TSUE: Zwykłe sądy mogą kontrolować transfery zawodników

Orzeczenia wydawane przez sportowe sądy arbitrażowe mogą być badane przez sądy krajowe na wniosek klubów sportowych i graczy, czy są zgodne z przepisami Unii Europejskiej np. o swobodzie pracy, konkurencji, czy świadczenia usług – tak wynika z piątkowego wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE w sprawie jednego z belgijskich klubów piłkarskich.

RFC Seraing (obecnie II liga piłkarska w Belgii) zawarł kilka lat temu umowy o finansowanie z maltańską spółką Doyen Sports, które przewidywały przeniesienie na tę spółkę części praw ekonomicznych do niektórych z jego zawodników (w uproszczeniu współwłasność praw do poszczególnych graczy, co jest obecnie w futbolu zakazane). Międzynarodowa Federacja Piłki Nożnej (FIFA) uznała, że tego rodzaju umowy naruszają nałożone przez nią zakazy i dlatego ukarała klub 150 tysiącami franków szwajcarskich i zakazem transferów przez kilka sezonów. Sankcje te zostały potwierdzone przez Sportowy Sąd Arbitrażowy (CAS), a następnie przez szwajcarski federalny Sąd Najwyższy. Klub kwestionował zgodność zasad FIFA z prawem UE, więc wystąpił do sądów belgijskich, które nabrały wątpliwości, czy orzeczenie CAS jest prawomocne i korzysta z powagi rzeczy osądzonej.

Sędziowie TSUE podkreślili, że w futbolu poddanie sporów arbitrażowi zazwyczaj nie jest swobodnie akceptowane, lecz jednostronnie narzucane sportowcom i klubom przez np. FIFA. Arbitraż nie powinien naruszać praw i wolności, które podstawowe zasady UE gwarantują graczom, klubom i np. trenerom, czy agentom. Dlatego sądy krajowe mają prawo pogłębionej kontroli w zakresie zgodności orzeczeń arbitrażowych z prawem UE. Ponadto, jeśli przepisy krajowe lub przepisy pochodzące od związku sportowego (w Polsce to PZPN) uniemożliwiają sądom krajowym wykonywanie ich uprawnień, sądy te są zobowiązane odstąpić od stosowania tych przepisów.

Nawet jeśli kontrola taka może być skutecznie ograniczona ze względu na specyfikę arbitrażu, to powinna umożliwić weryfikację pod kątem zasad i przepisów UE. Ponadto musi istnieć możliwość uzyskania środków tymczasowych (np. zabezpieczenia roszczenia, wstrzymania wykonania itp.) i wystąpienia z pytaniem prejudycjalnym do TSUE, czego nie wolno przecież robić ani CAS ani sądom ze Szwajcarii.

Wyrok TSUE z 1 sierpnia 2025 r., C-600/23