Ministerstwo Sprawiedliwości chce zniesienia przepisów zobowiązujących sędziów do składania pisemnych oświadczeń o członkostwie w zrzeszeniu, w tym w stowarzyszeniu, o funkcji pełnionej w organie fundacji nieprowadzącej działalności gospodarczej, o członkostwie w partii politycznej oraz uchylenia regulacji przewidujących odpowiedzialność dyscyplinarną z tytułu m.in. odmowy wykonywania wymiaru sprawiedliwości - takie zmiany zaproponowano w projekcie nowelizacji Prawa o ustroju sądów powszechnych, który jest aktualnie w opiniowaniu.
Chodzi o przepisy tzw. ustawy kagańcowej wprowadzone ustawą z 20 grudnia 2019 r. w tym m.in. art. 88a par. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych, który wprowadził obowiązek dla sędziów złożenia pisemnego oświadczenia o członkostwie w zrzeszeniu, w tym w stowarzyszeniu - ze wskazaniem nazwy i siedziby zrzeszenia, pełnionych funkcji oraz okresu członkostwa oraz o funkcji pełnionej w organie fundacji nieprowadzącej działalności gospodarczej - ze wskazaniem nazwy i siedziby fundacji oraz okresu pełnienia funkcji. Tożsamy przepis dotyczy też prokuratorów.
Czytaj: Oświadczenia sędziów i prokuratorów o przynależności do zrzeszeń - RPO pyta o ochronę prywatności>>
W tej sprawie do ówczesnego ministra sprawiedliwości występował Adam Bodnar, pełniący wtedy funkcję rzecznika praw obywatelskich. Podnosił szereg wątpliwości co do zgodności takiego obowiązku z prawami i wolnościami zawartymi w Konstytucji. - Jest to środek powszechnej lustracji aktywności publicznej sędziów i prokuratorów. Chroniąc swą prywatność, mogą oni bowiem zdecydować się na ograniczenie bądź wręcz zaprzestanie swoich dotychczasowych działań społecznych i obywatelskich. W wielu przypadkach upublicznienie informacji ich dotyczących może prowadzić też do ujawnienia ich światopoglądów, przekonań, a nawet orientacji seksualnej (tak może być odczytywana przynależność do organizacji broniących praw osób LGBT) - wskazywał.
Propozycja MS przewiduje m.in.:
Zaproponowano też art. 17, regulujący sposób postępowania ze złożonymi już oświadczeniami o członkostwie w zrzeszeniach, pełnieniu funkcji w organach fundacji i członkostwie w partii politycznej.
- W związku z uchyleniem podstawy prawnej do przetwarzania danych zawartych w oświadczeniach oraz ze stwierdzoną wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej niedopuszczalnością ich dotychczasowego przetwarzania, oświadczenia powinny zostać usunięte z dokumentacji przechowywanej przez podmioty, którym je składano, a informacje z tych oświadczeń prezentowane w Biuletynie Informacji Publicznej – niezwłocznie usunięte z tego publikatora - wskazano w uzasadnieniu.
Zgodnie z projektem sędziowie będą mieli trzy miesiące na to, by za pokwitowaniem odebrać oryginał złożonego przez siebie oświadczenia. - Po upływie tego terminu oświadczenia pozostające w posiadaniu podmiotu, któremu je złożono, będą podlegały brakowaniu. Przewidziany na to termin jednego miesiąca równoważy potrzebę pilnego zniszczenia przedmiotowej dokumentacji i względy natury organizacyjnej - wskazano.
