Samorządy województw obawiają się utraty wpływu w zakresie opracowywania szczegółowych zasad dofinansowania inwestycji unijnych na wdrażanie koncepcji inteligentnych wsi. Oceną wniosków ma zająć komisja krajowa powołana przez Instytucję Zarządzającą Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich. Samorządy uważają, że wybór koncepcji powinien w całości pozostać na szczeblu regionalnym i należeć do samorządów województw.

Finansowanie wychowania przedszkolnego coraz bardziej obciąża budżety gmin. Apelują więc o objęcie subwencją wychowania przedszkolnego dzieci w wieku 2,5-5 lat na poziomie dofinansowania dzieci w wieku 6 lat i starszych. Dziś dotacja celowa wynosi 1506 zł na dziecko, a utrzymanie dziecka w przedszkolu w gminie wiejskiej kosztuje 8-10 tys. zł, a nawet kilkanaście tysięcy złotych.

Samorządy otrzymają pieniądze za objęcie opieką dzieci z Ukrainy w ramach wychowania przedszkolnego. Środki za cały okres od 24 lutego do 30 czerwca br. samorządy otrzymają w połowie lipca na podstawie danych z Systemu Informacji Oświatowej (SIO) razem z transzą subwencji za czerwiec.

Z dwóch rozdań Polskiego Ładu przeznaczyliśmy 5,2 mld zł na inwestycje samorządowe w infrastrukturę edukacyjną - powiedział w poniedziałek minister edukacji i nauki Przemysław Czarnek. I ocenił, że takich inwestycji w infrastrukturę edukacyjną jeszcze nie było. A wiceminister aktywów państwowych Jan Kanthak podkreślał, jest to możliwe dzięki współpracy rządu i samorządów.

Galopujące ceny prądu i paliw uderzają w finanse samorządów. Niektóre już podwyższają ceny biletów transportu miejskiego i czynsz w lokalach komunalnych. Z szacunków Związku Miast Polskich wynika, że ostatnie podwyżki cen prądu mogą kosztować samorządy i sektor gospodarki komunalnej nawet 5 mld zł. Samorządy domagają się od rządu działań osłonowych i pilnej nowelizacji.

Rosnące ceny materiałów, energii, paliwa i usług powodują, że samorządy mogą mieć problemy z realizacją zadań z Programu Inwestycji Strategicznych. Już pojawiają się kłopoty z rozstrzyganiem przetargów i sprostaniem wymogom programu. Dlatego samorządy domagają się uelastycznienia zasad jego funkcjonowania, m.in.: wydłużenia promes, możliwości częściowego ograniczenia zadania.

Samorządowcy ze Śląska obawiają się, że kolejna podwyżka płac od 1 lipca 2022 roku dla lekarzy, pielęgniarek, ratowników medycznych, opiekunów medycznych, fizjoterapeutów i innych pracowników podstawowej działalności, spowoduje, że ta grupa zawodowa zatrudniona w domach w pomocy społecznej może odejść do podmiotów leczniczych. Apelują o rozwiązania systemowe.

Samorządy zabiegają, by do ich dochodów dodać udział w podatku PIT płaconym w formie ryczałtu. Deklarację, że może to nastąpić od 2024 r., złożył niedawno wiceminister finansów Artur Soboń. To ważna zapowiedź w sytuacji, gdy po obniżce PIT zmaleją dochody samorządów z tego podatku, a także dlatego, że na skutek zmian w Polskim Ładzie przybywa podatników przechodzących na ryczałt.

Ogólnopolskie Porozumienie Organizacji Samorządowych proponuje, aby do nowelizowanych przepisów dotyczących rejestru umów jednostek sektora finansów publicznych wprowadzić definicję umowy podlegającej publikacji. Katalog chce zawęzić, m.in. do umów wydatków na usługi, dostawy i roboty budowlane zgodnie z definicją Prawo zamówień publicznych.

Według Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych nie ma przepisów pozwalających wójtowi zweryfikować fakt zgłoszenia źródła ogrzewania w CEEB, w związku z wnioskiem o podwyższony dodatek osłonowy. Ministerstwo Środowiska radzi więc, aby organ przyjmujący wniosek najpierw weryfikował, czy do gminy wpłynęło papierowe zgłoszenie o wpis do ewidencji, a w razie wątpliwości wzywał wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień.

