Dopuszczalność podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej przez upadłego konsumenta stanowi jeden z najbardziej złożonych problemów w toku upadłości konsumenckiej. Brak wyraźnego, ustawowego zakazu koliduje w praktyce z restrykcyjnym podejściem części organów postępowania, które kwestionują prawo upadłego do uzyskania statusu przedsiębiorcy w toku trwającego postępowania – pisze Agata Duda-Bieniek, radca prawny i doradca restrukturyzacyjny.

Sąd obejmie nadzorem realizację planu spłaty upadłego tylko na wniosek interesariuszy. Dłużnik nie poniesie negatywnych konsekwencji niezłożenia sprawozdania rocznego, a zobowiązania będą umarzane z upływem trzeciego miesiąca od upływu okresu, na który został ustalony plan spłaty. Te propozycje mają usprawnić postępowanie upadłościowe. Niepokoją wierzycieli, chociaż praktycy przynajmniej część obaw uważają za przesadzone.

Są inne instrumenty prawne, które umożliwiają skuteczne dochodzenie przynajmniej części roszczeń przez wierzyciela, zamiast znoszenia limitów egzekucji z pensji minimalnej. Problem wymaga spojrzenia szerszego niż sama statystyka skuteczności komorników, a przede wszystkim uwzględnienia strukturalnych uwarunkowań wierzycieli, dłużników, sądów i gospodarki – uważa Mateusz Jabłoński, adwokat, kwalifikowany doradca restrukturyzacyjny.

Sąd dopiero ponad rok po otrzymaniu wniosku o ogłoszenie upadłości, postanowił ustanowić tymczasowego nadzorcę, zaś od 18 miesięcy nie rozstrzygnął sprawy merytorycznie. Tego typu przypadki, choć nie są standardem, zdarzają się i podważają zaufanie społeczne do wymiaru sprawiedliwości. Prawnicy rozkładają jednak ręce: sądom upadłościowym trudno jest dochować terminów i potrzebne są dalsze zmiany strukturalne.

W 2023 r. ogłoszono aż 21 tys. upadłości konsumenckich. Wpływ na to mogło mieć wiele czynników, m.in. skutki pandemii, podczas której wiele osób straciło pracę, czy rosnąca inflacja. W tym roku może być ich jeszcze więcej. Jednak konsument nie może liczyć, że upadłość rozwiąże wszystkie jego problemy związane z zadłużeniem. To niełatwa droga, wiążąca się z utratą majątku.

Osoba fizyczna będąca konsumentem może starać się o ogłoszenie upadłości po zakończeniu postępowania upadłościowego, które toczyło się wobec niej jako przedsiębiorcy. Warunkiem jest uznanie niewypłacalności tej osoby już jako konsumenta. Podmiotowy zakres postępowania upadłościowego konsumenckiego oraz postępowania upadłościowego prowadzonego na zasadach ogólnych w żaden sposób się nie pokrywa – pisze dr Paweł Janda, adwokat.

Sytuacja małżonka osoby, która narobiła długów i planuje ogłosić upadłość konsumencką, jest fatalna. Jedyne co może zrobić, to ustawić się w kolejce z innymi wierzycielami. Cały wspólnie wypracowany majątek trafia bowiem do masy upadłościowej. Zdarza się też, że syndycy i sądy odmawiają uznania wierzytelności współmałżonka. Rozwód czy rozdzielność majątkowa okazują się być nie zawsze jednak dobrym wyjściem awaryjnym.

W doktrynie prawniczej jest spór dotyczący funkcji upadłości konsumenckiej - czy najważniejsza jest ta oddłużeniowa, co skłania do przyjęcia poglądu o prymacie interesu dłużnika nad interesem wierzycieli, czy też jednak podstawowa zasada każdego postępowania upadłościowego, czyli nakaz prowadzenia procesu upadłościowego w taki sposób, aby wierzyciele uzyskali najwyższy stopień zaspokojenia - pisze Łukasz Frączek, adwokat i doradca restrukturyzacyjny.

Upadłość konsumencka – jak sama nazwa wskazuje – jest postępowaniem prowadzonym wobec osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej. Nierzadko zdarza się, że z procedury tej chcą skorzystać byli przedsiębiorcy. Bywają także sytuacje, w których upadły konsument chciałby prowadzić działalność gospodarczą już po zakończeniu postępowania upadłościowego, a czasami nawet w jego toku.