Zasada swobody umów co do wysokości wynagrodzenia za korzystanie ze służebności przesyłu jest wyłączona. Strony nie mogły inaczej unormować wzajemnego rozliczenia zapłaty wynagrodzenia. Natomiast pozwana spółka energetyczna była zobligowana do wyrównania wynagrodzenia za korzystanie ze służebności przesyłu z powodu korekty deklaracji podatkowej. Skarga w tej sprawie do NSA była zbyteczna - orzekł Sąd Apelacyjny.
Sąd Okręgowy w Lublinie zasądził od pozwanej Spółki Akcyjnej z siedzibą w Lublinie na rzecz powoda 2 mln 162 tys. zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. Nakazał ściągnąć od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 108 tys. zł tytułem nieopłaconych kosztów sądowych.
Spółka zawarła z Regionalnymi Dyrekcjami Lasów Państwowych porozumienie, w którym uzgodniono wzór „Umowy o ustanowienie służebności przesyłu i rozliczenie za korzystanie z gruntu”. W wykonaniu porozumienia 30 października 2014 roku przed notariuszem podpisano umowę ustanowienia służebności przesyłu i rozliczenie za korzystanie z gruntu.
Czytaj też: SN: Sąd nie jest związany orzeczeniem w sprawie ustanowienia służebności>>
Czytaj w LEX: Ustanawianie służebności a stawka VAT na przykładach >>>
Na mocy tej umowy Nadleśnictwo jako właściciel wymienionych w umowie nieruchomości ustanowiło odpłatnie na czas nieoznaczony służebności przesyłu na rzecz spółki lub następców prawnych tej spółki. Polegało to na utrzymaniu na tych nieruchomościach obciążonych, urządzeń i instalacji elektroenergetycznych wraz z urządzeniami i infrastrukturą teleinformatyczną związaną z funkcjonowaniem sieci, w pasie gruntu zaznaczonym na wydruku mapy ewidencyjnej.
Ustalono wynagrodzenie za służebność, w wysokości odpowiadającej wartości podatków i opłat ponoszonych przez Nadleśnictwo od części nieruchomości, z której korzystanie jest ograniczone w związku z obciążeniem służebnością. Do ustalonego wynagrodzenia został doliczony podatek od towarów i usług w wysokości obowiązującej w dniu wystawienia faktury VAT.
Sąd ustalił, że pozwany zapłacił powodowi w latach 2013-2017 należności wymienione w fakturach VAT z tytułu opłat za służebności przesyłu.
Sprawdź w LEX: Postępowanie o ustanowienie służebności przesyłu - procedura krok po kroku >>>
Sprawdź w LEX: Przeprowadzenie dowodu z oględzin nieruchomości w postępowaniu o ustanowienie służebności przesyłu - procedura krok po kroku >>>
Wójt Gminy C. 10 maja 2018 roku wezwał Nadleśnictwo do złożenia korekty deklaracji na podatek od nieruchomości za lata 2013-2017, wskazując że grunty znajdujące się pod pasami technicznymi, usytuowane pod napowietrznymi liniami energetycznymi, są gruntami zajętymi na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie przesyłu przez przedsiębiorstwo energetyczne energii elektrycznej, a tym samym grunty te stosownie do treści art. 5 ust. 1 ustawy z 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych powinny podlegać opodatkowaniu najwyższymi stawkami podatku od nieruchomości.
Powód powiadomił pozwaną spółkę o tych wezwaniach oraz o zamiarze dokonania korekt deklaracji za lata 2013-2017. Powód złożył korekty deklaracji na podatek od nieruchomości, korekty deklaracji na podatek leśny i korekty deklaracji na podatek rolny za lata 2013-2017 w Gminie C. Przed sporem pozwana spółka, mimo wezwań, nie uiściła kwot objętych żądaniem powództwa.
Sąd Okręgowy uznał powództwo za zasadne i zaznaczył, że dochodzona kwota stanowi różnicę pomiędzy wysokością należnego, a wysokością zapłaconego powodowi przez pozwanego wynagrodzenia za ustanowienie na rzecz pozwanego służebności przesyłu obciążającej nieruchomości będące własnością powoda i obejmuje okres od roku 2013 do roku 2017.
Naliczone i zapłacone przez powoda odsetki od zaległości podatkowych są zdaniem sądu I instancji częścią opłaty za ustanowienie służebności przesyłu. Powód swoim działaniem dążył przy tym do zmniejszenia wynagrodzenia, występując o umorzenie odsetek i w części takie umorzenie uzyskał. Zatem dochodzoną kwotę 2 mln 162 tys. zł Sąd zasądził w całości wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych.
