Pytanie

Małżeństwo ma wspólność majątkową. Mąż otrzymuje przelew bankowy w wysokości 10.000 zł od swojego ojca jako darowiznę.

  • Czy żona jest zobowiązana do zapłaty podatku od tej darowizny, jeśli tak to w jakiej wysokości?
  • Czy otrzymana darowizna wchodzi do majątku wspólnego małżonków, czy jest to własność tylko męża?
  • Czy są pewne okoliczności, w których darowizna jest własnością tylko męża np. umowa przekazania darowizny, w której wyraźnie opisano, że ojciec przekazuje pieniądze tylko na rzecz syna?
  • Czy może taki zapis nie ma znaczenia i otrzymana darowizna dla małżonków zawsze zaliczana jest do ich majątku wspólnego?

Odpowiedź

W przedstawionej sytuacji tylko mąż jest podatnikiem podatku od spadków i darowizn z tytułu otrzymania darowizny (co jednak nie oznacza, że będzie on musiał zapłacić ten podatek; przepisy o podatku od spadków i darowizn przewidują kwotę wolną od podatku, która w przypadku osób zaliczonych do I grupy podatkowej wynosi 9637 zł, oraz zwolnienie od podatku w przypadku nabyć od osób z tzw. grupy 0, w tym od rodziców). Żona nie jest podatnikiem podatku od spadków i darowizn od wskazanej darowizny, a w konsekwencji nie ma mowy o konieczności zapłacenia przez nią tego podatku.

Uzasadnienie

Darowizna dla małżonka

Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków (zob. art. 31 § 1 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy, tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 2082 - dalej k.r.o.). Jak jednocześnie stanowi art. 33 pkt 2 k.r.o., do majątku osobistego małżonków należą, między innymi, przedmioty majątkowe nabyte przez darowiznę, chyba że darczyńca inaczej postanowił.

Z powyższego wynika zasada, że przedmioty majątkowe (w tym pieniądze) nabyte przez małżonków w drodze darowizny wchodzą do ich majątku osobistego. Dotyczy to również darowizny, o której mowa (skoro darczyńca nie postanowił inaczej).

Oznacza to również, że w przedstawionej sytuacji tylko mąż jest podatnikiem podatku od spadków i darowizn z tytułu otrzymania darowizny (co jednak nie oznacza, że będzie on musiał zapłacić ten podatek; przepisy o podatku od spadków i darowizn przewidują kwotę wolną od podatku, która w przypadku osób zaliczonych do I grupy podatkowej wynosi 9.637 zł, oraz zwolnienie od podatku w przypadku nabyć od osób z tzw. grupy ‘0’, w tym od rodziców – zob. art. 4a oraz art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn - tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 205 z późn. zm.). Żona nie jest podatnikiem podatku od spadków i darowizn od wskazanej darowizny, a w konsekwencji nie ma mowy o konieczności zapłacenia przez nią tego podatku.

Darowizny wchodzą w skład majątku osobistego

W uzupełnieniu pragnę wyjaśnić, że "domyślnie" darowizny wchodzą w skład majątku osobistego małżonków, a więc nawet darowizny bez umowy czy informacji określającej, że obdarowanym jest jeden z małżonków trafiają do jego majątku osobistego. Dotyczy to również sytuacji, gdy darowizny są wpłacane na rachunek bankowy, który prowadzony jest dla małżonków wspólnie. Tym niemniej ze względów profilaktycznych warto unikać tego typu sytuacji, tj. warto aby jednak sporządzona została stosowna pisemna umowa darowizny, jak również – o ile to możliwe – aby darowizna została przelana na rachunek bankowy prowadzony dla obdarowywanego małżonka odrębnie.