Ministerstwo Sprawiedliwości zabiera się za ulepszenie funkcjonalności rejestrów wymiaru sprawiedliwości. Mają być wygodniejsze w obsłudze, mieć jednolitą szatę graficzną i interfejsy, a korzystanie z nich będzie wymagało tylko jednego logowania i jednokrotnego wprowadzenia danych. Trzy z rejestrów - Elektroniczne Księgi Wieczyste, Rejestr Zastawów i Krajowy Rejestr Karny - mają być zbudowane na nowo.

Chcemy, by kluczowa faza cyfryzacji polskich sądów zakończyła się do 2029 roku. Biorąc jednak pod uwagę obciążenie sprawami i tonami papierowych akt, musi to przebiegać stopniowo, poprzez ewolucyjną zmianę w oparciu o pilotaże. Rewolucja w tym zakresie doprowadziłaby jedynie do chaosu i zatorów - mówi Grzegorz Polak, dyrektor Departament Informatyzacji i Rejestrów Sądowych Ministerstwa Sprawiedliwości. Jak dodaje, jeszcze w 2025 roku będzie realizowany pilotaż całkowitej cyfryzacji Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

System e-doręczeń od 1 kwietnia 2025 r. stał się obowiązkowy dla spółek zarejestrowanych w Krajowym Rejestrze Sadowym. Wcześniej, bo 1 stycznia 2025 r., zaczęły z niego obligatoryjnie korzystać urzędy oraz przedstawiciele prawniczych zawodów zaufania publicznego. Poczta Polska podsumowała pierwszy kwartał działania systemu.

Od wtorku, 1 kwietnia, adres do e-doręczeń muszą mieć wszystkie podmioty figurujące w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, a więc przede wszystkim spółki prawa handlowego. Wczoraj przed południem aktywowało go mniej niż 1 na 10 obowiązanych. Za niedochowanie terminu nie ma sankcji, ale prawnicy uważają, że założenie skrzynki jest opłacalne. Pewne trudności może sprawić znajomość skrótów: ADE, BAE, KDU, PUH, PURDE i… KURDE.

Od 1 kwietnia 2025 r. adres do doręczeń elektronicznych muszą mieć podmioty niepubliczne zarejestrowane w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, a więc m.in. spółki prawa handlowego. Jak dotąd skrzynki założyło raptem 69 tys. podmiotów na 729 tys. obowiązanych. Prawnicy przyznają, że za brak realizacji obowiązku nie ma żadnych sankcji. Z drugiej strony, spóźnialscy sami sobie szkodzą.

W Nowy Rok adwokaci i radcy prawni weszli z obowiązkiem posiadania skrzynek do e-doręczeń. Nowe narzędzie na razie raczej świeci pustkami, bo organy administracji publicznej mają roczny okres przejściowy. "Wpaść" na nie może natomiast e-pismo od komornika. Pełnomocnicy muszą więc na bieżąco kontrolować kolejny system e-komunikacji. Jeszcze większy problem mają z wysyłką - z powodu problemów z systemem, na dowód otrzymania e-pisma przez urząd czeka się nawet kilka dni. A to z kolei może przełożyć się na niedotrzymanie terminów.

Problemy z funkcjonowaniem e-Doręczeń wynikały głównie z błędów w integracji wewnętrznych narzędzi do elektronicznego obiegu dokumentów z nowym systemem – wynika z datowanego na 27 stycznia 2025 r. komunikatu Ministerstwa Cyfryzacji. Resort zapewnia, że główny problem "nie powinien już występować".

Od 1 stycznia 2025 r. m.in. adwokaci, radcy prawni mają obowiązek posiadania skrzynki do e-doręczenia. Chodzi o komunikację m.in. z organami administracji publicznej, które rzutem na taśmę uzyskały roczny okres przejściowy. Prawnicza skrzynka może jednak nie być pusta, bo do e-doręczeń, w odróżnieniu od urzędów, bardzo dobrze przygotowali się komornicy. Już zaczęli wysyłać, m.in. do radców prawnych, pisma - np. o wszczęciu egzekucji. Co istotne, lepiej ich nie ignorować, bo wywołuje takie same skutki jak wysłane tradycyjną drogą.

Do problemów technicznych systemu e-Doręczeń odniósł się jego operator, czyli Poczta Polska. - Jednym z problemów, który zidentyfikowali eksperci Poczty Polskiej są nieustanne, elektroniczne zapytania dotyczące statusu e-przesyłki. Zapytania te generowane są przez podmioty nadające lub odbierające elektroniczną korespondencję – czytamy w stanowisku firmy.

Do 23 stycznia 2025 roku prezes Poczty Polskiej ma przekazać ministrowi cyfryzacji informację na temat stanu realizacji obowiązków operatora związanych z e-Doręczeniami oraz przedstawić propozycję działań naprawczych usprawniających korzystanie z systemu. - Minister cyfryzacji oczekuje od Poczty Polskiej pilnej reakcji – podkreśla resort.

