Zarządzanie ryzykiem compliance to temat drugiego wykładu, który odbędzie się 1 lipca w ramach „Akademia Compliance Oficera”. Akademia to projekt szkoleniowy obejmujący serię webinarów, podczas których zostaną omówione najważniejsze wyzwania stojące przed compliance oficerami, właściwe wybranym, ważnym obszarom prawnym i praktycznym, takim jak np. AML, RODO, cyberbezpieczeństwo czy whistleblowing.

Objęcie projektowanymi przepisami o ochronie sygnalistów w policji, wojsku i innych służbach jest potrzebne, ale wprowadzenie takiego mechanizmu w życie nie będzie łatwe - mówi Tomasz Oklejak, naczelnik Wydziału ds. Żołnierzy i Funkcjonariuszy w Biurze RPO. I dodaje, że mogłoby się to powieść, gdyby zostało połączone z powołaniem niezależnego organu do spraw kontroli nad służbami specjalnymi.

Organizacje zarówno prywatne, jak i publiczne, wszczynają wewnętrzne postępowania wyjaśniające najczęściej w sytuacji konfrontacji ze znacznym ryzykiem – finansowym lub prawnym. Wewnętrzne postępowanie wyjaśniające jest prowadzone, aby ustalić, czy określone wydarzenie rzeczywiście miało miejsce, jaki był lub jest zakres naruszenia i kto jest za nie odpowiedzialny.

W Polsce w 2021 r. funkcjonowało 1364 firm audytorskich. Zmniejsza się stopniowo udział jednoosobowych działalności gospodarczych, firmy audytorskie przekształcają się w spółki kapitałowe. W około 80 proc. funduszy inwestycyjnych i subfunduszy będących jednostkami zaufania publicznego badania wykonywały cztery największe firmy audytorskie – wynika z raportu Polskiej Agencji Nadzoru Audytowego.

Najnowsza wersja projektu ustawy o ochronie osób zgłaszających naruszenie prawa obejmuje również funkcjonariuszy służb mundurowych oraz żołnierzy zawodowych, czyli formacje hierarchicznie podporządkowane. Zdaniem ekspertów, idea jest jak najbardziej słuszna, ale z realizacją mogą być problemy. Projekt nie obejmuje na przykład najczęstszych naruszeń, do których dochodzi w takich służbach.

Pracodawcy zabiegają o wprowadzenie do projektu ustawy o sygnalistach rozwiązań dotyczących grup kapitałowych, uwzględniających ich specyfikę organizacyjną. Uważają, że tworzenie odrębnych kanałów komunikacji dla sygnalistów w każdej firmie wchodzącej w skład grupy, to biurokracja i mnożenie procedur. Zdaniem prawników, mimo zablokowania tej możliwości w projekcie, wciąż można zastosować wybrany kanał zgłoszeniowy w każdej spółce grupy.

W ostatnim czasie zdarzenia o charakterze kryzysowym nie są rzadkością: pandemia COVID-19, kryzys uchodźczy, powodzie i wichury. To zdarzenia, które wpływają lub mogą wpłynąć na ciągłość działania jednostki samorządu terytorialnego. W skutecznym radzeniu sobie z funkcjonowaniem urzędu w obliczu takich sytuacji mogą pomóc standardy i narzędzia kontroli zarządczej.

OPZZ opowiada się za rozwinięciem instrumentów prawnych przysługujących związkom zawodowym, bo uważa, że zawiadomienia naruszenia prawa kierowane przez nie do właściwych organów są bardziej precyzyjne i skuteczne. „S” chce, by rola związków nie ograniczała się do konsultowania regulaminu zgłoszeń wewnętrznych, lecz by czuwały nad procedurą jego tworzenia. Czy sygnaliści zagrożą istnieniu związków?

Zaprezentowany przez rząd 6 kwietnia br. nowy projekt ustawy o ochronie osób zgłaszających naruszenia prawa uwzględnia niektóre wcześniejsze postulaty i wątpliwości samorządowców. Ale wciąż nie bierze pod uwagę przepisów ustrojowych regulujących zasady funkcjonowania samorządu terytorialnego. A to może budzić niejasności przy realizacji nowych regulacji w praktyce.

W najnowszym projekcie ustawy o ochronie sygnalistów wzięto pod uwagę niektóre z postulatów zgłaszanych przez samorządy i administrację publiczną. Nowością jest rozszerzenie procedur m.in. o funkcjonariuszy służb i żołnierzy zawodowych. Nie zdecydowano się jednak na rozszerzenie zakresu przedmiotowego o zgłoszenia z zakresu bezpieczeństwa pracy. Złagodzono też sankcje.

