Wejście w życie ustawy frankowej może pośrednio wpłynąć na wzrost liczby postępowań dotyczących kredytów w innych walutach niż frank szwajcarski. Mechanizm działania klauzul przeliczeniowych w przypadku kredytów w CHF i w innych walutach jest tożsamy i do tej pory linia orzecznicza była podobna.
Wchodząca w życie w piątek, 7 sierpnia br., ustawa z 29 maja 2026 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw dotyczących zawartych z konsumentami umów kredytu denominowanego lub indeksowanego do franka szwajcarskiego, czyli tzw. ustawa frankowa, objęła swoim zakresem jedynie kredyty i pożyczki waloryzowane do CHF, pomimo licznych głosów reprezentacji konsumentów o zasadności rozciągnięcia tych regulacji także na kredyty waloryzowane do innych walut. Oznacza to, że nowa regulacja dotyczyć będzie tylko części konsumentów, mimo że mechanizm działania kredytów waloryzowanych do waluty obcej jest tożsamy i tak samo wadliwy niezależnie od waluty waloryzacji.
Ustawodawca zdecydował się jednak objąć regulacjami ustawowymi jedynie kredyty waloryzowane do franka szwajcarskiego, kierując się prawdopodobnie skalą problemu frankowiczów nieporównywalnie większą niż kredytobiorców zaciągających kredyty waloryzowane do innych walut – mówi Wojciech Ciesielski, adwokat z Bochenek, Ciesielski i Wspólnicy Kancelaria Adwokatów i Radców Prawnych.
Nie jest zresztą jasne, czy ustawa znacząco pomoże samym frankowiczom.
W mojej ocenie ustawa ta, zwłaszcza po usunięciu z niej w czasie prac sejmowych przepisów dotyczących ułatwień w korzystaniu z zarzutu potrącenia, nie wpłynie fundamentalnie na przyspieszenie rozpoznawania spraw frankowych. Obecne regulacje sprowadzają się bowiem do wpadkowych uproszczeń proceduralnych, ale nie mają istotnego wpływu ani na czas rozpoznania sprawy przez sąd apelacyjny, ani na konieczność złożenia przez bank osobnego pozwu o zwrot kapitału, jeśli kredytobiorca dobrowolnie go nie zwróci. A to te dwa aspekty obecnie najbardziej odsuwają w czasie ostateczne rozliczenie zakwestionowanej umowy kredytu – uważa Wojciech Wandzel, adwokat w kancelarii KKG Legal.
Brak objęcia ustawą frankową kredytów w innych walutach może zachęcić do działań zarówno kredytobiorców, jak i kancelarie.
- Skoro mechanizm działania klauzul przeliczeniowych jest tożsamy, to pomimo braku regulacji ustawowych dla "eurowiczów" czy "dolarowiczów", sądy nie powinny inaczej orzekać w ich sprawach tylko dlatego, że zaciągnęli oni kredyt waloryzowany do innej waluty niż CHF – tłumaczy mec. Ciesielski.
Również Bartosz Czupajło, adwokat i partner zarządzający Czupajło Ciskowski Partnerzy, uważa, że ustawa dotycząca kredytów frankowych może pośrednio zwiększyć zainteresowanie sporami dotyczącymi kredytów powiązanych z innymi walutami, w szczególności euro, ale także dolara, funta czy jena.
- Jeżeli rozwiązania ustawowe rzeczywiście przyczynią się do stopniowego zmniejszenia liczby spraw frankowych, kancelarie oraz sami kredytobiorcy będą w większym stopniu koncentrować się na pozostałych produktach walutowych – mówi mec. Czupajło.
Czytaj w LEX: Zabezpieczenie roszczeń w sprawach frankowych – nowe, szczególne regulacje ustawowe >
Natomiast mec. Wandzel sceptycznie podchodzi do możliwego wzrostu liczby spraw sądowych dotyczących kredytów w innych walutach niż franki.
