W części pierwszej tego tekstu przedstawiłem „parodię” jako postać dozwolonego użytku, a więc postaci eksploatacji cudzego utworu, która nie narusza praw autorskich. Tu zastanawiam się nad sposobem rozumienia dwóch dalszych postaci dozwolonego użytku również wymienionych w art. 291 prawa autorskiego - pisze prof. Ryszard Markiewicz w szóstej części cyklu „Dopowiedzenia”.

Firma Lajkonik Alkohole z Wieliczki rzuciła rękawicę potentatowi, koncernowi Lorenz, do której należy znak towarowy Piekarnia i Kawiarnia Lajkonik. Sąd UE tego prawa nie zakwestionował, bo i nie o to w sprawie chodziło. Potwierdził natomiast, że znak ten nie obejmuje określonych kategorii napojów oraz usługi ich podawania, ponieważ nie był w tym kontekście rzeczywiście używany.

Dozwolony użytek zawęża ochronę prawnoautorską ze względu na różne interesy korzystających z utworów. W tym tekście zastanawiam się nad sposobem rozumienia parodii, pastiszu i karykatury – jako podstawach umożliwiających szerszą swobodę wolności wypowiedzi związanej z wykorzystywaniem cudzej twórczości – pisze prof. Ryszard Markiewicz w piątej publikacji z cyklu „Dopowiedzenia”.

Wiele polskich firm posługuje się znakami towarowymi lub markami z charakterystycznymi dla naszego kraju członami, takimi jak -ex czy -pol. Co jednak w sytuacji, gdy tylko ten człon odróżnia oznaczenie polskie od zagranicznego? Ciekawy z tej perspektywy może być wyrok Sądu UE, który wypowiedział się w sporze amerykańskiej firmy odzieżowej GAP z polską firmą Gappol.

Wprowadzenie zakazu odsprzedaży gier komputerowych zakupionych w formie elektronicznej jest zgodne z prawem francuskim. Wyrok francuskiego sądu, oparty w dużej mierze o orzecznictwo unijne, można uznać za swego rodzaju zastosowanie tego orzecznictwa w praktyce. W związku z tym, przyjęta w nim interpretacja może być cenną wskazówką dla praktyków prawa własności intelektualnej w Polsce i całej Unii Europejskiej - pisze Damian Dąbrowski, prawnik w kancelarii Markiewicz Sroczyński Mioduszewski.

Europejski Urząd Patentowy otrzymał w 2024 roku prawie 200 tys. zgłoszeń patentowych. Polska znalazła się na 26. miejscu wśród krajów zgłaszających. Liczba zgłoszeń z naszego kraju rośnie jednak piąty rok z rzędu. W 2020 roku było ich 478, a w 2024 roku – już 692. Najczęściej polskie zgłoszenia dotyczą takich dziedzin jak technologia medyczna, inżynieria lądowa i chemia organiczna.

Gdy porównujemy prawdziwy fotel Le Corbusiera z betonowym fotelem Zwicky'ego, to uznając, że pierwszy z nich jest utworem, trudno kwestionować, że fotel Zwicky'ego przejmuje elementy twórcze z wzorca (kształt metalowego rusztowania oraz proporcje i układ „poduszek”). A jeżeli jest tak - to powstaje pytanie, czy korzystanie z fotelu Zwicky'ego narusza prawa autorskie do fotela Le Corbusiera - pisze prof. Ryszard Markiewicz w czwartej wypowiedzi z cyklu "Dopowiedzenia".

Autor humorystycznego profilu „LinkedIn na gorąco” zmienił jego nazwę po tym, gdy otrzymał wezwanie do zaprzestania naruszania praw do znaku towarowego oraz do wprowadzania w błąd od wydawnictwa, które jest uprawnione do znaku towarowego „Życie NA GORĄCO”. Czy jednak do naruszenia faktycznie doszło? Eksperci mają wątpliwości. Artyści niejednokrotnie parodiują bowiem znane marki i nikt nie czyni im z tego zarzutów. 

Prawo powinno nakazywać ujawnienie, że tekst został wygenerowany przez AI. Ale AI ACT nie nakazuje w praktyce oznaczać, że dane treści tekstowe są generowane lub manipulowane przy pomocy narzędzi AI. Czy chodzi o to, że wtedy zainteresowanie narzędziami AI byłoby zdecydowanie mniejsze, gdyby taki obowiązek istniał – pyta adwokat Rafał Rozwadowski.

AI moim zdaniem obnaża słabość, a nawet fikcjonalność, w istocie metaforycznych kryteriów stosowanych przez Trybunał Sprawiedliwości przy definiowaniu utworu, takich jak: „odzwierciedlenie osobowości autora”, „osobowość znajduje odzwierciedlenie w wyborach i samej pracy”, „piętno osobowości twórcy w dziele”, zaznaczenie "osobistego charakteru" dzieła. O pułapce zastawionej przez AI na klasyczną ochronę autorską pisze prof. Ryszard Markiewicz w trzeciej części cyklu „Dopowiedzenia”.

