Po styczniowym wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE w sprawie C-902/24 sądy najczęściej przyznają bankom prawo do odsetek od kapitału najwcześniej od następnego dnia po wydaniu prawomocnego wyroku w pierwotnej sprawie z powództwa konsumenta. Zdarzają się jednak takie orzeczenia, które są jeszcze bardziej korzystne dla kredytobiorców frankowych.
W styczniu 2026 r. TSUE wydał wyrok w sprawie C-902/24 (Herchoski), w którym orzekł, że bank nie ma prawa do naliczania ustawowych odsetek za opóźnienie do czasu, gdy pozostaje w sprzeczności sam ze sobą – w postępowaniu z powództwa banku twierdzi, że umowa jest nieważna, a w sprawie z powództwa kredytobiorcy – że umowa nie posiada żadnych wad prawnych. TSUE wypowiadał się w tej kwestii dość ogólnie i nie było pewne, jak zostanie on niejako transponowany do polskiego orzecznictwa.
Pojawiają się pierwsze plony tego rozstrzygnięcia, a konkretnie motywu 74 uzasadnienia wspomnianego wyroku. Między innymi w apelacji poznańskiej sądy w ostatnim czasie rozpoznawały powództwa banków o zwrot kapitału kredytu, gdzie wzięły orzeczenie TSUE pod lupę - podaje Filip Olejniczak, radca prawny z kancelarii Konieczny, Polak Radcowie Prawni sp. p.
Czytaj w LEX omówienie tego orzeczenia: Potrącenie dokonane przez bank w sprawach frankowych. Omówienie wyroku TS z dnia 22 stycznia 2026 r., C-902/24 (Herchoski) >
Polskie sądy już wcześniej dostrzegały ten problem. Pojawiały się orzeczenia wskazujące na to, że gdy bank twierdzi, że umowa jest jednocześnie ważna i nieważna, to mamy do czynienia z pozornością wszelkich oświadczeń i stanowisk banku związanych z dochodzeniem roszczeń wywodzonych z nieważności.
Sądy krajowe już przed wyrokiem TSUE w sprawie Herchoski co do zasady nie obciążały konsumentów odsetkami od kapitału za czas do stwierdzenia nieważności umowy. Wynikało to głównie ze strategii najczęściej przyjmowanej przez pełnomocników, czyli złożenia oświadczenia o potrąceniu wierzytelności frankowiczów w odpowiedzi na wezwanie banku do zwrotu kapitału, a następnie do podniesienia zarzutu potrącenia w odpowiedzi na pozew. Taka strategia unicestwiała żądanie banku zarówno co do odsetek, jak i samego kapitału, jeśli wierzytelność frankowiczów poddana potrąceniu była wyższa niż kwota kredytu - wyjaśnia Wojciech Ciesielski, adwokat, Bochenek, Ciesielski i Wspólnicy Kancelaria Adwokatów i Radców Prawnych.
Sądy wskazywały też na naruszenie przez bank „zasady czystych rąk” w kontekście wymagalności swojego roszczenia i naliczania odsetek.
Bank, realizując swoje prawa wynikające z nieważności umowy, czyli prawo do zwrotu kapitału, jednocześnie odmawia uznania roszczeń konsumenckich zmierzających do nieważności kwestionowanego stosunku prawnego. Uznanie, że mimo całkowicie rozbieżnych stanowisk zachowanie banku miałoby korzystać z ochrony prawnej w formie uwzględnienia roszczenia odsetkowego, byłoby niezgodne z zasadną skuteczności przewidzianą dyrektywą 93/13/EWG - mówi mec. Olejniczak.
Zobacz też w LEX: Ugody w sprawach frankowych - ujęcie holistyczne (cywilnoprawne, podatkowe i ekonomiczne) >
Po kilku miesiącach od wyroku TSUE są już orzeczenia przesądzające, jak mają być naliczane odsetki od kapitału. Orzecznictwo nie jest jednolite, ale widać już dominującą tendencję.
Aktualnie odnotowujemy w przeważającej większości rozstrzygnięcia – w przypadku, gdy kapitał banku nie został skompensowany potrąceniem - gdzie bank otrzymuje prawo do odsetek od kapitału najwcześniej od dnia po dniu wydania prawomocnego wyroku w pierwotnej sprawie z powództwa konsumenta. Wtedy bowiem doszło do przesądzenia nieważności umowy kredytu i odejścia przez bank od retoryki o jednoczesnej ważności i nieważności kontraktu - podaje mec. Olejniczak.