Uelastycznienie i ułatwienie zarządzania budżetami obywatelskimi w gminach to cel nowelizacji ustawy o samorządzie gminnym, którą podpisał Prezydent. Nowela rezygnuje z formuły wydatkowania środków budżetu obywatelskiego w powiązaniu z jednostką pomocniczą gminy. Wprowadza też dodatkowe kryterium: kategorii kwotowych projektów budżetu obywatelskiego.

Co najmniej 408 mln zł w województwie podlaskim i 137 mln zł w lubelskim trzeba będzie wydać na naprawę dróg na granicy polsko - białoruskiej, zniszczonych przez sprzęt wojskowy. Kwoty te jeszcze wzrosną przez budowę zapory. Samorządy nie poradzą sobie same z tym problemem. Rząd mówi, że na szacunki strat jest za wcześnie. Na odszkodowania jednak nie mają co liczyć rolnicy.

Prezydent podpisał ustawę umożliwiającą wydanie przez Polskę środków z nowego budżetu wieloletniego Unii Europejskiej 2021-2027 oraz ze środków unijnego Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności. Przepisy m.in. określają rozwiązania wdrożeniowe w zarządzaniu programami z zakresu polityki spójności, opisanymi w tzw. umowie partnerstwa.

Zmiany w zasadach wypłaty ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ratowników OSP powodują, że gminy głębiej muszą sięgnąć do budżetów. Ekwiwalent nie jest już rozliczany co do minuty, ale płacony za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki OSP. Obejmuje też ćwiczenia. I wypłacany jest niezależnie od otrzymywanego wynagrodzenia.

Ocena realizacji celów strategicznych, a pośrednio poziomu rozwoju w relacji do innych gmin, a także ocena poszczególnych zmiennych umożliwiających identyfikowanie osiągnięć, w tym dobrych praktyk w analizowanych gminach - to cele ogłoszonego właśnie kolejnego rankingu zrównoważonego rozwoju gmin-wiejskich, miejsko-wiejskich, miejskich i powiatów grodzkich - edycja 2021 rok.

Projekt nowelizacji części podatkowej Polskiego Ładu negatywnie oceniają samorządy. Po pierwsze dlatego, że po raz kolejny tracą dochody własne, po drugie ze względu na niesatysfakcjonujący system rekompensowania ubytków zaproponowany przez rząd. Nowelizacja uderzy głównie w duże miasta. Jeśli wejdzie w życie, Warszawie rząd zrekompensuje zaledwie 15 proc. tego co utraci z dochodów PIT.

Na przygotowywanej obecnie reformie podatkowej Polskiego Ładu samorządy województw mają stracić około 358 mln zł, najwięcej województwa mazowieckie, śląskie i wielkopolskie. Zarząd Związku Województw RP chce więc, aby rząd zrekompensował utracone dochody własne województw.

Z powodu drastycznych podwyżek cen Związek Gmin Wiejskich RP chce zmian w Programie Inwestycji Strategicznych Polskiego Ładu. Postuluje m.in. wydłużenie ważności promes w ramach pierwszego naboru wniosków, wprowadzenie możliwości ograniczenia zakresu zadania objętego uzyskaną promesą oraz zmiany w częstotliwości płatności za realizację inwestycji.

Około dwa miliony uchodźców przybyłych z Ukrainy to również problemy samorządów z rosnącymi kosztami zagospodarowania odpadów komunalnych. Tym bardziej, że jeszcze przed kryzysem uchodźczym, wiele miast i gmin nie mogło dopiąć gospodarki śmieciowej. Samorządy dopominają się o rozwiązania systemowe, bo specustawa, która szeroko reguluje kwestie uchodźcze, o tym problemie milczy.

Wciąż jest problem z opodatkowaniem budowli, a niedawny wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczący zbiorników mógł go rozwiązać, ale niestety rodzi on kolejne wątpliwości. NSA orzekł, że w wyjątkowych przypadkach zbiornik dla potrzeb podatku od nieruchomości może być kwalifikowany jako budowla. Eksperci do takiej interpretacji mają jednak szereg zastrzeżeń.