Białe plamy komunikacyjne likwidowane są za wolno i czasami nie tam, gdzie jest rzeczywiście problem. Samorządowcy i przewoźnicy apelują o nowelizację przepisów o przeciwdziałaniu wykluczeniu komunikacyjnemu i zasad wykonywania publicznego transportu zbiorowego, w tym funkcjonowania Funduszu Rozwoju Przewozów Autobusowych. Ministerstwo Infrastruktury dostrzega potrzebę zmian przepisów, ale na razie zbiera uwagi.

Budżety jednostek samorządu terytorialnego mają być zasilane przede wszystkim dochodami własnymi, pochodzącymi z PIT i CIT. Aby wprowadzane przez rząd i parlament zmiany w tych podatkach nie wpływały na poziom dochodów gmin, powiatów i województw, resort finansów proponuje zastąpienie obecnych udziałów specjalnym algorytmem.

Aby odpowiedzieć na to pytanie, należy najpierw ustalić, czy odstrzały redukcyjne, o których mowa w przepisach prawa łowieckiego są zadaniem własnym powiatu, czy też powiaty realizują je na zlecenie administracji rządowej. Samorządy twierdzą, że jest to zadanie im zlecone. Innego zdania jest resort klimatu - pomimo że sądy administracyjne wskazują, że finansowanie odstrzałów redukcyjnych obciąża budżet państwa.

Ministerstwo Finansów chce oprzeć wpływy jednostek samorządu terytorialnego na lokalnej bazie podatkowej, a nie udziale w podatkach - zapowiedział minister Andrzej Domański na platformie X. Zmiana ma polegać na naliczaniu dochodów samorządów z PIT i CIT jako procentu od dochodów podatników z terenu danej jednostki, a nie procentu należnego podatku z tego terenu.

Rząd chce pomóc rolnikom i umorzyć im czwartą ratę podatku rolnego. Prawnicy wskazują, że projekt jest dziurawy. A samorządowcy, że do hojności rządu będą dopłacać, bo na same znaczki pocztowe i koperty gmina wyda 12 tys. zł, podczas gdy na pokrycie kosztów administracyjnych zadania otrzyma zaledwie... 350 zł. Zastrzeżenia mają też rolnicy, którzy twierdzą, że zamiast przekładać pieniądze z kupki na kupkę, wystarczy obniżyć stawkę podatku.

Konieczne jest przyjęcie wytycznych co do kategorii danych podlegających ujawnieniu w centralnym rejestrze umów pracowników jednostek sektora finansów publicznych. To samo dotyczy danych, które powinny podlegać anonimizacji lub w ogóle wyłączeniu z rejestru. Brak takich wytycznych oraz konkretnych norm ustawowych rodzi problemy interpretacyjne, a w konsekwencji ryzyko naruszenia prawa do prywatności i ochrony danych osobowych obywateli - uważa Rzecznik Praw Obywatelskich.

NIK zaprezentowała we wtorek wyniki kontroli "Wsparcie finansowe samorządów przez państwo w okresie reform podatkowych i odbudowy gospodarki po epidemii COVID-19". Z ustaleń wynika, że w ostatnich latach duże miasta były dyskryminowane przy podziale środków przez rząd, nierówno traktowano samorządy, a ich finanse uzależniano od decyzji rządu. Dużym ciosem były zmiany podatkowe wprowadzone przez Polski Ład, kiedy samorządy utraciły dochody z PIT bez trwałej rekompensaty.

Za miesiąc ma ruszyć pierwszy nabór w wieloletnim „Rządowym programie rozwoju północno-wschodnich obszarów przygranicznych na lata 2024-2030”, który przyjęła Rada Ministrów. Swoim zasięgiem obejmuje cztery województwa: podkarpackie, podlaskie, lubelskie oraz warmińsko-mazurskie. Maksymalny poziom wsparcia jednego projektu to 2 mln zł.

Kwestia opodatkowania budowli cały czas pozostaje problematyczna. Największym problemem jest oczywiście brak właściwej definicji, która pozwoliłaby w spójny i jednoznaczny sposób kwalifikować obiekty budowlane do tej właśnie kategorii. To jednak nie wszystko. Wątpliwości w zakresie podatku od nieruchomości jest tyle, że całą ustawę należałoby napisać od nowa, a same budowle całościowo potraktować w osobnym akcie prawnym.

Coraz więcej gmin kwestionuje dofinansowanie powiatom kosztów koordynatora pieczy zastępczej. Powiaty nie wykluczają, że będą egzekwować te koszty sądownie. Sytuacji nie poprawiają rozbieżne stanowiska Regionalnych Izb Obrachunkowych. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej uważa, że gminy powinny płacić. Zdaniem ekspertów przepis należy pilnie poprawić i to podczas najbliższej nowelizacji ustawy.

