Działania administracji mają największy wpływ na to, jak chronione są dobra wspólne obywateli i ich prawa, od niej zależy, w jaki sposób wykorzystuje się środki publiczne. Tam też jest większe prawdopodobieństwo ryzyk dla interesu publicznego. Tym bardziej pożądane jest są w niej procedury służące skutecznej identyfikacji i eliminowaniu nieprawidłowości – mówi Marcin Waszak,

Porozumienie stanowi, że ochrona finansów jest jak praworządność, to oznacza, że za nieprzestrzeganie wartości jaką jest ochrona interesów finansowych Unii Europejskiej może zostać uruchomiony mechanizm z art. 7 Traktatu - mówi dr hab. Marta Witkowska z Wydziału Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych Uniwersytetu Warszawskiego.

Straże gminne i miejskie powinny z mocy ustawy mieć gwarancję swego funkcjonowania. Korzystne byłyby zmiany, że rozwiązanie straży mogłoby następować tylko w przypadku, gdy przynajmniej 1/3 radnych wniosłaby pisemny wniosek w tej sprawie, a taki wniosek byłby zaopiniowany przez komisję rewizyjną rady – mówi Grzegorz Świetlik ze stowarzyszenia gmin na Mazowszu.

Opowieść o niedopuszczeniu podczas tworzenia unijnego porozumienia w sprawie nowego budżetu i funduszu odbudowy do wiązania funduszy z praworządnością, nie ma uzasadnienia. Nie znam nigdzie w prawie wspólnotowym tak prostego i bezpośredniego wyrażenia reguły „kto płaci, ten wymaga” – mówi Wojciech Kozłowski, radca prawny, partner w Dentons.

Zapis o praworządności warunkujący dostęp do funduszy znalazł się w porozumieniu ze szczytu UE w wersji łagodniejszej niż w projekcie, ale i tak jest on ważny, ponieważ po raz pierwszy Rada Europejska tak wyraźnie zaakcentowała, że poszanowanie dla rządów prawa w państwach członkowskich jest istotnym elementem ochrony interesów finansowych UE - twierdzi dr Tomasz Zalasiński,

Zapadają kolejne rozstrzygnięcia w sprawie uchwał anty-LGBT. Część sądów odrzuca skargi uznając, że nie są to sprawy z zakresu administracji publicznej, ale inne uznają, że przyjęte przez gminy akty wpływają na prawa i obowiązki obywateli. Cieszyć może, że sądy administracyjne ponownie szeroko rozumieją pojęcie sprawy sądowoadministracyjnej - ocenia prof. Grzegorz Krawiec

W funkcjonowaniu obecnego systemu opieki medycznej musi wydarzyć się coś takiego, że decydenci zrozumieją wreszcie, iż tak dalej być nie może. Dlatego trzeba koniecznie opracować nowy projekt i uniknąć kompromisów na rzecz różnych grup interesów, czy partii politycznych. Nie ma innego wyjścia – twierdzi Andrzej Sośnierz, poseł Zjednoczonej Prawicy, były prezes NFZ.

Budżety obywatelskie to ważny mechanizm demokracji lokalnej, którego pozytywne efekty można obserwować na co dzień. Bywają jednak problemy ze stosowaniem związanych z tym przepisów, a także sytuacje, gdy budżety są "listkami figowymi" dla władz samorządowych, kryjącymi brak kompleksowej strategii wzmacniania zaangażowania mieszkańców w sprawy wspólnoty - mówi Adrian Misiejko.

Sądy administracyjne odrzucają skargi rzecznika praw obywatelskich na uchwały anty-LGBT, uznając, że nie podlegają one zaskarżeniu. Według sądów nie są to akty z zakresu administracji publicznej. Choć skarg na takie uchwały jest więcej, najprawdopodobniej skutek będzie taki sam - uważa prof. Grzegorz Krawiec z Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie.

Obrona wykonawców polegająca na próbie wykazywania, iż taka kara umowna jest nieważna, w zdecydowanej większości wypadków będzie skazana na niepowodzenie. To za sprawą najnowszej uchwały Sądu Najwyższego. Spowoduje to zapewne mniejszą chęć zamawiających do zawierania ugód - pisze Michał Siembab, adwokat i partner w kancelarii GKR Legal.

