Administrator wskaźnika WIBOR poinformował, że podstawowe jego stawki będą opracowywane aż do 2037 roku. Jednocześnie Komisja Nadzoru Finansowego zaleca, aby za kilka miesięcy w nowych umowach stosować już tylko POLSTR, a sukcesywnie wygaszać stare instrumenty finansowe i umowy korzystające z WIBOR. GPW Benchmark zapowiada też od stycznia mocne ograniczenie wykorzystania WIBOR w umowach licencyjnych.
Komunikaty GPW Benchmark S.A. (administratora WIBOR) oraz Komisji Nadzoru Finansowego (KNF), ogłaszające rewolucję na rynkach finansowych, zostały opublikowane w poniedziałek rano.
GPW Benchmark S.A., administrator wskaźników referencyjnych, podjęła decyzję o zaprzestaniu opracowywania kluczowego wskaźnika referencyjnego WIBOR® oraz wskaźnika referencyjnego WIBID®, w trybie uporządkowanej likwidacji z dniem 1 stycznia 2037 roku - czytamy w komunikacie administratora.
Oznacza to, że 31 grudnia 2036 r. będzie ostatnim dniem opracowywania WIBOR-owych stawek referencyjnych dla wszystkich kluczowych terminów fixingowych tj. 1 miesiąc (1M), 3 miesiące (3M) oraz 6 miesięcy (6M). To te stawki są najczęściej stosowane w umowach, w tym przy hipotecznych złotowych kredytach mieszkaniowych ze zmienną stopą oprocentowania. Jednocześnie GPW Benchmark podtrzymał decyzję z ubiegłego roku, że termin fixingowy Overnight (O/N) nie będzie opracowywany od 1 października br. Natomiast WIBOR (1Y) ma zniknąć 21 grudnia br., chyba że KNF, która ma takie kompetencje, przedłuży zobowiązanie do jego publikacji na okres kolejnych 12 miesięcy.
GPW Benchmark tłumaczy, że przełom lat 2036/2037 został ustalony na podstawie przeprowadzonych analiz opartych na dostępnych dla administratora danych dotyczących rzeczywistego profilu zapadalności należności w krajowym sektorze bankowym ważonego faktycznymi spłatami, danych ogólnodostępnych przekazanych przez Narodowy Bank Polski oraz na podstawie danych dotyczących struktury zapadalności obligacji skarbowych oraz nieskarbowych, których oprocentowanie oparte jest o WIBOR.
Czytaj też w LEX: Cywilnoprawne skutki wadliwego zastąpienia kluczowego wskaźnika referencyjnego WIBOR w umowie kredytu na mocy art. 23c BMR >
Podstawą prawną jest art. 21 rozporządzenia 2016/1011/UE w sprawie indeksów stosowanych jako wskaźniki referencyjne w instrumentach finansowych i umowach finansowych lub do pomiaru wyników funduszy inwestycyjnych (tzw. rozporządzenia BMR). Administrator tłumaczy, że jest to wynikiem różnorakich analiz, w tym stanu realizacji prac przygotowawczych związanych z rozwojem umów i instrumentów finansowych opartych na nowym wskaźniku referencyjnym (POLSTR). GPW Benchmark podkreśla, że w tej mierze m.in. uzyskało ocenę KNF.
GPW Benchmark zastrzega jednocześnie, że istotna będzie też reakcja rynku finansowego na zamiar wygaszenia WIBOR-u i dobrowolnego przechodzenia na POLSTR.
Przyjęty i zaproponowany przez administratora tryb likwidacji Stawek Referencyjnych ma na celu dostosowanie logiki realizacji reformy wskaźników referencyjnych do realiów krajowych, uwzględniając przy tym fakt, że ekspozycja użytkowników na Stawki Referencyjne WIBID® i WIBOR® jest szeroka i zróżnicowana, przy czym warunkiem powodzenia wygaszania ekspozycji na wskaźniki referencyjne WIBID® i WIBOR® będzie podjęcie działań mających na celu niezwłoczne wygaszanie procesów zakładających ich wykorzystywanie - czytamy w komunikacie administratora.
Czytaj też w LEX: Zaskarżanie umów kredytu z klauzulą WIBOR >
WIBOR nie mógłby być - co do zasady - wykorzystywany i stosowany w nowych produktach i umowach finansowych. Ma to być wpisane do regulaminu wykorzystywania wskaźnika oraz w oświadczeniu, gdzie administrator wskazał, że korzystanie i stosowanie Stawek Referencyjnych WIBID® i WIBOR® możliwe jest wyłącznie na podstawie zawartej z administratorem umowy o stosowanie.
W przypadku dłużnych papierów wartościowych pozyskanie licencji możliwe jest w oparciu o Regulamin udzielania licencji na stosowanie i korzystanie ze wskaźników referencyjnych w dłużnych papierach wartościowych. Administrator niezwłocznie podejmie działania mające na celu zarządzenie warunkami udzielonych na podstawie umowy o stosowanie licencji w okresie od dnia rozpoczęcia uporządkowanej likwidacji, określające zasady korzystania ze Stawek Referencyjnych w okresie przejściowym tj. do momentu uzyskania gotowości do wdrożenia strategii produktowych nieuwzględniających referencji do Stawek Referencyjnych WIBID® i WIBOR®, nie później niż do dnia 31 grudnia 2026 roku. Od dnia rozpoczęcia okresu uporządkowanej likwidacji Administrator nie zawiera nowych umów o stosowanie Stawek Referencyjnych WIBID® i WIBOR® a przystąpienie do Regulaminu udzielania licencji na stosowanie i korzystanie ze wskaźników referencyjnych w dłużnych papierach wartościowych możliwe jest jedynie dla dłużnych papierów wartościowych wyemitowanych do 31 grudnia 2026 roku - czytamy w komunikacie.