Minął przeszło kwartał od daty, w której dyrektywa miała rozpocząć swoje działanie - prawo o ochronie sygnalistów powinno było wejść w życie 17 grudnia 2021 roku. Dyrektywa unijna wymaga implementacji jej wymagań do prawa krajowego w państwie członkowskim. Projekt ustawy o ochronie sygnalistów poznaliśmy w październiku 2021 roku, ale nadal nie znamy ostatecznej jego wersji.

Już we wtorek 29 marca odbędzie się bezpłatne spotkanie online poświęcone wpływowi wojny na pracę działów compliance. Eksperci zastanowią się, czy firmy są przygotowane na sankcje, jak wpływają one na inne regulacje, ale przede wszystkim na pracę oficerów compliance. Podpowiedzą też, jak radzić sobie z potencjalnymi kryzysami wizerunkowymi w związku z prowadzeniem działalności w Rosji.

Miniony rok był bogaty w wydarzenia z szeroko rozumianego Compliance. Większość firm i pracowników oswoiła pandemiczne warunki pracy, a ustawodawca również zauważył korzyści z tak wypracowanych pandemicznych rozwiązań,które już na trwałe wdrażane są w przepisach kolejnych ustaw. Jednak w sytuacji, gdy pewne są tylko kolejne zmiany, czas na subiektywny ranking wyzwań Compliance na 2022 rok.

Unijna dyrektywa nie daje podstaw, by z ochrony przysługującej sygnalistom wyłączyć osoby ujawniające nieprawidłowości bezpośrednio mediom. Tymczasem projekt polskiej ustawy wyłącza stosowanie przepisów o ujawnieniu publicznym, jeżeli przekazanie informacji o naruszeniu prawa następuje bezpośrednio do prasy. Podobnie problematyczne jest wyłączenie zgłoszeń sprawcy naruszenia prawa.

Osoby zobowiązane do zachowania tajemnicy zawodowej innej niż prawnicza i medyczna, muszą być chronione przez regulacje dotyczące sygnalistów. Nie można takich osób pozbawić statusu sygnalisty i pozbawiać odpowiedniej ochrony. Polski projekt ustawy, wyłączając stosowanie prawa UE do wszystkich osób zobowiązanych do zachowania tajemnicy zawodowej, wbrew dyrektywie, ogranicza zasięg pojęcia sygnalisty.

Projekt ustawy o ochronie osób zgłaszających naruszenia prawa jest niezgodny z unijną dyrektywą co do określenia podmiotów, na które nałożone zostaną szczególne obowiązki umożliwienia dokonywania zgłoszeń wewnętrznych - piszą Karolina Woźniak i Marcin Różański. Bo jak podkreślają, w kontekście progów wynikających z dyrektywy należy uwzględniać także pracowników tymczasowych i zleceniobiorców.

Projekt ustawy o ochronie osób zgłaszających naruszenia prawa trafi najprawdopodobniej do Sejmu dopiero w pierwszym kwartale 2022 r. Choć termin na wdrożenie unijnej dyrektywy minął, działań legislacyjnych nie udało się zamknąć nawet na etapie rządowym. Do projektu zgłoszono blisko 800 uwag. Samorządy czekają na wytyczne ministra w jaki sposób mają postępować, gdy zaczną zgłaszać się sygnaliści.

Pracodawcy nie powinni czekać z przygotowaniem procedur umożliwiających przyjmowanie wewnętrznych zgłoszeń o naruszeniach prawa do czasu uchwalenia polskiej ustawy. Już teraz powinni przygotować procedurę dostosowaną do własnych potrzeb, włączając w proces jej tworzenia jak najszerszy krąg pracowników na wszystkich szczeblach – takie wnioski płyną z debaty o sygnalistach.

Pracodawców w Polsce czekają nowe obowiązki – do 17 grudnia mają zostać wdrożone przepisy unijnej dyrektywy dotyczące sygnalistów, czyli osób zgłaszających naruszenia prawa. Do tej daty parlament powinien uchwalić ustawę o ochronie sygnalistów. Po jej uchwaleniu polscy pracodawcy będą mieli kilka tygodni na jej wdrożenie. Czasu jest zatem niewiele, aby dobrze przygotować się do zmian.

Celem dyrektywy o sygnalistach jest zapewnienie jednolitego podejścia w całej Unii Europejskiej do ochrony osób ujawniających informacje o podejrzeniu niewłaściwego postępowania w miejscu pracy - piszą Monika Błońska i Urszula Garbicz-Brys. I podkreślają, że w przepisach dotyczących zgłaszania nieprawidłowości w różnych krajach mogą obowiązywać przepisy wykraczające poza wymogi UE.