Samorządy domagają się zrekompensowania ubytków we wpływach z podatku PIT, przekazania im połowy wpływów z opłaty „przekształceniowej” i zwiększenia wydatków budżetu państwa na edukację i ochronę zdrowia. Wskazują, że nawet ponad 950 samorządów może mieć w tym roku problem ze środkami na rozwój, w tym wykorzystanie funduszy unijnych. Raport o stanie finansów przedstawiciele samorządów przekazali premierowi.

Zintegrowane Inwestycje Terytorialne są realizowane zgodnie z przepisami, ale z opóźnieniami w przygotowaniu i realizacji. Najwyższa Izba Kontroli pierwszy raz kontrolowała unijny instrument polityki spójności, który wspiera zrównoważony wspólny rozwój obszarów dużych miast i otaczających je gmin.

Niektóre lecznice wydają już 100 proc. pieniędzy otrzymywanych z NFZ na wynagrodzenia. Na inne konieczne wydatki - leki, sprzęt, energię - zostaje niewiele lub nic. Zdarza się nawet, że środków z NFZ brakuje nawet na wypłatę pensji, więc placówki medyczne zaciągają kredyty.

Jeśli administracja rządowa zleca wykonanie swoich zadań samorządom, to powinna przekazać im takie środki finansowe, które pozwolą na ich wykonanie. Niestety, tak się nie dzieje, a samorządy są zmuszane do uruchamiania środków własnych. Dlatego kolejne pozywają Skarb Państwa o zwrot kwot, które dołożyły.

Według Związku Miast Polskich roszczenia przedszkoli niepublicznych zagrażają stabilności finansów samorządów. Placówki chcą zwrotów dotacji sprzed lat, a w przypadku większych miast mogą to być miliony złotych. Z naszych rozmów wynika, że niektóre gminy mogły zaniżać dotacje. Wszystko przez luki w prawie.

Przyjęty przez rząd projekt nowelizacji ustawy o ochronie przeciwpożarowej pozwoli jeszcze w tym roku wesprzeć Ochotnicze Straże Pożarne dodatkową kwotą 82 mln zł z budżetu państwa. Każda OSP będzie mogła wnioskować o fundusze na propagowanie zasad udzielania pierwszej pomocy, organizację przedsięwzięć oświatowo-kulturalnych oraz sporotwych, które związane są z ochroną i prewencją przeciwpożarową.

Samorządowcy chcą uwzględnienia w klasyfikacji budżetowej wydatków, które ponoszą na zadania zlecone. Według nich wydawanie pieniędzy na te zadania powinno być przejrzyste, a wprowadzenie klasyfikacji bardzo by to uprościło. Innego zdania jest resort finansów.

Samorządy odzyskują skomercjalizowane placówki medyczne i oddane pod zarząd zewnętrznym firmom. Te nie radzą sobie z nimi, nie inwestują i zamykają oddziały, a czasem nawet porzucają szpitale. Teraz powiaty muszą znaleźć pieniądze na uregulowanie długów tych placówek i sposoby na ich racjonalne prowadzenie.

Chcemy rozmawiać z rządem o finansach samorządów, bo sytuacja już jest trudna, a ciągle dokładane są nam kolejne obowiązki - mówi Krzysztof Żuk, prezydent Lublina, współprzewodniczący Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu, a także jej zespołu finansowego.

Tylko 30 proc. istniejących w Polsce jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych jest w pełni przygotowanych do udziału w akcjach ratowniczych i do nich trafia 70 proc. dotacji. Resztą tych funduszy dzielą się pozostałe jednostki, ale nie wystarcza to na solidne ich wyposażenie, a więc nie nadają się one do gaszenia pożarów i prowadzenia akcji ratowniczych. 

Samorządy mogą bez łamania dyscypliny finansów publicznych zapłacić nauczycielom za czas strajku, jeżeli podpisały stosowne porozumienie ze związkami - wynika z opinii Biura Analiz Sejmowych. Wyjaśnia też, jak wyliczyć wynagrodzenie za czas strajku.

W związku z gwałtownym wzrostem kosztów realizacji umów o zamówienie publiczne, szczególnie dotyczącym cen materiałów budowlanych oraz kosztów pracy, pilnego rozstrzygnięcia wymaga możliwość waloryzacji umów o zamówienie publiczne – uważa Konfederacja Lewiatan.

Ochrona zdrowia, edukacja i infrastruktura drogowa najbardziej absorbują powiaty w ciągu ostatnich lat. Ratują się pozyskiwaniem pieniędzy ze środków unijnych i realizowaniem wspólnych inwestycji z gminami - mówi Danuta Smaga, starosta puławski.

Zamrożenie cen prądu m.in. dla gospodarstw domowych, mikro- i małych firm, szpitali, jednostek sektora finansów publicznych, w tym samorządów oraz państwowych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej przez cały 2019 rok - to cel nowelizacji podpisanej właśnie przez prezydenta tzw. ustawy prądowej.

Proponowane przez rząd przepisy ochrony przeciwpożarowej postawią wyższą poprzeczkę warunkom składowania makulatury niż pełnowartościowego papieru. Zdaniem strony samorządowej Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego nie tylko nie ma to racjonalnego uzasadnienia, ale podniesie koszty gospodarki odpadami, co obciąży obywateli.

Po 2-3 mln zł dołożą średnio powiaty do zadłużonych placówek medycznych, w których m.in. przez szybujące w górę pensje rosną zobowiązania. To poważne obciążenie dla samorządów, jednak żaden nie chce się zdecydować na dopuszczaną przez prawo likwidację nierentownej instytucji.

Ceny prądu m.in. dla gospodarstw domowych, mikro- i małych firm, szpitali, jednostek sektora finansów publicznych, w tym samorządów oraz państwowych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej mają być zamrożone przez cały 2019 rok. Senat przyjął w środę bez poprawek nowelizację ustawy w tej sprawie.

Samorządowcy apelują do premiera o specjalną debatę poświęconą sytuacji finansowej samorządu. Jak wskazują, luka pomiędzy ich dochodami i wydatkami jest coraz większa, a pogłębią ją jeszcze kolejne projekty podatkowe i socjalne rządu. Debata miałaby się odbyć 17 lipca na nadzwyczajnym spotkaniu Komisji Wspólnej.

Partnerstwo Publiczno-Prywatne może być realizowane także w inwestycjach dotyczących infrastruktury transportowej. Według ekspertów nie tylko w drogach, ale też tunelach, mostach, portach, lotniskach. A także w mniejszych obiektach takich, jak wiaty przystankowe czy parkingi.

Nowela Karty Nauczyciela to kolejny przykład ustawy, którą rząd zgłasza jako projekt poselski, by pominąć wymogi dotyczące ustaw rządowych. Nie do końca wiadomo przez to, kto i w jakiej części sfinansuje nauczycielskie podwyżki. Wzbudza to zrozumiałe oburzenie samorządów i związkowców.