Komunikat administratora uzupełnia też wydane w poniedziałek rano stanowisko nadzorcy rynku finansowego.
KNF uznała, że tryb zaprzestania opracowywania wskazanych przez Administratora Terminów Fixingowych wskaźnika referencyjnego WIBOR® jest zgodny z przepisami Rozporządzenia BMR oraz procedurą wewnętrzną GPW Benchmark SA - czytamy w komunikacie KNF.
KNF wyjaśnia, że określenie daty 31 grudnia 2036 r., umożliwia osiągniecie kontraktowego terminu zapadalności zdecydowanej większości aktywów finansowych, w których stosowane są wyszczególnione wskaźniki referencyjne. Ponadto KNF uznała, że ponad 10-letni okres uporządkowanej likwidacji WIBOR umożliwia skuteczne podjęcie przez uczestników rynku finansowego działań nakierowanych na redukcję wszelkich ekspozycji związanych z tym wskaźnikiem referencyjnym, w tym zmianę umów (także umów finansowych z konsumentami), modyfikacje warunków emisji papierów dłużnych bądź ich wcześniejszy wykup oraz zamknięcie pozycji na instrumentach pochodnych. Oznacza to, że rynek ma ponad dekadę na zamknięcie (bądź aneksowanie) starych umów. Dotyczy to też obligacji, instrumentów pochodnych, papierów skarbowych. W ciągu tej dekady rynek powinien w tych kwestiach stopniowo przechodzić na stosowanie POLSTR.
Zobacz też w LEX: Kontrola klauzul WIBOR w świetle dyrektywy 93/13 i wyroku TSUE C‑471/24 >
To jednak nie wszystko.
KNF oczekuje, że wszystkie podmioty nadzorowane, a zwłaszcza kredytodawcy i pożyczkodawcy, do 31 grudnia 2026 r. zaprzestaną zawierania nowych umów (w tym umów finansowych) lub emitowania instrumentów finansowych, w których miałby być zastosowany wskaźnik referencyjny stóp procentowych WIBOR® - czytamy w komunikacie KNF.
Czytaj też w LEX: Aneksy do umów kredytowych a obowiązki informacyjne względem klienta >
Inaczej mówiąc – w nowych umowach bądź instrumentach finansowych będzie już tylko albo POLSTR albo strony ustalą sobie jeszcze inny sposób oprocentowania zmiennego. KNF podkreśla, że od 2027 r. WIBOR powinien służyć wyłącznie do wygaszenia ekspozycji zawartych przed tą datą.
Oczekiwanie KNF dotyczące zaprzestania zawierania nowych umów, w których miałby być zastosowany wskaźnik referencyjny stóp procentowych WIBOR®, jest także w interesie prawnym stron umów niefinansowych, w tym podmiotów, które nie podlegają nadzorowi KNF - czytamy w komunikacie, który zaznacza też, że ta uporządkowania likwidacja ma ostatecznie doprowadzić do zastąpienia WIBOR-u nowym wskaźnikiem, czyli w praktyce POLSTR.
W tym względzie jest to czytelna sugestia nadzorcy rynku finansowego, swoista „rekomendacja”, która ma zastąpić bezwzględny nakaz ustawowy.
Czytaj też w LEX: Dowody osobowe w sprawie o rozliczenie umowy kredytu opartego o wskaźnik WIBOR – o co pytać kredytobiorców i pracowników banków? >
Z komunikatów GPW Benchmark i KNF pośrednio wynika, że – aby dokonać skutecznego przejścia z WIBOR na POLSTR - resort finansów nie będzie musiał koniecznie wydawać do końca 2026 r. rozporządzenia wykonawczego na podstawie art. 61b ust. 2 ustawy z 5 sierpnia 2018 r. o nadzorze makrooszczędnościowym nad systemem finansowym i zarządzaniu kryzysowym w systemie finansowym (Dz. U. z 2025 r. poz. 819), czyli korzystać z którejś ze ścieżek określonej w art. 23b i 23c rozporządzenia BMR. Oba komunikaty milczą na ten temat, w tym również nie odnoszą się do kwestii tzw. spreadu korygującego, który miał ograniczyć krótkoterminowe niekorzystne skutki zmiany wskaźników. Przypominamy, że ewentualna reforma WIBOR/POLSTR prowadzona na tych podstawach jest kwestionowana przez ekspertów jako potencjalnie naruszająca prawo europejskie i polską Konstytucję (pisaliśmy o tym w tekście Reforma WIBOR/POLSTR – są kolejne poważne znaki zapytania).
Oznaczałoby to, że – jak się wydaje - teraz wybrano bardziej elastyczną ścieżkę (zamiast ściśle formalnej), aby zamknąć WIBOR i zastąpić go nowym wskaźnikiem (POLSTR).
Zobacz też linię orzeczniczą w LEX: Klauzula zmiennego oprocentowania z zastosowaniem wskaźnika WIBOR >
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
