Osoby mające na utrzymaniu niepełnosprawnego małżonka mogą, co do zasady, odliczyć jego pobyt w zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym. Warunkiem jest jednak, by emerytura małżonka nie przekraczała 12-krotności renty socjalnej - w 2023 r. jest to nieco ponad 19 tys. zł rocznie. Jeśli jest wyższa, z ulgi skorzystać może tylko sama osoba niepełnosprawna. Nie można jej odliczyć we wspólnym zeznaniu rocznym.
Osoby mające na utrzymaniu osobę niepełnosprawną powinny zweryfikować wysokość dochodów tej osoby. Po przekroczeniu ustawowego limitu nie będą mogły skorzystać z ulgi rehabilitacyjnej.
Potwierdzeniem tego jest interpretacja z 19 lipca br. (nr 0114-KDIP3-2.4011.485.2023.2.AC). Pytanie zadał starszy mężczyzna, którego żona otrzymała w 2022 r. orzeczenie o niepełnosprawności ze względu na chorobę Alzheimera. Kobieta przebywa w zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym. Jest niepełnosprawna fizycznie i intelektualnie w stopniu uniemożliwiającym jakikolwiek kontakt.
Mężczyzna ponosi wydatki na: pobyt żony w zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym, wynajem łóżka elektrycznego uznanego przez ten zakład za niezbędne w rehabilitacji i ułatwianiu wykonywania czynności życiowych wynikających z potrzeb niepełnosprawnej żony, zakup pieluchomajtek w kwocie do 2280 zł oraz zakup leków. W sumie jest to ok. 45 tys. zł rocznie.
Oboje małżonkowie mają dochody tylko z emerytur. Wszystkie koszty pobytu, opieki i leczenia żony w zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym są udokumentowane stosownymi fakturami, rachunkami i bankowymi dowodami opłaty wystawionymi na nazwisko żony.
Czytaj w LEX: Ulga rehabilitacyjna na przykładach >
Mężczyzna chciał odliczyć te wydatki we wspólnym zeznaniu podatkowym z żoną, jednak dyrektor KIS stwierdził, że to niemożliwe.
W myśl art. 26 ust. 7d ustawy o PIT warunkiem odliczenia jest posiadanie przez osobę, której dotyczy wydatek, m.in. orzeczenia o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności lub orzeczenia o niepełnosprawności osoby, która nie ukończyła 16. roku życia, wydanego na podstawie odrębnych przepisów.
Przepisy te stosuje się odpowiednio do podatników, na których utrzymaniu pozostają osoby niepełnosprawne, w tym m.in. małżonków. Dochody tych osób nie mogą przekroczyć 12-krotności kwoty renty socjalnej w wysokości obowiązującej w grudniu roku podatkowego.
Sprawdź w LEX: Jak ustalić moment, od którego przysługuje ulga rehabilitacyjna w PIT? >
Dyrektor KIS wyjaśnił, że odliczenie wydatków związanych z niepełnosprawnością w ramach ulgi rehabilitacyjnej przysługuje osobie niepełnosprawnej lub podatnikowi, na którego utrzymaniu pozostają osoby niepełnosprawne. Jednak w tym przypadku nie można stwierdzić, że żona pozostaje na utrzymaniu podatnika zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 6 ustawy o PIT. Kobieta osiąga bowiem dochody z emerytury, które przekraczają wysokość 12-krotności renty socjalnej.
To oznacza, że wydatki poniesione na pobyt w zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym, opiekę i leczenie niepełnosprawnej żony, w tym: na wynajem łóżka elektrycznego, zakup pieluchomajtek oraz zakup leków będzie można odliczyć wyłącznie od dochodu żony.
Sprawdź w LEX: Czy wydatki na porady psychologa można rozliczyć w ramach ulgi rehabilitacyjnej? >
Nie ma znaczenia, że wydatki te zostały sfinansowane z emerytur obojga małżonków.
- Również złożenie wspólnego z żoną zeznania podatkowego i posiadanie wspólności majątkowej nie oznacza, że podatnik jest osobą uprawnioną do odliczeń w tym zakresie. Odliczenia w ramach ulgi rehabilitacyjnej może bowiem dokonać podatnik będący osobą niepełnosprawną, gdyż to od jego dochodu jest dokonywane odliczenie (bądź też osoba, na której utrzymaniu są osoby niepełnosprawne – co jednak nie ma miejsca w niniejszej sytuacji) – argumentował dyrektor KIS.
Czytaj również: Od lipca więcej ulg dla rodzin osób z niepełnosprawnością >>
-Niestety, organ interpretacyjny ma w tej sprawie rację – mówi Mariusz Makowski, doradca podatkowy.
