Rozliczenie i ukaranie osób zaangażowanych w zamach na niezawisłe sądy polskie - zarówno we władzy sądowniczej, jak i poza nią, jest warunkiem koniecznym trwałego przywrócenia praworządności, która musi być od początku postawiona na trwałych fundamentach – stwierdzają w uchwale podjętej 28 maja br. członkowie Rady Ławniczej Sądu Najwyższego.

Uchwała Sejmu dotycząca Trybunał Konstytucyjny jest niekonstytucyjna a uwzględnianie jej przez organy władzy może powodować odpowiedzialność konstytucyjną i karną - orzekł TK w sprawie wniosku posłów PiS. Chodzi o uchwałę z 6 marca br., w której Sejm wskazał, że sędziowie dublerzy i ich następcy nie są sędziami Trybunału, zaś Julia Przyłębska nie jest osobą uprawnioną do sprawowania funkcji prezesa. Uchwała zawiera też apel - do wszystkich sędziów Trybunału, by zrezygnowali i przyłączyli się do demokratycznych przemian.

Rzecznik Praw Obywatelskich napisał do Ministra Sprawiedliwości w sprawie braku możliwości podniesienia zarzutu naruszenia prawa procesowego w postaci art. 41 (wyłączenie sędziego) i art. 4 kodeksu postępowania karnego (zasada obiektywizmu) w skardze do Sądu Najwyższego od wyroku sądu odwoławczego uchylającego wyrok I instancji i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania. Sugeruje nowelizację k.p.k. w tym zakresie.

Naczelna Rada Adwokacka od czasu, gdy zmieniło się kierownictwo Ministerstwa Sprawiedliwości, postuluje szereg zmian przepisów, m.in. tych naruszających prawa człowieka i prawo do sądu. Na liście znalazły się m.in. uzasadnienia na formularzach w sprawach karnych czy prawo do obrońcy od momentu zatrzymania. Na część z kilkunastu petycji i postulatów, skierowanych do rządu i parlamentu, nadal nie uzyskała odpowiedzi. MS tłumaczy, że odpowiada tak szybko, jak może, a prawnicy wskazują, że warto zmienić przepisy o petycjach.

Rozwój krajowych mechanizmów ścigania przestępstw międzynarodowych, implementacja istotnych postanowień Statutu Rzymskiego do krajowych regulacji prawnych, w końcu zmiany, które powinny być wdrożone w mechanizmie uruchamiającym jurysdykcję Międzynarodowego Trybunału Karnego w odniesieniu do zbrodni - to tylko niektóre z tematów, którymi zajmą się uczestnicy międzynarodowej konferencji poświęconej wyzwaniom międzynarodowego wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych.

Minister sprawiedliwości zapowiada ograniczenia w stosowaniu tymczasowego aresztowania. Prawdopodobieństwo mataczenia, albo ucieczki czy ukrywania się trzeba będzie solidnie uprawdopodobnić. Ale prawdziwą rewolucją ma być osłabienie, a może nawet wyeliminowanie zagrożenia surową karą jako przesłanki, która obecnie najczęściej decyduje o aresztowaniu.

W ostatnim czasie głośno jest wokół wznowienia prac Komisji Kodyfikacyjnych Prawa Cywilnego oraz Prawa Karnego. Utworzono także dwie kolejne: Prawa Rodzinnego oraz Ustroju Sądownictwa i Prokuratury. Nie umniejszając w żadnym stopniu potrzeby, jak i rangi tych wydarzeń stawiam tezę, że największe zmiany w wymiarze sprawiedliwości nie zależą od zmiany ustaw, nawet rangi kodeksowej. Dużo więcej środowisko prawnicze może zmienić samo. Jak choćby w zakresie relacji z sądami - pisze Dawid Kulpa, radca prawny, partner w Kancelarii Kulpa Kozak Adwokaci i Radcowie Prawni.

Nieobecność strony, pełnomocnika strony, biegłego i świadka na rozprawie z powodu choroby jest usprawiedliwiona, o ile zostanie przedłożone zaświadczenie, pochodzące od lekarza sądowego. Kwestię tę regulują przepisy postępowania cywilnego, a lekarzem sądowym jest lekarz, z którym prezes sądu okręgowego zawarł umowę o wykonywanie takich czynności.

Ministerstwo Sprawiedliwości wskazuje, że ewentualne wyrównania sędziowskich wynagrodzeń za lata 2021 - 2022 powinny zostać potwierdzone wyrokami sądów. Co więcej, resort zachęca prezesów do składania sprzeciwów i apelacji. Tak wynika z pisma, do którego dotarł serwis Prawo.pl. Sam minister sprawiedliwości Adam Bodnar jeszcze w grudniu mówił, że widzi potrzebę uregulowania tej kwestii. A sędziowie, podobnie jak referendarze i prokuratorzy, nie odpuszczają i kierują pozwy do sądów.

Nie przeszła uchwała, zgodnie z którą Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie miałaby zorganizować protest w sprawie m.in. stawek za urzędówki. W zamian przyjęto drugą, w której Rada ma zwrócić się do NRA o konstruktywną współpracę z MS w zakresie zmian w systemie finansowania pomocy prawnej z urzędu oraz wysokości opłat za czynności adwokackie, a także wysokości wynagrodzenia z tytułu świadczenia pomocy prawnej w punktach Nieodpłatnej Pomocy Prawnej. W przypadku niepowodzenia rozmów, to NRA miałaby przeprowadzić ogólnopolski protest.