WZORY dokumentów w LEX:
Spółka pozwana zarzuciła m.in w apelacji naruszenie przez sąd I instancji art. 65 par. 1 i 2 k.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie. Polegało ono na pominięciu przy rozstrzyganiu sprawy i wadliwe pominięcie literalnego brzmienia tekstu umowy o ustanowienie służebności przesyłu w formie aktu notarialnego. Mimo, że okoliczności potwierdzają w umowie obowiązki w zakresie skarżenia negatywnych decyzji podatkowych, co nie uprawniało powoda do jednostronnej decyzji o złożeniu korekty deklaracji podatkowych - zwiększającej bardzo istotnie obciążenia podatkowe, które finalnie miała ponieść pozwana spółka.
Ponadto powód w świetle umowy był zobowiązany do wyczerpania całej możliwej drogi odwoławczej, zaś powód samowolnie dokonał korekty deklaracji podatkowych - zwiększającej bardzo istotnie obciążenia podatkowe, które finalnie miała ponieść pozwana Spółka.
Sprawdź w LEX: Skutki podatkowe ustanowienia służebności przesyłu >>>
Sąd Apelacyjny w Lublinie orzekł, że apelacja jest uzasadniona jedynie w części co do zasądzonych odsetek za opóźnienie w transakcjach handlowych. oraz co do należności z punktu I. 2 zaskarżonego wyroku. W pozostałym zakresie podlega oddaleniu jako bezzasadna.
Sąd II instancji orzekł, że Skarb Państwa (podmiot publiczny) jako wierzyciel kwot należnych od przedsiębiorcy nie jest uprawniony do domagania się odsetek za opóźnienie w transakcjach handlowych przewidzianych w dyrektywie, a tym samym w ustawie będącej jej implementacją. Przysługują mu jedynie odsetki za opóźnienie na zasadach ogólnych.
Dlatego też na mocy art. 386 par. 1 k.p.c. Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok zasądzając na rzecz Skarbu Państwa odsetki za opóźnienie na podstawie art. 481 par. 1 i 2 k.c. w miejsce odsetek za opóźnienie w transakcjach handlowych, jak też oddalił powództwo co do reszty wyroku.
Czytaj w LEX: Dopuszczalność ustanowienia służebności przesyłu na prawie użytkowania wieczystego >>>
Co do zasady kwestię wynagrodzenia w takim wypadku reguluje art. 39 a ust. 2 ustawy o lasach, który stanowi, że: wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu na rzecz przedsiębiorstwa energetycznego zajmującego się przesyłaniem lub dystrybucją energii elektrycznej ustala się w wysokości odpowiadającej wartości podatków i opłat ponoszonych przez Lasy Państwowe od części nieruchomości, z której korzystanie jest ograniczone w związku z obciążeniem tą służebnością. Zgodnie z tym unormowaniem strony przyjęły tożsame postanowienie co do wynagrodzenia.
Zarzut naruszenia art. 39 a ustawy o lasach jest chybiony - stwierdził Sąd Apelacyjny. Jest to przepis bezwzględnie obowiązujący i zasada swobody umów co do ustalenia wysokości tego wynagrodzenia jest wyłączona, a tym samym strony nie mogły inaczej unormować wzajemnego rozliczenia i przesłanek zapłaty wynagrodzenia. Natomiast pozwany był zobligowany w ramach wynagrodzenia uiścić na rzecz powoda te należności podatkowe (w tym podatek od nieruchomości), które powód poniósł, a poniesienie przez powoda należności wskazanych w uzasadnieniu pozwu.
Natomiast rzeczywiście strony w umowie w paragrafie 5 ust. 2 i następne przewidziały pewien tryb postępowania w razie zmiany wysokości ciężaru podatkowego i Sąd Okręgowy rzeczywiście nie dokonywał wykładni tych postanowień umowy w trybie art. 65 k.c.. Ale było to zbędne, skoro wola stron nie mogła skorygować obowiązku zapłaty wynagrodzenia i obowiązek pozwanego i tak istniał w oparciu o przepis ustawy, niezależnie od realizacji tego trybu. Dlatego też zarzuty dotyczące naruszenia art. 65 par. 1 i 2 k.c. nie są uzasadnione.
Ponadto brak było podstaw do uznania jakoby zaskarżenie tego wyroku WSA do NSA coś zmieniło – prawdopodobieństwo odstąpienia NSA od wypracowanego jednolitego stanowiska jest bliskie zeru.
Zatem sąd uznał, że nie można uznać, jakoby podatek zapłacony przez stronę powodową nie był to podatek należny i dlatego też pozwany był zobowiązany do wyrównania wynagrodzenia w dochodzonej przez powoda wysokości.
Sygn. akt I AGa 163/21, wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 29 listopada 2022 roku
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
