Samorządy obawiają się tego, czy mogą procedować i przyjmować plany miejscowe, gdy plan ogólny nie został jeszcze uchwalony. Gdyby tak było, dla większości jednostek samorządu terytorialnego oznaczałoby to blokadę zmiany w przestrzeni przez najbliższe dwa lata. Ministerstwo Rozwoju i Technologii i eksperci tłumaczą jednak: zmiany są dozwolone.

Działkowicze obawiają się, że przy okazji tworzenia planów ogólnych gmin, część rodzinnych ogrodów działkowych będzie zagrożona likwidacją. Według ekspertów obawy są nieco na wyrost, ale rozporządzenie w sprawie projektu planu ogólnego gminy warto by jednak poprawić. Chodzi m.in. o wyodrębnienie ROD ze strefy np. przemysłowej - zwłaszcza, że nie ma ograniczeń wielkości stref, które ustala się w planie ogólnym.

Planowane przesunięcie przygotowania planów ogólnych na koniec 2027 roku, to zdecydowanie za mało. Trzeba zastanowić się nad terminami ważności warunków zabudowy i umożliwieniem zmian studiów zagospodarowania przestrzennego. Może się okazać, że nie będzie jak planować. Bo samorządom grozić będą roszczenia odszkodowawcze.

Posłowi Koalicji Obywatelskiej i Polski 2050 - Trzeciej Drogi wykreślili z projektu ustawy o przedłużeniu tarcz energetycznych poprawkę, która miała przesunąć do końca 2027 r. termin uchwalenia planów ogólnych i wygaśnięcia studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego.

Wyboista droga czeka samorządy, przygotowujące plany ogólne. Nie dość, że czasu jest mało, to będzie znacznie drożej niż przewidywał rząd, a gminy mogą mieć kłopoty. Najpierw z nadmiarem wniosków o warunki zabudowy, a później z niemożliwością zlokalizowania inwestycji mieszkaniowej. Czeka je także masa innych problemów.

Choć nowelizacja ustawy o planowaniu przestrzennym weszła w życie 24 września, to żadna z gmin nie przystąpiła do procedury uchwalania planów ogólnych. Wciąż brakuje wszystkich, niezbędnych przepisów wykonawczych, w tym rozporządzenia określającego, jak taki projekt planu ogólnego przygotować. Nie wiadomo, jak będzie wyglądać finansowanie sporządzania planów. A termin na ich uchwalenie mija z końcem 2025 roku.

Nikt nie kwestionuje postulatu budowania budynków mieszkalnych w sposób cywilizowany, komfortowy, przyjazny mieszkańcom. Ale śmiało można napisać, że wyciągnięte w czasie kampanii wyborczej na światło dzienne, niezgodne z prawem i naruszające standardy przyzwoitej architektury, przykłady patodeweloperki posłużyły do opracowania, a teraz podpisania, norm technicznych, które źle się przysłużą całemu rynkowi inwestycji budowlanych - pisze adwokat Rafał Dębowski, wspólnik w kancelarii Dębowski i Wspólnicy.

Znowelizowana ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wprowadziła zmiany dotyczące partycypacji społecznej i udziału społeczeństwa w procesie planowania przestrzennego. Zmiany dotyczą m.in. samej definicji pojęcia partycypacji społecznej, informowania o niej, interesariuszy, czasu i form konsultacji społecznych. Nowe przepisy znacznie rozszerzają katalog możliwych form przeprowadzania konsultacji o nowe techniki.

Gmina, która rozpoczęła procedurę uchwalania strategii według starych przepisów kontynuuje ten proces według tych samych zasad. Natomiast, po 31 grudnia 2025 r. plan nie będzie musiał uwzględniać ustaleń zawartych w strategii (może je pomijać). Z kolei, gdy gmina posiada obowiązującą strategię rozwoju gminy, nie będzie musiała aktualizować dokumentu do czasu, aż okres jego obowiązywania się nie skończy.

Reforma planistyczna doczekała się w końcu publikacji w Dzienniku Ustaw. Wprowadza ona zintegrowane plany inwestycyjne. Studia uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy zastąpią plany ogólne. Warunki zabudowy i zagospodarowania terenu będą wydawane tylko na pięć lat, a nie, tak jak obecnie, na czas nieokreślony.

Szykuje się rewolucja w zagospodarowaniu przestrzennym. Uchwalone niedawno przepisy zastępują studium planem ogólnym. Pojawi się również nowy rodzaj dokumentu planistycznego: zintegrowany plan inwestycyjny. Nie będzie też już warunków zabudowy na czas nieokreślony. Po wejściu w życie zmian będą wydawane tylko na pięć lat. Piszą o tym: Joanna Sebzda-Załuska oraz Maciej Harasimowicz z Kancelarii Prawnej Wójcik Kamińska Radcowie Prawni.

Proponowana reforma planowania wpłynie negatywnie na nowe inwestycje. Zamiast odpowiednio stymulować strumień rozwoju miast, aby nowe projekty jak najlepiej służyły społeczeństwu i ładowi przestrzennemu, najprawdopodobniej doprowadzi do zahamowania rozwoju poprzez znaczne wydłużenie procesu inwestycyjnego oraz istotnego ograniczenia podaży gruntów.

Reforma planowania jest konieczna, jednak jest pytanie, co chcemy przez nią osiągnąć. Jaki cel powinien być przed nią postawiony, do jakiego wzorca powinna dążyć. Na ten moment wydaje się, że reforma niewiele zmieni. Szczególnie, że bez jasnych zasad partycypacji w kosztach budowy infrastruktury i ułatwień w ich finansowaniu nie będzie dobrego planowania przestrzennego.