Podczas trwającego zgromadzenia warszawskiej izby adwokackiej minister sprawiedliwości Adam Bodnar zapowiedział m.in., że w ślad za rozporządzeniem zrównującym "urzędówki" ze stawkami dla adwokatów z wyboru, pójdą też analizy w zakresie gruntownej reformy dotyczącej stawek. Zmiany rozważane są też w zakresie systemu nieodpłatnej pomocy prawnej - m.in. poprzez system monitorowania jakości takiej pomocy. Minister zapowiedział także uregulowanie dostępu do obrońcy od momentu zatrzymania.

W lutym zapadło ważne, z punktu widzenia adwokatów, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, który stwierdził, że wszystkie stawki za urzędówki, określone na podstawie obowiązującego wówczas rozporządzenia, są niezgodne z Konstytucją. Są bowiem niższe od stawek "z wyboru". Kodeks postępowania cywilnego daje w takiej sytuacji możliwość zmiany rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów, problem jednak w tym, że termin złożenia stosownego wniosku mija już 4 czerwca.

W miejsce Akademii Wymiaru Sprawiedliwości powstanie Szkoła Służby Więziennej - poinformowało Ministerstwo Sprawiedliwości. Projekt jest już gotowy, do prokuratury skierowano również wnioski w związku z nieprawidłowościami ws. nieruchomości przyznanych Akademii. Szkołę ma przygotowywać do uzyskania stopnia oficerskiego.

Sytuację w Trybunale Konstytucyjnym ma poprawić m.in. ustawa zmieniająca Konstytucję. Rzecznik Praw Obywatelskich punktuje jednak w swojej opinii, że propozycje są niespójne, nieprecyzyjne a przykładowo zmiana zmierzająca do wprowadzenia tzw. rozproszonego modelu kontroli konstytucyjności ustaw powiela normę już obecnie wynikającą z orzecznictwa.

Kończą się prace nad pierwszym projektem Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Karnego, obejmującym te zmiany w kodeksach karnym, postępowania karnego, wykonawczym i wykroczeń, które przyjmowane były z naruszeniem Konstytucji lub są sprzeczne z prawem międzynarodowym. Chodzi m.in. o możliwość orzekania bezwzględnego dożywocia, ale też objęcie przepisami Kodeksu karnego 14-latków - odpowiadających za zabójstwo kwalifikowane, zmiany w dyrektywie kary oraz kradzież zuchwałą - mówi prof. Włodzimierz Wróbel, przewodniczący Komisji.

Około dwustu aplikantów kończących właśnie aplikację sądową w Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury jest zagrożonych nieuzyskaniem na czas powołania na asesorów, a tym samym pozostaniem bez środków do życia. Krajowa Rada Sądownictwa próbowała obarczyć winą za to kandydata na dyrektora, ale przyczyną jest niedogranie terminów w szkole i w KRS.

Komisja Kodyfikacyjna Prawa Karnego ma już projekt pilnych zmian w przepisach karnych. Mają objąć to, co - w ocenie prawników - zostało przyjęte z naruszeniem Konstytucji i prawa międzynarodowego. Chodzi m.in. o możliwość orzekania bezwzględnego dożywocia, objęcie kodeksem karnym 14-latków odpowiadających za zabójstwo kwalifikowane czy usunięcie celów wychowawczych w dyrektywie kary, a także kazuistyczne instrukcje dla sędziów dotyczące grzywien.

Pokrzywdzony w sprawie cywilnej powód oskarżył sędziego o znieważenie i zniesławienie. To pierwsza taka sprawa przegranego klienta sądu. Poprzednio o ukaranie i uchylenie immunitetu wnioskowały osoby niezadowolone z rozprawy przeprowadzonej w sądach karnych. Sędzia obwiniona przez podsądnego miała użyć obraźliwych słów w uzasadnieniu wydanego orzeczenia. Sąd Najwyższy odroczył posiedzenie.

Rządy od lat szukają sposobów na dłużników alimentacyjnych. Na legislacyjnym stole ponownie znalazły się alimenty natychmiastowe i pomysł tablic alimentacyjnych. Prawnicy, w tym również sędziowie, nie mają wątpliwości, że każde rozwiązanie, które przyspieszy sądowe decyzje w tym zakresie i spowoduje, że będą one skuteczne - jest dobre. Są już jednak wątpliwości, dotyczące m.in. tego, co powinno znaleźć się w tabelach, jak powinny wyglądać wyliczenia i czy taka alimentacyjna sprawiedliwość rzeczywiście rozwiąże problem.

Ustawa zmieniająca zasady wybierania sędziów do Krajowej Rady Sądownictwa, z kontrowersyjną senacką poprawką, dającą prawo kandydowania do Rady neo-sędziom, może teraz poleżeć w Sejmie, czekając na decyzję polityczną. Prof. Krystian Markiewicz, przewodniczący Komisji Kodyfikacyjnej o Ustroju Sądów Powszechnych i Prokuratury, sugeruje w rozmowie z Prawo.pl, że warto poczekać na ustawę generalnie regulującą status neosędziów. Komisja już nad nią pracuje.