- Kredyty w innych walutach niż CHF (EUR, USD) zasadniczo udzielane były i spłacane w tych samych latach, co kredyty CHF. Jeśli więc do chwili obecnej kredytobiorca takiego kredytu nie pozwał banku, to aktualny staje się problem przedawnienia jego roszczeń. Od lat bowiem wiedzą powszechną było to, że konsumenckie kredyty walutowe są podważane sądownie, więc jeśli ktoś nie zdecydował się wystąpić z takim pozwem, to moim zdaniem upłynął mu już termin przedawnienia roszczenia o zapłatę. Spraw o takie kredyty było znacznie mniej niż spraw frankowych, bowiem samych takich kredytów też było znacznie mniej. Nie spodziewam się więc wzrostu liczby takich spraw – tłumaczy mec. Wandzel.
Spraw dotyczących kredytów w innych walutach niż CHF jest zdecydowanie mniej, co wynika z tego, że kredytów indeksowanych czy denominowanych do tych walut było nieporównanie mniej niż kredytów powiązanych z helwecką walutą, ale linia orzecznicza jest w nich podobna i sądy często unieważniają umowy kredytów waloryzowanych do innych walut.
- Jeżeli umowa zawiera analogiczne klauzule przeliczeniowe odsyłające do tabel kursowych banku i pozostawiające bankowi swobodę w kształtowaniu kursów walut, to zarzuty dotyczące abuzywności tych postanowień są co do zasady podobne. Orzecznictwo wypracowane na tle kredytów frankowych może więc mieć istotne znaczenie także dla sporów dotyczących kredytów w euro. Mamy już wiele wygranych spraw dotyczących kredytów powiązanych z euro, nawet w przypadku, kiedy kredyt od początku spłacany był bezpośrednio w walucie – wyjaśnia mec. Czupajło.
Czytaj też w LEX: Czy każdy kredyt walutowy ocenia się tak samo? O granicach stosowania orzecznictwa frankowego >
Jedyne różnice pomiędzy tymi sprawami występują tak naprawdę w zakresie implikacji finansowych dla kredytobiorców.
Przede wszystkim bowiem z uwagi na mniejsze różnice kursowe korzyści z nieważności kredytów powiązanych z innymi walutami obcymi sprowadzają się głównie do uwolnienia kredytobiorców od obowiązku zapłaty odsetek kapitałowych i pozostałych kosztów kredytu – tłumaczy Michał Kaczmarski, adwokat z kancelarii Kaczmarski Żurowski Adwokaci.
Są to nadal znaczne kwoty, ale jednak istotnie mniejsze niż w sprawach frankowych.
Aktualne problemy spraw frankowych związane z najnowszym orzecznictwem TSUE i SN - zobacz w LEX >
- Druga różnica dotyczy stopnia spłaty udostępnionego przez bank kapitału. W sprawach frankowych kredytobiorcy w zdecydowanej większości wpłacili już do banku kwoty przewyższające otrzymany kapitał. W przypadku kredytów powiązanych z euro lub innymi walutami zdarza się natomiast, że suma dokonanych spłat nadal jest niższa od kwoty wypłaconego kredytu. Ma to znaczenie przede wszystkim dla wysokości wzajemnych rozliczeń po stwierdzeniu nieważności umowy, ale w żaden sposób nie przekreśla zasadności samego powództwa – wyjaśnia mec. Kaczmarski.
Zmienia się także proporcja tych spraw w całym portfelu spraw kredytów waloryzowanych do waluty obcej.
- Przykładowo, w największym sądzie powszechnym w Polsce - Sądzie Okręgowym w Warszawie - w 2024 r. zarejestrowano 17552 sprawy frankowiczów oraz 650 spraw kredytobiorców posiadających kredyty waloryzowane do innej waluty niż CHF, co stanowiło 3,6 proc. wszystkich kredytów waloryzowanych do waluty obcej. Teraz jest to już 8,8 proc. – podaje mec. Ciesielski.
Widoczny jest zatem niemal dwukrotny wzrost liczby pozwów "eurowiczów" i "dolarowiczów" na przestrzeni jednego roku przy równoczesnym spadku liczby nowych spraw frankowych.
- Banki zdają się dostrzegać ten trend i coraz częściej proponują ugody także tym klientom, którzy zaciągali kredyty w innej walucie niż CHF, choć wcześniej ta grupa kredytobiorców była najczęściej pomijana w propozycjach ugodowych – mówi mec. Ciesielski.
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
