Resort finansów chce ustawowo narzucić odejście od WIBOR w kredytach hipotecznych i jego zmianę na POLSTR. Ponadto obejmuje kredyty hipoteczne mechanizmem korygującym (tzw. spreadem). Tak wynika z upublicznionego właśnie projektu specjalnej ustawy.
Chodzi o projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu rozwoju rynku finansowego oraz zwiększenia stabilności finansowej na tym rynku (numer w RCL – UC132). Projekt przygotowało Ministerstwo Finansów i Gospodarki (MFiG). To część reformy wskaźników referencyjnych - jej główne założenia opisywaliśmy w tekście Umowy z WIBOR - rewolucja już od stycznia.
Projektowana nowelizacja zawiera przepisy związane z reformą wskaźników referencyjnych, czyli odejściem od WIBOR na rzecz nowego (czyli POLSTR). Chodzi o uniknięcie problemów, jakie mogą się pojawić przy zastosowaniu tzw. korekty spreadu. To dodatkowy wskaźnik, którego celem jest zrównanie oprocentowania kredytów przed i po zmianie wskaźnika referencyjnego. Obecne przepisy nie pozwalają wprost na powiększenie lub pomniejszenie ceny kredytu hipotecznego o taki wskaźnik. Nowelizacja ma to zmienić, ale nie co do wszystkich instrumentów finansowych (w tym kredytów) opartych o WIBOR, ale – co istotne - na razie tylko kredytów hipotecznych.
Dlatego konieczne jest wprowadzenie podstawy prawnej w randze ustawowej wyraźnie wskazującej, że w umowach o kredyt hipoteczny wartość wskaźnika referencyjnego, dla którego określono zamiennik (albo zamienniki), będzie zastępowana wartością zamiennika (albo zamienników) i korektą spreadu, co będzie się wiązać także z uwzględnieniem odpowiednich istotnych zmian dostosowawczych (jeżeli zostaną określone i będą miały wpływ na ustalenie oprocentowania) – czytamy w uzasadnieniu projektu MFiG.
Inna zmiana to zapis ustawowy, który umożliwiałby zakazanie używania wskaźnika referencyjnego. Obecnie przepisy dają instytucjom pełną swobodę w stosowaniu wskaźnika, tymczasem pojawi się możliwość wymuszenia na nich rezygnacji z danego wskaźnika. Konkretnie chodzi o wymuszenie odchodzenia od stosowania WIBOR. Ma to ostatecznie nastąpić dopiero od 1 stycznia 2037 r., ale już od następnego roku preferowanym wskaźnikiem będzie POLSTR.
Tym samym zdecydowano się na prawne zabezpieczenie procesu zaprzestania opracowywania kluczowego wskaźnika referencyjnego, który ze względu na specjalny status, tzw. kluczowość, wykazuje znaczną skalę stosowania, a zaprzestanie jego opracowywania może mieć wpływ na integralność rynku, stabilność finansową, konsumentów, gospodarkę realną lub finansowanie gospodarstw domowych i przedsiębiorstw. Przepisy dotyczące tego obszaru mają wyłącznie charakter uzupełniający i osłonowy i nie kolidują z obowiązującymi regulacjami krajowymi i unijnymi – czytamy w uzasadnieniu.
Zgodnie z majowymi komunikatami spółki GPW Benchmark S.A. (administratora wskaźnika WIBOR), Komisji Nadzoru Finansowego (KNF), MFiG oraz Komitetu Sterującego, WIBOR ma funkcjonować do 31 grudnia 2036 r. Jednocześnie zakłada się stopniowe odchodzenie od jego stosowania w nowych produktach finansowych, głównie na rzecz nowego wskaźnika POLSTR. Kluczowa data dla rynku finansowego to 1 stycznia 2027 r. – od tego momentu wszystkie nowe umowy kredytowe, leasingowe oraz inne instrumenty finansowe mają opierać się wyłącznie na nowym wskaźniku POLSTR. Najbliższe pół roku to okres przejściowy, w którym dopuszczalne będzie jeszcze stosowanie WIBOR w nowych umowach, przy równoległym wdrażaniu rozwiązań opartych na POLSTR.
Spółka GPW Benchmark opublikowała już (na swojej stronie internetowej) wzór pierwszego aneksu do umowy licencyjnej na stosowanie WIBOR. Zakłada on stosowanie licencji na WIBOR jedynie do końca bieżącego roku. Nie dotyczy to jednak instrumentów pochodnych – w tym przypadku warunki korzystania z licencji na WIBOR mają być określone jeszcze kolejnym aneksem do umowy licencyjnej, którego treści jeszcze nie opublikowano.
Decydenci – po ostrej krytyce niektórych prawników – odstąpili zaś od pomysłu wyznaczania zamiennika WIBOR w drodze ministerialnego rozporządzenia. Eksperci kwestionowali podstawę prawną do jego wydania, jakim miałby być art. 23b unijnego rozporządzenia 2016/1011/UE (tzw. BMR), który dotyczy wskaźników wyznaczanych przez organy unijne, a nie instytucje krajowe (choć na spread korygujący ustalany na podstawie art. 23b rozporządzenia powołuje się projekt w odniesieniu do kredytów hipotecznych).
W związku z ponad 10-letnim okresem uporządkowanej likwidacji wskaźnika WIBOR nie zachodzi konieczność wyznaczenia zamiennika w drodze rozporządzenia – informuje w komunikacie Komitet Stabilności Finansowej dot. nadzoru makroostrożnościowego (KSF-M).
Komitet podzielił stanowisko KNF, że trwający ponad dekadę okres odchodzenia od WIBOR powinien być wystarczający do tego, aby przeprowadzić działania dostosowawcze, które skutecznie zredukują istniejące ekspozycje, w których wskaźnik ten stanowi odniesienie i tym samym nie zachodzi konieczność wyznaczenia zamiennika (zamienników). Zdaniem KSF-M okres uporządkowanej likwidacji powinien być aktywnie wykorzystany przez podmioty gospodarcze i instytucje publiczne na przygotowanie się na wprowadzane zmiany. Komitet podziela stanowisko KNF, że od 1 stycznia 2027 r. nie należy już zawierać umów, jak też oferować instrumentów finansowych, w których stosowany miałby być wskaźnik referencyjny WIBOR.
Jednakże do 31 grudnia 2036 r. powinno być możliwe zabezpieczanie ryzyka stopy procentowej lub ryzyka płynności za pomocą adekwatnych instrumentów pochodnych – czytamy w stanowisku KSF-M.
Zgodnie z procedurą przewidzianą w przepisach krajowych opinia Komitetu Stabilności Finansowej była potrzebna do ewentualnego wydania rozporządzenia MFiG, określającego możliwość przymusowej konwersji wskaźnika w istniejących umowach oraz wysokości spreadu korygującego (co miało zapewnić ekonomiczną równoważność wycen wynikających z instrumentów finansowych w momencie zaprzestania opracowywania dotychczas stosowanego wskaźnika i jego zamiany na nowy w obowiązujących umowach). Okres dekady powinien wystarczyć – w założeniu - aby znaczna większość instrumentów finansowych opartych na WIBOR, mogła naturalnie wygasnąć. Umożliwi to uniknięcie masowej konwersji umów finansowych, zawierających odniesienie do WIBOR, z mocy prawa - w drodze rozporządzenia MFiG. Nie będzie też ustalania tym rozporządzeniem spreadu korygującego.
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