139 średnich miast w Polsce może wnioskować o wsparcie swoich projektów z Funduszy Szwajcarskich dla Polski. Do wydania jest 1,424 mld zł. Chodzi o duże projekty, o wartości pomiędzy 44 a 80 mln zł, które wpisują się w strategie rozwoju miasta. Ważne, aby przygotowane inicjatywy miały charakter kompleksowy – były inwestycjami zarówno infrastrukturalnymi, jak i społecznymi.

Ani przepisy ustawy Prawo ochrony środowiska, ani rozporządzeń techniczno-budowlanych nie definiują pojęcia zanieczyszczenia światłem. Brak jest więc określonych norm jego emisji. Eksperci zwracają uwagę na coraz większy problem niekontrolowanego zanieczyszczenia sztucznym oświetleniem przestrzeni publicznej. Wskazują, co samorządy mogą zrobić, aby ograniczyć negatywne skutki. Rząd powinien pochylić się nad tym problemem.

Program „Rozświetlamy Polskę” na razie nie wypalił - na 1214 promes realizację inwestycji rozpoczęły raptem dwa samorządy. Wiele gmin i miast rozważa nawet wycofanie się z niego. Powodem są m.in. trudności prawne i finansowe dotyczące przekazywania gminom praw do dysponowania urządzeniami oświetleniowymi należącymi do spółek energetycznych i zasady wzajemnych rozliczeń nakładów inwestycyjnych.

Pracownicy samorządowych instytucji kultury chcą być wynagradzani na takich zasadach jak pracownicy samorządowi i nauczyciele. Domagają się przywrócenia „trzynastek” i zwiększenia wysokości odprawy emerytalnej z trzymiesięcznego do sześciomiesięcznego wynagrodzenia po 20 latach pracy. Takie postulaty przedstawiło Stowarzyszenie Dyrektorów i Dyrektorek Samorządowych Instytucji Kultury. Trzynastki kosztowałby około 500 mln zł.

Ustalenie dochodów jednostek samorządu terytorialnego z tytułu udziału w PIT i CIT jako procent od dochodów podatników. Utrzymanie obecnych zasad przy modyfikacji tzw. reguły stabilizującej. Dochody PIT i CIT ustalane od bieżących wpływów, bez reguły stabilizującej. To trzy warianty reformy finansów samorządowych zaproponowane przez Ministerstwo Finansów. Inne propozycje to m.in.: kategoryzacja samorządów, likwidacja „janosikowego” i subwencja ekologiczna dla gmin na których są obszary chronione.

Ministerstwo Finansów nie zmienia stanowiska w zakresie opodatkowania aportu wnoszonego przez gminy do spółek komunalnych. Uznaje, że samorządy powinny w każdej sytuacji płacić VAT. Eksperci zwracają jednak uwagę, że gminy mogą działać w odmiennym charakterze: wykonywać zadania publiczne albo prowadzić działalność gospodarczą wykraczającą poza zadania publiczne. I tylko w drugiej sytuacji powinny płacić VAT. Spory rozstrzygnie Naczelny Sąd Administracyjny.

457 wniosków samorządów na kwotę ok. 2 mld złotych z Programu Inwestycji Strategicznych czeka w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, nawet od ponad dwóch miesięcy. To zarówno wnioski o zmianę zakresu inwestycji, jak i „odmrożenie” promes wstępnych. Komisja, która powinna je rozpatrzyć, padła ofiarą czystek w KPRM. W efekcie utknęły m.in. inwestycje drogowe.

Do gminy wciąż nie dotarły obiecane przez poprzedni rząd pieniądze z programów profrekwencyjnych - m.in. dla klubów sportowych, kół gospodyń wiejskich czy działania obywatelskie. Do wygranej „Bitwy o remizy” niektóre muszą dołożyć... połowę pieniędzy z własnych budżetów. Te przedwyborcze obietnice były składane bez podstaw prawnych i zabezpieczenia środków na ten cel - wskazują samorządowcy.

„Wystarczy” skorzystać z dobrodziejstwa kontroli zarządczej, by zminimalizować ryzyka i poprawić skuteczność realizacji działań i osiągania celów – mówi Patrycja Szulin, praktyk kontroli zarządczej oraz systemu zarządzania jakością, audytor w samorządzie, audytor wewnętrzny CGAP, komentując zalecenia pokontrolne NIK dotyczące działań gmin, mające na celu zwiększanie dochodów własnych.

NIK po kontroli dotyczącej dochodów własnych zaleciła, aby prezydenci i burmistrzowie miast wprowadzili skuteczne narzędzia systemu kontroli zarządczej. Pozwoli to ograniczyć nieprawidłowości w poborze podatków, w prowadzeniu postępowań o udzielanie ulg, w spłacie zobowiązań publicznoprawnych i cywilnoprawnych, a także - poprawić egzekucję należności z tytułu dochodów własnych.