- Art. 26 ustawy PIT wskazuje, że podstawę obliczenia podatku stanowi dochód ustalony zgodnie z art. 9 po odliczeniu kwot m.in. na wydatki rehabilitacyjne. Ulga rehabilitacyjna polega więc na pomniejszeniu dochodu. Wprawdzie art. 6 ustawy PIT stanowi, że małżonkowie mogą - po spełnieniu odpowiednich warunków - rozliczyć się wspólnie i wówczas będą opodatkowani "łącznie od sumy swoich dochodów określonych zgodnie z art. 9". Oznacza to jednak, że podstawą opodatkowania małżonków nie jest "wspólny dochód małżonków", a "suma dochodów małżonków". Wydawać by się mogło, że to żadna różnica, ale jednak tę różnicę akcentują również sądy – wyjaśnia doradca podatkowy.
Podaje przykład wyroku NSA z 17 kwietnia 2014 (sygn. II FSK 525/14), zgodnie z którym "choć w przypadku, o którym stanowi art. 6 ust. 2 ustawy o PIT dochodzi do łącznego opodatkowania, uwzględniającego sumę dochodów małżonków, to jednak ustalenie przychodu, kosztów uzyskania, a w konsekwencji - i dochodu następuje odrębnie w stosunku do każdego z nich."
Zobacz procedurę w LEX: Łączne opodatkowanie małżonków w zeznaniu rocznym >
- Oznacza to, że wydatki rehabilitacyjne można odliczać tylko od dochodu małżonka będącego osobą niepełnosprawną i tylko do wysokości jego dochodu. Inaczej byłoby gdyby dochody niepełnosprawnego małżonka nie przekraczały dwunastokrotności kwoty renty socjalnej (czyli w 2023 r. 19 061,28 zł). Wówczas niepełnosprawna żona uważana by była za osobę pozostającą na utrzymaniu męża i wówczas wydatki rehabilitacyjne mogłyby być odliczane zarówno od dochodu żony jak i dochodu męża – mówi Mariusz Makowski.
- Przykładowo załóżmy, że w 2023 dochody małżonków wyniosłyby: męża 40 tys. zł, żony 15 tys. zł. Wydatki rehabilitacyjne stanowiły powiedzmy 25 tys. zł. W takiej sytuacji małżonkowie odliczyliby całą kwotę wydatków rehabilitacyjnych. Ale jeśli dochód żony przekracza 12-krotność renty socjalnej i wynosi np. 20 tys. zł, to wówczas wydatki rehabilitacyjne zostaną odliczone tylko do wysokości dochodu żony – tłumaczy ekspert.
Czytaj więcej: Ulga rehabilitacyjna - rozliczenie osoby mającej na utrzymaniu osobę niepełnosprawną >>
Przypomnijmy, że od 1 lipca 2023 r. rozszerzony został katalog osób niepełnosprawnych, które są uważane za pozostające na utrzymaniu podatnika. Zgodnie z nowym brzmieniem art. 26 ust. 7e ustawy o PIT prawo do ulgi będzie miał podatnik, na którego utrzymaniu pozostają następujące osoby niepełnosprawne:
- pod warunkiem że uzyskane w roku podatkowym dochody tych osób niepełnosprawnych nie przekraczają dwunastokrotności kwoty renty socjalnej określonej w ustawie z 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej, w wysokości obowiązującej w grudniu roku podatkowego. W grudniu 2023 r. będzie to 19 061,28 zł (12 x 1588,44 zł).
Do I grupy podatkowej zaliczamy: małżonka, zstępnych (czyli dzieci, wnuki, prawnuki), wstępnych (rodziców, dziadków, pradziadków), pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów.
- Rozszerzenie katalogu polega na tym, że dodano do niego bliskich krewnych małżonka. Osobą pozostającą na utrzymaniu podatnika jest więc także np. rodzeństwo czy dziadkowie małżonka. W każdym przypadku należy jednak zwracać uwagę na dochody tych osób - mówi Agata Malicka, współwłaścicielka biura rachunkowego.
Zgodnie z art. 26 ust. 7e ustawy o PIT do dochodu osoby niepełnosprawnej pozostającej na utrzymaniu podatnika nie zalicza się:
Agata Malicka zwraca uwagę, że 8 sierpnia wejdzie w życie ustawa z 26 maja 2023 r. o kolejnym dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów. Zgodnie z tymi przepisami, 14. emerytura będzie wypłaca corocznie, bez konieczności każdorazowego uchwalania ustaw w tej sprawie.
- Dotychczas do dochodów osoby niepełnosprawnej pozostającej na utrzymaniu podatnika nie wliczano 13. emerytury. Teraz doprecyzowano, że do dochodów osoby niepełnosprawnej nie wlicza także 14. emerytury – podsumowuje ekspertka.
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