Daniel Ostaszewski, radca prawny, mediator i syndyk z kancelarii FIROST Firlej & Ostaszewski, miał sprawy, gdzie sądy pierwszej instancji pierwotnie przyznały bankom odsetki od momentu wezwania do zapłaty i obciążyły klienta kosztami procesu.
Zaskarżyliśmy te wyroki i dwukrotnie wygraliśmy przed sądem odwoławczym. Argumentacja była jasna: nie może być mowy o opóźnieniu czy zwłoce konsumenta w sytuacji, gdy bank sam nie rozliczył się z tytułu nieważnej umowy i do samego końca zaciekle bronił jej ważności. Nie można również frankowicza obciążać kosztami procesu - mówi mec. Ostaszewski.
Zdarzały się też przypadki, gdy sądy orzekały nawet o dodatkowym przesunięciu terminu wymagalności roszczenia banku, a tym samym naliczania odsetek za opóźnienie i przesunięcie następowało aż do dnia pierwszej aktywności banku po wydaniu prawomocnego wyroku w pierwotnej sprawie, w ramach której to aktywności nie neguje on nieważności. Najczęściej takie zdarzenie przypada kilka miesięcy, a nawet rok, od daty zakończenia pierwszej sprawy między bankiem a kredytobiorcami.
Czytaj też w LEX: Sądowy podział majątku wspólnego a roszczenia małżonków wynikające z potencjalnej nieważności umowy kredytu frankowego >
Skąd te różnice w podejściu sądów? Jak tłumaczy mec. Olejniczak, koncepcja o naliczaniu odsetek od dnia wydania prawomocnego wyroku w pierwotnej sprawie nawiązuje do bezskuteczności zawieszonej, które to zawieszenie ustaje w momencie przesądzenia nieważności. Z kolei liczenie odsetek od dnia pierwszej czynności banku potwierdzającej nieważność i żądanie roszczenia o zwrot kapitału wiąże się z nieważnością czynności podjętej przed wymaganym terminem. Większe oparcie w przepisach prawa znajduje druga koncepcja, gdyż wezwanie do zapłaty stanowi w istocie jednostronną czynność materialnoprawną. Na zasadzie analogii, dla przykładu - gdy wypowiedzenie umowy kredytu, również stanowiące jednostronną czynność materialnoprawną, dokonane jest przez bank bez wcześniejszego wezwania kredytobiorcy do spłaty powstałego zadłużenia, to taka czynność jest nieważna i konieczne jest jej ponowienie, aby osiągnąć zamierzony skutek.
Z drugiej strony nadal jeszcze niektóre sądy nadal stoją na stanowisku, że odsetki powinny być liczone od wezwania kredytobiorcy do zwrotu kapitału.
Wszystkie wyroki Trybunału podlegają interpretacji przez sądy krajowe i to właśnie sądy krajowe ostatecznie będą rozstrzygać, jak powinny zostać rozliczone wzajemne roszczenia stron umowy kredytu. Tym bardziej, że podstawową kwestią, której dotyczył komentowany wyrok, jest prawo banku do potrącenia roszczenia o zwrot kapitału, w tym zwłaszcza do skorzystania z ewentualnego zarzutu potrącenia w procesie wytoczonym przez konsumenta - podkreśla Wojciech Wandzel, adwokat z KKG Legal.
Styczniowe orzeczenie TUSE w sprawie Herchoski ułatwiło także rozliczenia z bankami.
Jeszcze niedawno banki twardo stały na stanowisku, że należą im się pełne odsetki kapitałowe. Dziś ta optyka uległa całkowitej zmianie. W obecnych negocjacjach niemal regułą jest, że banki w ramach porozumień rezygnują z żądania tych odsetek, rozumiejąc, że ich pozycja procesowa uległa znacznemu osłabieniu - mówi mec. Ostaszewski.
Zapraszamy na szkolenie online w LEX: Aktualne problemy spraw frankowych związane z najnowszym orzecznictwem TSUE i SN >
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
