Jesteśmy zdeterminowani, żeby prawdziwe wartości, które kształtowały Polskę jako silny kraj w Unii Europejskiej, dzisiaj współdzieliły też z nami młode osoby - powiedziała minister edukacji Barbara Nowacka. Szkoła jest właśnie tym miejscem, gdzie powinna być kształtowana rzetelna debata i odporność na fake newsy - wskazała.

W ciągu dwóch lat nastąpił lawinowy wzrost liczby uczniów z Ukrainy w polskich szkołach. To oczywiście efekt migracji po wybuchu wojny. Z raportu opublikowanego przez Najwyższą Izbę Kontroli wynika, że polski system edukacji podołał temu obciążeniu i stworzono odpowiednie warunki dla kształcenia dzieci cudzoziemców. Część dzieci nie uczęszcza jednak do polskich szkół i nie wiadomo czy uczą się w trybie zdalnym na Ukrainie, czy znalazły się w ogóle poza systemem kształcenia. Tu trzeba poprawić przepisy.

Stosowanie monitoringu w szkolnych toaletach, natryskach i szatniach narusza godność uczniów - wskazują w jednej z interpelacji posłowie i pytają ministerstwo o plany dotyczące zmian w przepisach. Regulacje prawa oświatowego, które pozwalają na instalację monitoringu w takich miejscach, od lat budzą wątpliwości. Eksperci twierdzą, że pozwalają dyrektorowi na arbitralność w podejmowaniu decyzji o instalacji kamer.

Zmiany w podstawie programowej wzbudziły żywą dyskusję - tak wśród nauczycieli, jak i rodziców oraz polityków. Podnoszono m.in. usunięcie bitwy pod Grunwaldem z podstawy nauczania historii w szkołach podstawowych, kwestie omawiania rzezi wołyńskiej, czy niektóre zmiany w kanonie lektur - jak przeniesienie sporej części na listę lektur uzupełniających. Do resortu edukacji spłynęły tysiące sugestii - nauczyciele liczą, że zostaną one wzięte pod uwagę.

Minister edukacji powoła zespół, który zajmie się postulatami dotyczącymi m.in. sposobu wynagradzania, awansu zawodowego, czasu pracy, uprawnień nauczycieli. Analizie będzie mogła zostać poddana również kwestia prawa nauczycieli do nagrody jubileuszowej za 45 lat pracy - odpowiada MEN na interpelację poselską.

Nie ma żadnych polskich badań, które potwierdzają, że likwidacja prac domowych będzie korzystna dla uczniów - wskazują przeciwnicy zmiany, którą przygotował resort edukacji. Ten twierdzi jednak, że są podstawy, by twierdzić, że uczniowie likwidacji zadań domowych potrzebują. Jednocześnie resort zamierza doprecyzować przepisy, które przekazał do konsultacji.

Nauczyciele dostaną podwyżki najwcześniej od marca, co oznacza, że część z nich - tych u progu swojej kariery - przez dwa miesiące zarabiało mniej niż płaca minimalna, bo ta wzrosła od 1 stycznia 2024 r. Jak wskazuje Związek Nauczycielstwa Polskiego, należy im się za to wyrównanie i to niezależnie od tego, które przyznaje im rozporządzenie MEN, podpisane 20 lutego 2024 r.

Zaskakujące dla mnie jest to, że standardy ochrony dzieci wywołują tak dużo emocji wśród nauczycieli, dyrektorów i innych pracowników placówek zajmujących się opieką nad dziećmi. W naszych czasach powinny być przecież normą - dziecko jest człowiekiem, podobnie jak dorosły wymaga szacunku. Nie można go poniżać, nie można stosować wobec niego przemocy, trzeba uwzględniać jego wolę - mówi w rozmowie z Prawo.pl Aleksandra Szewera-Nalewajek, trenerka, pedagożka.

Ewentualny rzecznik praw uczniowskich byłby podmiotem umocowanym jedynie ustawowo, a nie konstytucyjnie. Tym samym jego pozycja prawna byłaby słabsza od roli rzeczników konstytucyjnych: praw obywatelskich i praw dziecka - uważa prof. Grzegorz Krawiec z Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej. Wskazuje, że taka instytucja budzi obawy nauczycieli.

Problemy psychiczne dzieci i młodzieży to obecnie jedno z najpoważniejszych wyzwań. Szacuje się, że z depresją może zmagać się co piąty nastolatek. Rośnie także liczba samobójstw i prób samobójczych. Dlatego dzieci i młodzież powinny mieć dostęp do programów profilaktycznych, ale także być cyklicznie diagnozowane pod kątem zdrowia psychicznego.

