Pytanie

Czy osobie fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, która miała obowiązek przejścia z dniem 1 stycznia na księgi rachunkowe, a tego nie zrobiła, grożą jakieś sankcje?

Odpowiedź

Jeżeli nie prowadząc ksiąg rachunkowych podatnik działał umyślnie (tj. w sposób zawiniony) mogą zostać wymierzone dwie kary, tj. grzywna albo kara pozbawienia wolności oraz grzywna.

Uzasadnienie

Zgodnie z art. 60 § 1 ustawy z 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy - dalej k.k.s., kto wbrew obowiązkowi nie prowadzi księgi, podlega karze grzywny do 240 stawek dziennych. Z art. 53 § 21 pkt 1 k.k.s. wynika, że księgami są księgi rachunkowe.

Oznacza to, że podatnik, który ze względu na przekroczenie limitu obrotu (równowartość 1.200.000 euro w poprzednim roku obrotowym) powinien prowadzić księgi rachunkowe, nadal prowadzi księgę przychodów i rozchodów podlega karze grzywny.

Nieprowadzenie ksiąg wbrew obowiązkowi stanowić może wykroczenie skarbowe lub przestępstwo skarbowe. Nieprowadzenie wbrew obowiązkowi ksiąg stanowi zagrożone karą grzywny wykroczenie skarbowe w przypadkach mniejszej wagi (tj. gdy niska jest szkodliwość społeczna tego czynu). W innych przypadkach nieprowadzenie wbrew obowiązkowi ksiąg stanowi przestępstwo skarbowe zagrożone karą grzywny do 240 stawek dziennych.

Omawiany czyn może być popełniony jedynie z winy umyślnej, a więc sprawcy trzeba skutecznie zarzucić, że miał zamiar nieprowadzenia księgi. Jeżeli natomiast nieprowadzenie księgi wynikało z błędu (niewiedzy) po stronie podatnika, to nie będzie mowy o odpowiedzialności karnej. Wynika to z art. 4 k.k.s.

Co więcej, zgodnie z art. 77 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości - dalej u.r., osoba, która dopuszcza do nieprowadzenia ksiąg rachunkowych, podlega grzywnie lub karze pozbawienia wolności do lat 2, albo obu tym karom łącznie.

Podatnikowi mogą być zatem wymierzone dwie osobne kary, tj. na podstawie art. 77 u.r. (grzywna albo kara pozbawienia wolności) oraz na podstawie art. 60 k.k.s. (grzywna). W przypadku nałożenia dwóch grzywien wpłacie podlega tylko surowszą (art. 8 k.k.s.).