości, gdy to jest w interesie ich klientów. - Jako adwokat mam obowiązek działać na korzyść klienta - tłumaczy adwokat Ryszard Kalisz.

Zespół ekspertów przygotowujących ustawę o biegłych sądowych proponuje nadanie wyższego statusu prywatnym opiniom wnoszonym przez strony postępowań karnych i cywilnych. Opinia strony, przygotowana przez certyfikowanego biegłego, dopuszczona przez organ procesowy, miałaby w postępowaniu takie samo znaczenie jak opinia biegłego zamówiona przez prokuraturę lub sąd. Projekt czeka jeszcze na ocenę komisji kodyfikacyjnych prawa karnego i cywilnego.

Polskie organy ścigania mogą zajmować się gromadzeniem dowodów popełnianych zbrodni wojennych. Potrzeba jednak zmian w prawie, aby doprecyzować przepisy i przesądzić, czy i w jakim zakresie polski wymiar sprawiedliwości powinien zająć się sądzeniem sprawców zbrodni wojennych - wskazują eksperci. Przypominają, że sądy krajowe nie mają jednak jurysdykcji nad najwyższymi przedstawicielami państwa, takimi jak głowa państwa, minister spraw zagranicznych czy premier.

Systemowa poprawa funkcjonowania w Polsce instytucji tymczasowego aresztowania znajduje się w grupie priorytetów MS, zajmuje się tym Komisja Kodyfikacyjna Prawa Karnego, a projekt powinien zostać przyjęty w przyszłym roku. Celem jest m.in. przebudowanie zasad stosowania tymczasowego aresztowania oraz jego ograniczenia w niektórych sytuacjach - wskazał w specjalnym oświadczeniu minister sprawiedliwości prof. Adam Bodnar.

Odpowiedź na pytanie, jak ulepszyć system biegłych wymaga szczegółowego i aktualnego zdiagnozowania szeroko rozumianego procesu opiniowania. Niemniej, już teraz widać, że konieczne jest wzmocnienie mechanizmu wpisu na listę, żeby prezesi sądów faktycznie badali kompetencje biegłych na podstawie rzetelnych dokumentów. W proces rekrutacji i podnoszenia kwalifikacji ekspertów powinny włączyć się organizacje pozarządowe, takie jak Polskie Towarzystwo Kryminalistyczne, ale na zasadzie soft power, tj. partnerstwa publiczno-prywatnego - pisze dr Paweł Opitek, prokurator Prokuratury Regionalnej w Krakowie, dyrektor Biura Prawnego ZZPiPP RP.

Komisja Kodyfikacyjna Prawa Karnego chce ułatwień we wnoszeniu subsydiarnych aktów oskarżenia, ale zamierza też ograniczyć rolę prokuratury w takich postępowaniach, by nie mogła ona decydować, czy wystąpi w charakterze oskarżyciela publicznego, czy też niedookreślonej roli rzecznika praworządności lub rzecznika interesu społecznego. Jej zdaniem w takich postępowaniach prokurator powinien występować tylko jako oskarżyciel publiczny.

Minister sprawiedliwości Adam Bodnar kwestionuje Izbę Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych SN, a wielokrotnie zajmował stanowiska procesowe w sprawach rozpoznawanych przez nią, tylko w tym roku wpłynęły m.in. od niego 64 skargi nadzwyczajne, a Prokuratura Krajowa nadesłała merytoryczne stanowiska dotyczące protestów przeciwko ważności wyborów do PE w 33 sprawach; wpłynęły również stanowiska prokuratora generalnego w postępowaniach dotyczących ważności wyborów - brzmi oświadczenie I Prezes SN prof. Małgorzaty Manowskiej.

Były wiceministra sprawiedliwości, poseł PiS Marcin Romanowski, podejrzany w śledztwie dot. Funduszu Sprawiedliwości, zadeklarował, że wróci z Węgier do Polski w ciągu sześciu godzin, jeżeli zostaną spełnione jego warunki. Domaga się m.in. opublikowania wyroków Trybunału Konstytucyjnego oraz przywrócenia nielegalnie odwołanych prezesów sądów, poczynając od Sądu Apelacyjnego i Okręgowego w Warszawie.

Od 19 grudnia biegłym sądowym przysługują wyższe stawki wynagrodzenia. Rozporządzenia dotyczące spraw karnych i cywilnych, opiniowane od kilku miesięcy, weszły właśnie w życie. Przewidziano m.in. 5,13 proc. kwoty bazowej dla biegłych z tytułem profesora. W sprawach karnych biegli będą mogli liczyć na stawkę wyższą o 50 proc. w sytuacji zawiłego problemu i jeśli będą posiadać dyplom ukończenia studiów lub dyplom mistrzowski.

Mamy takie czasy, tak rozchwiany system prawny, że w najbliższym czasie niewiele da się zmienić w kwestii odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów - mówią prawnicy. Przeszkodą w wykonywaniu funkcji rzecznika ad hoc jest w tej chwili wolne tempo działania sądów dyscyplinarnych przy sądach apelacyjnych. Jest to konsekwencja braku prezesów tych sądów.

W projekcie tzw. ustawy naprawczej zaproponowaliśmy rozwiązania mające usunąć z prawa karnego wiele niekonstytucyjnych rozwiązań i przejawy skrajnego populizmu, który jest irracjonalny i niebezpieczny, jak obniżenie odpowiedzialności karnej do 14 lat, kara 30 lat pozbawienia wolności czy bezwzględne dożywocie. Ale stanowisko przedstawione przez Kancelarię Premiera było dla nas zimnym prysznicem – mówi prof. Włodzimierz Wróbel, sędzia SN, przewodniczący Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Karnego.