Prawo oświatowe powinno zawierać kompleksowy, otwarty katalog praw ucznia, oparty o system norm semiimperatywnych - uważa Mikołaj Wolanin, prezes Fundacji na rzecz Praw Ucznia. Wskazuje, że obecnie prawa ucznia są zepchnięte w ustawie na zdecydowany margines. Mówi się o nich bowiem jedynie pośrednio, niejako przy okazji. To zresztą ciekawe przy skontrastowaniu tego z uczniowskimi obowiązkami, którym ustawodawca poświęcił cały osobny artykuł.

NCBR rozstrzygnęło konkurs „Rozwój kwalifikacji i kompetencji kadry realizującej dydaktykę". Ponad 53 mln zł z Funduszy Europejskich trafi na projekty służące rozwojowi potencjału dydaktycznego kadry akademickiej przyszłości przekaże uczelniom Narodowe Centrum Badań i Rozwoju (NCBR). Otrzyma je 21 uczelni z całej Polski.

Organizacje uczniowskie apelują o powołanie nowego rzecznika. Miałby to być organ powoływany przez parlament, a jego zadaniem byłoby wspieranie uczniów w sytuacjach, gdy dochodzi do łamania ich praw. MEN prawdopodobnie pójdzie im na rękę, przynajmniej w pewnym stopniu - powołany zostanie pełnomocnik zajmujący się tymi kwestiami.

Polska edukacja potrzebuje więcej wolności oraz – co wcale nie jest sprzecznością – lepszej administracji oświatowej. Kuratoria oświaty powinny być fachowe, obsadzone urzędnikami o stabilnym statusie, mającymi rzeczywiste doświadczenie w systemie szkolnictwa. Przy tej okazji zwrócę uwagę na konieczność odbudowy służby cywilnej, która w Polsce aktualnie właściwie już nie istnieje - podkreśla prof. Mateusz Pilich, adwokat z kancelarii BWHS Wojciechowski Springer i Wspólnicy.

Z uwagi na obowiązujące regulacje w zakresie organizacji pracy szkół, w szczególności obowiązek określenia w arkuszach organizacji wymiaru zatrudnienia nauczycieli w danej szkole, wejście w życie znowelizowanych przepisów rozporządzenia będzie możliwe najwcześniej z początkiem nowego roku szkolnego 1 września 2024 r. - wskazuje MEN w odpowiedzi na wystąpienie ministra edukacji.

W połowie stycznia Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego zleciło Ośrodkowi Przetwarzania Informacji Państwowemu Instytutowi Badawczemu wykonanie analiz i raportów dotyczących programów cyfryzacyjnych prowadzonych w Instytucie Badań Edukacyjnych (IBE). Zgodnie z zapowiedzią wiceminister edukacji Katarzyny Lubnauer, zostanie przeprowadzony audyt wydatków związanych z cyfryzacją edukacji, sprawę zbada także Najwyższa Izba Kontroli.

Rozporządzenie Ministerstwa Edukacji Narodowej dotyczące prac domowych nie powinno być wyrwane z kontekstu, ale łączyć się ze zmianami wprowadzanymi w podstawie programowej - uważa prof. Małgorzata Żytko z Uniwersytetu Warszawskiego. W jej opinii regulacje nie powinny być wprowadzane w trakcie roku szkolnego.

Zespół placówek szkolno-opiekuńczych może mieć tylko jednego dyrektora. Dlatego organ prowadzący może odwołać dyrektora jednej łączonych placówek w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia - orzekł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie.Rozstrzygnięcie to zapadło w sprawie, w której burmistrz odwołał z dniem 1 września 2023 r. Ewę S. ze stanowiska dyrektora przedszkola gminnego.

Statut szkoły nie może powielać treści aktów prawnych, nie powinno się w nim nawet zamieszczać ich sygnatur, bo każde wydanie tekstu jednolitego ustawy zrodzi konieczność jego aktualizacji. W statucie nie można też regulować zachowań uczniów poza szkołą, bo to wkracza w kompetencje rodziców. Choć teoretycznie jest to jasne, szkoły wciąż przekraczają swoje uprawnienia w tym zakresie.

W roku 2024/2025 jednym z kierunków polityki oświatowej państwa będzie wzmocnienie edukacji zdrowotnej w szkole, w tym nauki udzielania pierwszej pomocy. Od 1 września 2024 r. w szkołach podstawowych, w ramach zajęć z wychowawcą, będą realizowane zagadnienia dotyczące pierwszej pomocy. Ministerstwo Edukacji Narodowej planuje dodatkowe działania, dzięki którym uczniowie będą mogli skutecznie nabywać i rozwijać swoje umiejętności w tym zakresie.