W wyborach samorządowych ważnym głosem jest karta, na której wstawiono znak „x” przy nazwisku jednego kandydata. Głosem nieważnym jest natomiast, co do zasady, brak wskazania jakiegokolwiek kandydata, ale też wybór więcej niż jednego nazwiska. Wyjaśniamy krok po kroku jak znaleźć lokal wyborczy, jak przygotować się do głosowania i oddać ważny głos.

W wyborach samorządowych głos oddaje się wyłącznie w miejscu stałego zamieszkania. Nie można oddać głosu w innym miejscu. Nie można zatem pobrać zaświadczenia o prawie do głosowania oraz złożyć wniosku o jednorazową zmianę miejsca głosowania. Nie można też głosować za granicą lub na statkach.

W stosunku do 2018 r. wzrosła liczba gmin, w których o kandydowanie na włodarza ubiega się tylko jeden kandydat. W 2018 r. było ich 332, teraz aż 412. Pewnych swego miejsca w radzie jest 3330 kandydatów na radnych, bo nie mają kontrkandydata. Najstarszy kandydat ma 94 lata i chce zostać radnym Lęborka.

Kodeks wyborczy posługuje się instytucją stałego zamieszkiwania jako jedną z przesłanek determinującą możliwość kandydowania do organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego, a później sprawowania tej funkcji. Czy w dobie coraz większej mobilności, wykorzystania technologii we wzajemnej komunikacji utrzymywanie tej przesłanki ma nadal sens - zastanawia się Dariusz Lasocki, radca prawny.

Statystyczny kandydat w wyborach samorządowych, które odbędą się już w niedzielę, 7 kwietnia 2024 r., jest mężczyzną w średnim wieku, legitymującym się wyższym wykształceniem i nie należącym do partii politycznej – to wynik opracowania sporządzonego przez Fundację im. Batorego. O urzędy wójtów, burmistrzów i prezydentów miast ubiegają się ludzie w wieku około 50 lat niezależnie od płci.

Dzisiaj Trybunał Konstytucyjny nie wyda wyroku w sprawie wniosku o zbadanie zgodności z ustawą zasadniczą poleceń premiera rządu w związku z przygotowaniem wyborów korespondencyjnych w 2020 r., w oparciu o przepisy "antycovidowe". Dalszy ciąg rozprawy - 17 kwietnia br. Zdaniem posłów zaskarżone przepisy ograniczają skuteczność działań prezesa Rady Ministrów, przez co naruszają konstytucyjną zasadę ochrony zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa, a także zasady pewności i bezpieczeństwa prawnego.

Przed wyborami w 2023 roku Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich oceniło dostępność 143 lokali wyborczych i jedynie w 36 nie stwierdzono żadnego uchybienia. Pomimo zmian w prawie i prac na poziomie samorządów, problem pozostaje aktualny i wciąż ma charakter systemowy. RPO apeluje przed kolejnymi wyborami do samorządów, aby skorzystały z przygotowanych rekomendacji i umożliwiły tej grupie obywateli udział w wyborach.

Nie ma przeszkód prawnych, aby wyborca nawet cztery razy pojawił się w dniu wyborów w lokalu wyborczym i osobno głosował w wyborach na wójta, do rady gminy, do rady powiatu i do sejmiku. Może też pobrać tylko jedną, wybraną kartę do głosowania. Ale gdy już pobierze wszystkie, jednej z nich nie może komisji zwrócić.

Pełnomocnicy wyborczy komitetów wyborczych zarejestrowanych przez Państwową Komisję Wyborczą powinni zarejestrować w Bazie Mężów Zaufania osoby, które podczas wyborów samorządowych będą pełnić tę funkcję. Dzięki temu mężowie zaufania dostaną dostęp do specjalnej aplikacji, przy pomocy której będą mogli przesyłać materiały dokumentujące czynności wyborcze przeprowadzone w lokalach wyborczych.

Choroba wywołana koronawirusem SARS-CoV-2 (COVID-19) nie uprawnia już wyborcy do głosowania korespondencyjnego na podstawie przepisów Kodeksu wyborczego. Obecne rozwiązania prawne nie przewidują już stosowania kwarantanny lub nadzoru epidemiologicznego w przypadku wystąpienia tej choroby.

