Konieczne jest udoskonalanie metod naliczania opłat za odbiór i zagospodarowanie odpadów. System musi być elastyczny, bo w zależności od rodzaju gminy, inny sposób jest korzystniejszy. Wśród głównych problemów samorządów jest wciąż nierozwiązana kwestia opłat od nieruchomości niezamieszkałych. Tymczasem selektywna zbiórka odpadów nie rozwiązuje problemów recyklingu.
Niezbędny jest czytelny, precyzyjny katalog, określający, jak stosować metody naliczania opłat za odbiór i zagospodarowanie odpadów komunalnych, tak aby każda gmina, w zależności od swojej specyfiki, mogła wybrać najkorzystniejszą. Przykład - w gminach turystycznych najpopularniejsza jest metoda od wody, bo nie trzeba weryfikować, czy ktoś meldował gości – widać, że było zużycie wody, więc jest liczona stosowna opłata za odpady.
Samorządy często stoją przed koniecznością szukania rozwiązań w obszarze gospodarowania odpadami komunalnymi. Uczestnicy seminarium „Gospodarka odpadami – zagrożenie czy szansa dla rozwoju lokalnego”, zorganizowanego przez Związek Miast Polskich, podkreślali, że system musi być elastyczny, bo gminy bardzo różnią się między sobą, i w zależności od tego każda metoda ma swoje plusy i minusy.
Czytaj w LEX: Naliczanie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi >
W Ministerstwie Klimatu działa zespół ekspercki, który jest organem pomocniczym ministra i ma funkcjonować do końca roku. Jego zadaniem jest wypracowanie systemowych rozwiązań w zakresie gospodarki odpadami.
Zobacz procedurę w LEX: Uiszczanie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi >
Wśród głównych problemów są opłaty od nieruchomości niezamieszkałych - górne stawki są obecnie bardzo zaniżone. Zespół zaproponuje podniesienie tych stawek. Marzena Berezowska, dyrektor Departamentu Gospodarki Odpadami, Ministerstwo Klimatu i Środowiska mówiła, że zakłada urealnienie, czyli podwyższenie, maksymalnej stawki opłaty dla nieruchomości niezamieszkałych oraz uszczegółowienie procedury wyłączania się właścicieli tych nieruchomości z systemu gminnego.
Wiele dyskusji i argumentów dotyczyło tego, jak doprecyzować przepisy dotyczące metod wyliczania opłat za odpady, bo żadna z 4 metod nie jest idealna, każda ma swoje wady i zalety. Jak mówił mec. Maciej Kiełbus, partner w Dr Krystian Ziemski & Partners Kancelaria Prawna sp. k. w Poznaniu, cechą wspólną obecnych metod jest to, że są oderwane od ilości odebranych odpadów, bo to generowało pozostawianie śmieci w lasach.
- Cztery metody obecnie są i w ministerstwie rozmawiamy, jak wyjść naprzeciw wątpliwościom, które są związane z każdą z nich – mówił. Jak mówił, pojawiły się postulaty, że należy zmienić system naliczania opłat od zużycia wody.
Zobacz procedurę w LEX: Zorganizowanie odbierania i zagospodarowania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości >
Marzena Berezowska podkreśliła też, że wypracowywany w resorcie projekt zakłada indywidulane rozliczanie mieszkańców wielolokalowych i odejście od ponoszenia zbiorowej odpowiedzialności za niesegregowanie odpadów mimo deklaracji.
Eksperci zauważają też, że różne jest podejście regionalnych izb obrachunkowych i sądów administracyjnych do gminnych uchwał w zakresie metod naliczania opłat za śmieci. Wskazane są więc zmiany na poziomie legislacyjnym, aby zastosowanie którejś z metod nie budziło wątpliwości.
Sprawdź w LEX: Czy w czasie pandemii, gdy budynek nie jest użytkowany można nie zawierać umowy na odbiór odpadów? >
Jak mówił podczas seminarium dr inż. Aleksander Sobolewski z Instytutu Chemicznej Przeróbki Węgla w Zabrzu, selektywna zbiórka odpadów nie rozwiązuje problemów recyklingu. Jak wskazywał, odzysk energii z odpadów staje się koniecznością. Frakcji energetycznej (RDF) nie ma obecnie jak zagospodarować, a jedynym szybkim i skutecznym sposobem rozwiązania tego problemu w praktyce jest zagospodarowanie paliw z odpadów w ciepłownictwie.
Pozyskiwanie energii z odpadów napotyka wiele barier. Zdaniem dr inż. Sobolewskiego są to przede wszystkim trudności z przekonaniem, że warto spalać RDF, obawy o opłacalność inwestycji, posiadanie zdolności kredytowej i opór społeczny. – W efekcie spalanie odpadów w Polsce nadal jest kojarzone przede wszystkim z problemami technicznymi, formalno-prawnymi i społecznymi – podkreśla.
Jego zdaniem bez powszechnego wdrożenia procesów odzysku energii z RDF nie rozwiąże się problemu zagospodarowania odpadów komunalnych. Niezbędne będzie uruchomienie sieci lokalnych wielopaliwowych instalacji ciepłowniczych lub dedykowanych spalarni RDF opartych o krajową technologię, a więc gwarantującą akceptowalne nakłady inwestycyjne.
Eksperci są jednak zdania, że powinno się pracować nad nową ustawą o utrzymaniu czystości w gminach, bo ta obecna jest wielokrotnie nowelizowana i nieczytelna - jedna zmiana wpływa na inne przepisy.
Sprawdź w LEX: Jak naliczyć opłatę w przypadku, gdy mieszkaniec był w więzieniu, a nie złożył deklaracji zmieniającej? >
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
