Wraca temat czynności sprawdzających. Resort finansów zapowiada gruntowne zmiany w podejściu do podatników – zamiast kontrolować, będzie prowadził czynności sprawdzające. Ma to ulżyć przede wszystkim przedsiębiorcom. Problem jednak w tym, że czynności sprawdzające cały czas wykorzystywane są przez skarbówkę do prowadzenia ukrytych kontroli. Istnieje więc ryzyko, że samowola fiskusa zostanie teraz po prostu zalegalizowana.
Ministerstwo Finansów zapowiada gruntowną reformę ordynacji podatkowej. Według zapowiedzi, jej celem ma być usprawnienie kontaktu pomiędzy podatnikiem a fiskusem. Wiele obowiązujących procedur ma zostać uproszczonych, a nadmierna biurokracja ograniczona. Kilka dni temu Artur Soboń, wiceminister finansów, potwierdził już, że prace nad nowelizacją są zaawansowane i będą traktowane jako priorytet. Projekt przepisów, póki co, nie został ogłoszony. Mówi się jednak m.in. o zniesieniu kompetencji naczelników urzędów skarbowych do przeprowadzania kontroli podatkowych na rzecz rozszerzenia ich uprawnień w zakresie czynności sprawdzających. Nowością ma być też rozszerzenie kompetencji organów do dokonywania zmian z urzędu w deklaracjach podatkowych w ramach czynności sprawdzających.
Zmiany zapowiadane przez ministerstwo w założeniu mają uprosić procedury podatkowe.
- Wygląda na to, że fiskus dostrzegł, że obecnie kontrole podatkowe są bardzo formalne i niezwykle czasochłonne, zarówno dla kontrolujących jak i kontrolowanych. Planowane zmiany przewidują więc zmniejszenie liczby procedur weryfikacyjnych do dwóch: kontroli celno-skarbowych oraz odbiurokratyzowanych czynności sprawdzających, które będą obejmować szerszy zakres spraw niż dotychczas. Naczelnicy urzędów skarbowych mają zyskać w tym zakresie nowe uprawnienia kosztem zniesienia kompetencji do przeprowadzania kontroli podatkowych w dotychczasowym kształcie – komentuje Jagoda Trela, partner w ID Advisory. Jej zdaniem, zmiana ta ma na celu wzmocnienie i usprawnienie procesu weryfikacyjnego poprzez umożliwienie organowi podatkowemu przeprowadzenia bardziej skutecznych i efektywnych działań weryfikacyjnych. W konsekwencji, odejście od sformalizowanych kontroli podatkowych prowadzanych przez naczelników urzędów skarbowych ma przyczynić się do poprawy jakości i skuteczności pracy organów podatkowych.
Zobacz również:
Ministerstwo obiecuje łatwiejsze kontakty z fiskusem, ale czekamy na fakty >>
Zmiany w ordynacji podatkowej mogą uderzyć w zarządy uczciwych spółek >>
Do zmian sceptycznie podchodzi jednak Wojciech Majkowski, doradca podatkowy, radca prawny, partner w KPMG w Polsce. Jego zdaniem, w zależności od ostatecznego kształtu znowelizowanych przepisów, zmiany te będą mogły mieć pozytywny lub negatywny skutek dla podatników.
- Nie można też zapomnieć o tym, że obecny kształt regulacji dotyczących czynności sprawdzających pozwala na ich prowadzenie przez organ bez wiedzy i udziału podatnika. Tworzy to potencjalne ryzyko ograniczenia możliwości obrony swoich praw przez podatników, którzy nie będą mieli świadomości prowadzenia wobec nich czynności sprawdzających, a tym samym nie będą mogli przedstawiać organom dodatkowym wyjaśnień i dowodów. Wzmocnienie znaczenia tej instytucji, przy zachowaniu dotychczasowej jej formy, może w wielu przypadkach prowadzić do jedynie powierzchownej analizy stanu faktycznego i, przy jednoczesnym ograniczeniu udziału podatnika w tych czynnościach, wpływać negatywnie na transparentność i naruszać podstawowe zasady prowadzenia postępowań, które również mają zastosowanie do czynności sprawdzających – przewiduje Wojciech Majkowski.
Czytaj w LEX: Pełnomocnictwo do kontroli podatkowej na przykładach >>
Doradcy podatkowi zwracają uwagę, że czynności sprawdzające powinny mieć przede wszystkim na celu formalno-techniczną weryfikację dokumentów i rozliczeń. Tymczasem treść przepisu, że służą one ustaleniu stanu faktycznego w zakresie niezbędnym do stwierdzenia zgodności z przedstawionymi dokumentami, daje urzędom szeroki margines do interpretacji. Przykładowo na tej podstawie urzędy żądały od podatników przedłożenia dokumentacji cen transferowych i w praktyce weryfikowały jej treść. Pisaliśmy o tym w tekście pt. Skarbówka łamie procedury i nagina prawo >>
Jak tłumaczył w rozmowie z Prawo.pl Sławomir Buszko z ID Advisory, z perspektywy urzędu takie działanie jest racjonalne – pozwala bowiem w sposób mniej sformalizowany (w porównaniu do kontroli podatkowej) gromadzić informacje, zawężając obszar „poszukiwań”. Problem jednak w tym, że z perspektywy podatnika sytuacja wygląda zgoła inaczej. Stoi on bowiem przed trudnym wyborem, czy polemizować z urzędem na temat zasadności żądania danych w zakresie czynności sprawdzających, czy też udostępnić informacje, które mogą wzbudzić wątpliwości i być podstawą do wszczęcia kontroli.
Czytaj w LEX: Uprawnienia organów w kontroli podatkowej przedsiębiorców >>
Jeśli zmiany w ordynacji podatkowej wejdą w życie, organy dostaną także dodatkowe kompetencje do dokonywania zmian z urzędu w deklaracjach podatkowych w ramach czynności sprawdzających.
Czytaj w LEX: Sprzeciw w kontroli podatkowej przedsiębiorców >
Nowe przepisy zmodyfikuje więc zasady dokonywania korekty przez organy podatkowe z urzędu. - W miejsce obowiązku doręczenia podatnikowi uwierzytelnionej kopii takiej korekty, organ będzie zobowiązany do sporządzania informacji o zmianach wynikających z korekty. Organ zatem będzie przygotowywał dla podatnika krótkie podsumowanie zmian, co znacząco może ułatwić podatnikowi analizę postępowania organu. W przypadku, gdy dodatkowo taka korekta będzie widoczna dla podatnika jedynie w systemie podatnik.gov, dla osób niezaznajomionych z elektroniczną formą komunikacji z urzędami, zmiana ta może stanowić utrudnienie – komentuje Wojciech Majkowski.
Zobacz również:
Czynności sprawdzające zamiast kontroli - organy podatkowe nadużywają prawa >>
Fiskus będzie mógł prowadzić ukryte kontrole >>
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji. ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