Mimo licznych kłopotów z funkcjonowaniem e-doręczeń, usługa ta wcześniej czy później stanie się powszechną formą komunikacji. Wyjaśniamy jak założyć adres i skrzynkę do e-doręczeń oraz aktywować usługę, a także kiedy za nią zapłacimy. Może ją aktywować każdy obywatel, który ma profil zaufany lub e-dowód. W specjalnej wyszukiwarce można sprawdzić, czy dany urząd lub podmiot korzysta z e-doręczeń.

Doradcy podatkowi, podobnie jak inne zawody zaufania publicznego, korzystają z systemu e-doręczeń, co do zasady, od 1 stycznia 2025 r. Problem w tym, że system często nie działa poprawnie, co budzi obawy, czy pisma zostaną doręczone organom podatkowym w terminie. Dla bezpieczeństwa doradcy podatkowi wysyłają więc pisma skarbówce poprzez ePUAP, co mogą robić w okresie przejściowym do końca 2025 r. lub... za pośrednictwem Poczty Polskiej.

Osoby prywatne, które nie założyły skrzynki do e-Doręczeń, otrzymają list polecony z urzędu w formie papierowej - przypomina Ministerstwo Cyfryzacji w piątkowym komunikacie. Wskazuje również, że jeśli osoba prywatna rozpoczęła już korespondencję za pomocą ePUAP, tam otrzyma odpowiedź od urzędu. Jest jednak jeden wyjątek od tej zasady - jeśli ktoś skontaktował się z urzędem przez ePUAP, ale ma aktywną skrzynkę do e-Doręczeń, a odpowiedź będzie wymagała od instytucji uzyskania potwierdzenia odbioru, to zostanie wysłana poprzez e-Doręczenia.

Prezydent podpisał nowelizację ustawy o doręczeniach elektronicznych, który ma pomóc podmiotom publicznym dostosować się do wymogów ustawy. W okresie przejściowym, do końca 2025 r., podmiot publiczny będzie kierował korespondencję do podmiotu niebędącego podmiotem publicznym na adres do doręczeń elektronicznych – jeżeli odbiorca taki adres posiada. Jeżeli odbiorca nie posiada e-adresu, korespondencja będzie mogła być kierowana w dotychczasowy sposób.

Do 1 stycznia 2025 r. wszyscy adwokaci i radcy prawni obowiązkowo muszą posiadać aktywne konto do e-doręczeń. Ich sytuacji w tym zakresie nie zmienia ostatnia nowelizacja ustawy o doręczeniach elektronicznych z 21 listopada 2024 r. W początkowym okresie użytkowania konta prawnicy mogą być jednak zawiedzeni niewielką skalą ich wykorzystania przez władze publiczne oraz ciągłym funkcjonowaniem alternatywnych sposobów obligatoryjnej komunikacji elektronicznej w poszczególnych postępowaniach - pisze prof. Grzegorz Sibiga, adwokat, partner w kancelarii Traple, Konarski, Podrecki i Wspólnicy.

Związek Powiatów Polskich proponuje, aby cena za usługi PURDE i PUH ustalana była nie w ramach cennika, ale w trybie rozporządzenia do ustawy o doręczeniach elektronicznych. Samorządowcy wszystkich organizacji twierdzą, że narzucona przez Pocztę Polską cena jest wzięta z sufitu. Ta uzasadnia jednak, dlaczego podwyższyła opłatę.

Do 1 stycznia 2025 r. adwokaci i radcy prawni mają obowiązek zarejestrowania adresu do doręczeń elektronicznych i aktywowania e-skrzynki. Będą w ten sposób komunikować się m.in. z administracją publiczną. Tyle w teorii, bo podmioty publiczne dostały dodatkowy rok na uporanie się z e-doręczeniami. Prawnicza e-skrzynka może więc w tym czasie świecić pustkami. Dodatkowo - choć istnieje obowiązek posiadania, to nie przewidziano żadnych konsekwencji za jej brak.

Zdaniem samorządów potrzebna jest zmiana definicji operatora wyznaczonego do obsługi e-doręczeń i dopuszczenie do świadczenia usługi operatorów komercyjnych, na ściśle określonych zasadach. Chcą też, aby cennik usług był ustalany w trybie rozporządzenia. Opłaty ustalone przez Pocztę Polską uważają za rażąco wygórowane. Konieczne są też inne zmiany przepisów.

67 proc. urzędów gmin założyło już adres do doręczeń elektronicznych. W przypadku starostw powiatowych odsetek ten wynosi 85 proc., a w przypadku urzędów marszałkowskich 87,5 proc. podmiotów – wynika z danych Ministerstwa Cyfryzacji. E-doręczenia wejdą co do zasady w życie 1 stycznia 2025 r.

Po 1 stycznia 2025 r. nowo tworzone podmioty rejestrujące się w CEiDG lub KRS będą miały obowiązek posiadania adresu do e-Doręczeń. W następnych miesiącach wymóg ten zostanie rozszerzony o już istniejących przedsiębiorców. Nie oznacza to jednak, że firmy od razu załatwią elektronicznie wszystkie sprawy urzędowe. Procedowane są właśnie przepisy, które umożliwią administracji publicznej skorzystanie z 12-miesięcznego okresu przejściowego.