Kandydat na radnego, czy prezydenta miasta nie może wieszać swoich plakatów wyborczych czy banerów na balkonach, czy ogrodzeniach według własnego widzimisię. Musi mieć zgodę wspólnoty mieszkaniowej albo właściciela posesji. Ale nawet jednak, gdy są one nielegalne, nie można ich tak po prostu zerwać. Naraża się bowiem na grzywnę, a nawet areszt.

Dziś, 29 marca mija termin na składanie wniosków o sporządzenie aktu pełnomocnictwa do głosowania przez wyborców niepełnosprawnych oraz przez wyborców, którzy najpóźniej w dniu głosowania kończą 60 lat. Pełnomocnikiem może być osoba posiadająca prawo wybierania. Wniosek należy zgłosić do właściwego wójta, burmistrza, prezydenta miasta.

Komitety wyborcze nie mogą zamieszczać w swoich materiałach wyborczych nazw, skrótów nazw i symboli graficznych partii politycznych, stowarzyszeń i organizacji społecznych innych niż te, które utworzyły dany komitet wyborczy np. w celu wskazania, że podmioty te popierają komitet lub jego kandydatów -przypomina Państwowa Komisja Wyborcza.

Komitety wyborcze mogą wydatkować na kampanię wyborczą wyłącznie kwoty ograniczone limitem wydatków, który ustala się oddzielnie dla każdego komitetu przez sumowanie kwot obliczonych według zasad określonych w kodeksie wyborczym. Muszą to być wydatki na cele związane z wyborami. Wyjaśniamy, co jest wydatkiem wyborczym i jak go dokumentować.

Wybory samorządowe odbędą się 7 i 21 kwietnia. Wybory do Parlamentu Europejskiego - 9 czerwca. Obie kampanie wyborcze nakładają się na siebie. Zdaniem Państwowej Komisji Wyborczej niedopuszczalne jest prowadzenie przez komitet wyborczy uczestniczący w wyborach samorządowych jednoczesnej agitacji w eurowyborach.

74 wójtów i burmistrzów, pełniących swoje funkcje od ośmiu kadencji, zostało w środę, 13 marca, symbolicznie uhonorowanych w Senacie. Najstarszy stażem Waldemar Raczyński, wójt gminy Stary Zamość kieruje nią od połowy 1990 roku. Spotkanie zorganizowały Senacka Komisja Samorządu Terytorialnego i Związek Miast Polskich z okazji 34. rocznicy uchwalenia ustawy o samorządzie terytorialnym.

Według Państwowej Komisji Wyborczej mężom zaufania nie powinna przysługiwać ani dieta, ani płatne zwolnienie z pracy. Zdaniem PKW, funkcja ta powinna być wyłącznie funkcją o charakterze społecznym realizowaną przez osoby, które są rzeczywiście zainteresowane obserwacją przebiegu procesu wyborczego, a nie dodatkową gratyfikacją. Przepisy wymagają zmiany. Ale są też głosy przeciwne.

Młodszy referent z jednej z prokuratur postanowił kandydować do rady swojego miasta. Zwrócił się w tej sprawie do przełożonych, a ci poinformowali go, że nie mogą na to wyrazić zgody, bo stoją temu na przeszkodzie przepisy ustawy o pracownikach sądów i prokuratur - zakazujące wykonywania przez urzędnika zajęć podważających zaufanie do prokuratury. Innego zdania są związkowcy, którzy uważają, że w tym zakresie zakazu nie ma i nie trzeba prosić o zgodę.

Nie wszyscy wyborcy będą mogli udać się osobiście 7 kwietnia, aby oddać głos w obwodowych komisjach wyborczych. Dla nich ustawodawca wprowadził instytucję głosowania korespondencyjnego jako jednej z tzw. alternatywnych procedur głosowania. Przypominamy zasady, terminy i procedurę tego udogodnienia dla wyborców z niepełnosprawnością, seniorów i osób w obowiązkowej kwarantannie.

Do 8 marca pełnomocnicy wyborczy mogą zgłaszać kandydatów na członków komisji wyborczych. Zgłoszenia kandydatów przyjmują urzędnicy wyborczy, właściwi dla gminy, w której siedzibę ma dana komisja, za pośrednictwem urzędu gminy. Wyjaśniamy jak zostać członkiem komisji wyborczej w gminie do 20 tys. mieszkańców.