Od lat zauważamy, że są problemy z tajnością - Polacy nie przykładają wagi do tego, że powinni oddawać głos w sposób tajny. Członkowie komisji wyborczej też często nie interesują się tym. Ludzie stawiają znak X, kładąc kartę na urnach, parapetach, nie przejmując się, że ktoś może zobaczyć, jak głosują – mówi Weronika Czaplewska

Być może w obecnych wyborach akcja społecznej kontroli w lokalach wyborczych byłaby bardziej potrzebna, między innymi z uwagi na ciągłe i niezrozumiałe zmiany prawa, które dokonywały się w czasie przedwyborczym, niepowodzenie wyborów 10 maja i niepewność kolejnego terminu. Jednak warunki epidemii nie dają szans na jej przeprowadzenie – mówi dr hab. Jacek Haman z Uniwersytetu Warszawskiego.

Najnowsza dyrektywa o ochronie sygnalistów, to przykład regulacji, która wymaga od objętych nią podmiotów zwrócenia uwagi nie tylko na same przepisy i ich zastosowanie w pisemnych procedurach, ale również na nowoczesne i bezpieczne rozwiązania technologiczne. Bez tych ostatnich dostosowanie do nowych wymogów wydaje się możliwe - piszą Adam Kwiecień i Olga Wąsowska

Brakuje dwóch rzeczy: pełnej niezależności finansowej od arbitralnych decyzji zapadających poza samorządem i tego, żeby prawo dotyczące lokalnych społeczności mogło w największym zakresie być stanowione w gminach. To konflikt pomiędzy centralizacją, a procesem demokratyzacji na najniższym szczeblu – mówi Artur Tusiński, prezes Unii Miasteczek Polskich.

Już 1 stycznia 2021 roku wejdzie w życie nowa ustawa Prawo zamówień publicznych. W art. 17 ust. 1 tej ustawy wyrażona została tzw. zasada efektywności ekonomicznej. Jej realne stosowanie wymagać będzie skoncentrowania postępowania (a zwłaszcza jego przygotowania) wokół przedmiotu zamówienia, m.in. w celu realnego stosowania jakościowych kryteriów oceny ofert - pisze dr Kalikst Nagel, radca prawny.

Dużo wcześniej niż pojawiła się pandemia i problemy z niej wynikające, samorządy sygnalizowały, że ich finansowa kondycja się pogarsza. W zeszłym roku wiele gmin już mocno poczuło, że te prognozy stały się faktem – mówi Krzysztof Matyjaszczyk. Jak podkreśla, coraz więcej rozwiązań prawnych uszczupla budżety samorządów, a cel reformy, a więc decentralizacja obowiązków i zadań, stopniowo jest podważany.

Specustawa dotycząca szczególnych zasad organizacji najbliższych wyborów prezydenckich weszła w życie w dniu ogłoszenia. To niedopuszczalne rozwiązanie. Brak vacatio legis (okresu „spoczywania ustawy”) godzi w konstytucyjną zasadę demokratycznego państwa prawnego - wskazuje dr hab. Maciej Borski.

Prezes Prokuratorii Generalnej RP spodziewa się pozwów ze strony lekarzy i przedsiębiorców poszkodowanych przez wydane akty prawne, a także zaniechania organów władzy publicznej w związku z pandemią koronawirusa. - Analizujemy na bieżąco, jakie mogą być podstawy ewentualnych roszczeń i ich uzasadnienie - mówi dr Mariusz Haładyj.

Sporo organów władzy publicznej usiłuje nasze dobro wspólne wykorzystywać do prywatnych interesów - tak członkini Stowarzyszenia Watchdog Polska Alina Czyżewska odpowiada sędziemu Naczelnego Sądu Administracyjnego Przemysławowi Szustakiewiczowi na twierdzenie, iż „sporo osób usiłuje prawo do informacji publicznej wykorzystywać w celu załatwienia prywatnych interesów".

Rząd i samorząd powinny w swoich działaniach być kompatybilne i działać na partnerskich zasadach. Samorządom nie powinno odbierać się kompetencji, ale wspierać je. Na poziomie województwa mamy i marszałka, i wojewodę. To dla mieszkańców bywa mylące. Może należałoby zastanowić się, czy obecny stan prawny powinien w tym zakresie być docelowy?