Współcześnie dyskutowany jest problem, kiedy współudział człowieka i AI uzasadnia stwierdzenie istnienia utworu w rozumieniu prawa autorskiego. Możliwe tu są bardzo różne sytuacje. Od wykorzystywania AI tylko do korekty tekstu, jego tłumaczenia lub poprawy stylu, co nie eliminuje ochrony autorskiej, aż do wytworzenia przez AI obrazu lub dzieła muzycznego na „zadany temat”, które nie podlegają ochronie autorskiej - pisze prof. Ryszard Markiewicz w ramach cyklu „Dopowiedzenia”.

Rzecznicy patentowi otrzymają strój urzędowy, a ich samorząd zawodowy zostanie wyposażony w nowe kompetencje. Spowoduje to jeszcze większe zbliżenie tej profesji do zawodów adwokata i radcy prawnego. Zapowiedź nowelizacji ustawy o rzecznikach patentowych nie wspomina jednak o wprowadzeniu możliwości reprezentowania klientów w sprawach karnych, dotyczących naruszenia własności intelektualnej, chociaż taki postulat też się pojawia.

Zwiększenie kompetencji samorządu rzeczników patentowych, ograniczenie roli prezesa Urzędu Patentowego RP w sprawowaniu nadzoru nad samorządem, uregulowanie zasad odpowiedzialności dyscyplinarnej i reklamy, a także zmiany w egzaminach zawodowych – m.in. te postulaty znalazły się w założeniach projektu ustawy o zmianie ustawy o rzecznikach patentowych.

Amerykańskie spory związane z wykorzystaniem banana w dziele sztuki są dobrym pretekstem dla rozważań w sprawie kryteriów utworu na gruncie polskiego (europejskiego) prawa autorskiego. Niewątpliwie sprawa dzieła (instalacji) pt. „Comedian” Maurizio Cattelana, sprzedanego za 6,24 mln dolarów, wzbudza moją największą irytację - pisze prof. Ryszard Markiewicz, rozpoczynając cykl „Dopowiedzenia”.

Kompilacja słów dość powszechnie używanych w branży lotniczej i turystycznej może nie wystarczyć, aby stworzyć oryginalny znak towarowy, skutecznie chroniony przez prawo europejskie. Taki wniosek płynie z orzeczenia Sądu UE, według którego znaki towarowe „FlyPersia” i „FlyDubai” mogą funkcjonować równocześnie, nie istnieje bowiem wystarczające prawdopodobieństwo ich pomylenia.

Przedsiębiorcy szybciej i prościej uzyskają ochronę swoich rozwiązań technicznych, ale obniży się jakość udzielanych praw, a na zmianach skorzysta również nieuczciwa konkurencja. Takie, według ekspertów, mogą być skutki reformy systemu rozpatrywania zgłoszeń wzorów użytkowych z badawczego na rejestrowy. Ministerstwo Rozwoju i Technologii powraca do pomysłu, którego nie udało się wprowadzić poprzednikom.

Nawet gdy nie dopełnimy warunków formalnych sprostowania, możemy jeszcze skorzystać z przysługującego nam roszczenia opartego o ochronę szeroko pojętych dóbr osobistych - takie działanie, w niektórych wypadkach, może okazać się nawet bardziej korzystne - pisze Erika Czereda-Dziubek, prawnik z kancelarii Markiewicz Sroczyński Mioduszewski Kancelaria Radców Prawnych sp. j.

Z początkiem 2025 roku do domeny publicznej weszły utwory m.in. polskiej pisarki Zofii Nałkowskiej, meksykańskiej malarki Fridy Kahlo i francuskiego pioniera kinematografii Auguste’a Lumière’a. Z twórczości tych artystów można korzystać swobodnie i nieodpłatnie. Nie zawsze ustalenie statusu prawnoautorskiego danego utworu jest jednak proste – trzeba brać pod uwagę m.in. ewentualne prawa innych osób i kwestie międzynarodowe.

Skarżąca nie zgodziła się także ze stanowiskiem organu, iż zgłoszony znak towarowy sprzeczny jest z dobrymi obyczajami, albowiem zawiera wulgarne słowo [...] dookreślające wyraz [...] – czytamy w uzasadnieniu wyroku. W innej sprawie ważna okazała się zmiana nazwy przystanku kolejowego: z […] na […]. To tylko przykłady absurdów, do jakich prowadzi nadmierna anonimizacja w wyrokach dotyczących własności intelektualnej.

Znak „CHIPSY KINGS” może być postrzegany jako gra słów odnosząca się do słynnego zespołu muzycznego „Gipsy Kings”. M.in. dlatego konsumenci nie pomylą oznaczonych w ten sposób produktów z konkurencyjnymi towarami „Curry King” – orzekł Sąd UE. Eksperci różnie oceniają to orzeczenie, wskazując m.in. że wprowadza dość niespotykaną i nową metodykę.