Zwolnienie z opłat bez wpływu na opodatkowanie studenta

Zwolnienie studenta z opłat pobieranych przez uczelnię, które nastąpiło na podstawie wewnętrznego aktu prawnego uczelni, nie stanowi nieodpłatnego świadczenia i nie skutkuje powstaniem przychodu podlegającego opodatkowaniu. Uczelnia nie będzie zobowiązana do sporządzenia informacji PIT-11 z tytułu uzyskania przez studenta przychodu. Taką korzystną dla studentów interpretację indywidualną wydały organy skarbowe.

Zbliżają się wakacje, jednak warto zwrócić uwagę na ciekawe rozstrzygnięcie organów skarbowych, które może wpłynąć korzystnie na decyzje o podjęciu czy kontynuowaniu studiów. Opublikowana właśnie interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej może mieć kluczowe znaczenie zarówno dla samych studentów, jak i uczelni.

W interpretacji z 10 czerwca br. (opublikowanej15 czerwca br., nr 0115-KDIT2.4011.300.2022.1.KC) Dyrektor KIS dał zielone światło studentom o ubieganie się o zwolnienie z opłat, zapewniając, że nie będzie ono miało skutków w postaci obciążeń podatkowych.

Warunki zwolnienia z opłat

Wniosek o interpretację złożyła państwowa uczelnia publiczna, działająca na podstawie ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Na podstawie art. 79 ww. ustawy uczelnia może pobierać opłaty za usługi edukacyjne. Uczelnia ustala warunki i tryb zwalniania z tych opłat. Określone one zostały przez Senat Uczelni w uchwale, zmienionej inną chwałą w 2022 r.

Sprawdź PROCEDURĘ: Opodatkowanie działalności nieewidencjonowanej >>>

Student może ubiegać się o całkowite lub częściowe zwolnienie z opłat za kształcenie (czesne) i powtarzanie zajęć wskazując okoliczności uzasadniające wniosek o zwolnienie. Może również wnioskować o całkowite lub częściowe zwolnienie tylko z czesnego, w przypadku uczestnictwa w międzynarodowych programach stypendialnych (np. Erasmus+). Częściowe zwolnienie z każdej z opłat pobieranych przez uczelnię student może uzyskać pod warunkiem, że nie korzysta ze świadczeń z funduszu pomocy materialnej oraz nastąpiło istotne pogorszenie jego sytuacji materialnej lub osobistej spowodowanej wypadkami losowymi. Całkowite lub częściowe zwolnienie z każdej z opłat student może uzyskać także w przypadkach nadzwyczajnych, w szczególności związanych z konfliktami zbrojnymi toczącymi się na terenie państw, których obywatelami są studenci uczelni.

W przypadku gdy student uzyskał zwolnienie z opłat po ich uiszczeniu, uczelnia zwraca wniesione opłaty za okres, którego dotyczy zwolnienie.

We wniosku o interpretację uczelnia zapytała, czy jest zobowiązana do sporządzenia i przekazania podatnikowi (studentowi) oraz właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego informacji PIT-11 z tytułu uzyskania przez studenta przychodu z innych źródeł (nieodpłatnego świadczenia) w związku ze zwolnieniem studenta z opłat pobieranych przez uczelnię? Jej zdaniem nie ma takiego obowiązku.

Czytaj także: MEiN proponuje zmiany w stypendiach i funkcjonowaniu uczelni>>
Sprawdź też: II SA/Wa 1359/20, Uzasadnienie decyzji w przedmiocie zwolnienia studenta z opłaty lub częściowego jej obniżenia - Wyrok WSA w Warszawie >>>

Wyrok TK kluczowy

Dyrektor KIS zgodził się ze stanowiskiem uczelni, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego. Przypomniał, że kwestia rozumienia pojęcia „innych nieodpłatnych świadczeń” – w aspekcie świadczeń pracowniczych – była przedmiotem analizy Trybunału Konstytucyjnego w wyroku z 8 lipca 2014 r. sygn. akt K 7/13. W wyroku tym Trybunał stwierdził, że za przychód pracownika z tytułu „innych nieodpłatnych świadczeń”, o których mowa w art. 12 ust. 1 i art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, mogą być uznane takie świadczenia, które: po pierwsze, zostały spełnione za zgodą pracownika (skorzystał z nich w pełni dobrowolnie), po drugie, zostały spełnione w jego interesie (a nie w interesie pracodawcy) i przyniosły mu korzyść w postaci powiększenia aktywów lub uniknięcia wydatku, który musiałby ponieść i po trzecie, korzyść ta jest wymierna (również w postaci zaoszczędzenia wydatku) i przypisana indywidualnemu pracownikowi (nie jest dostępna w sposób ogólny dla wszystkich podmiotów).

Dyrektor KIS stwierdził, że w sytuacji, gdy w wewnętrznych aktach prawnych uczelni wskazano okoliczności, które powodują rezygnację z pobierania opłat za usługi edukacyjne, to należy uznać, że tego rodzaju świadczenie jest dostępne w sposób ogólny dla wszystkich, którzy spełnią określone warunki. Potencjalnie rozwiązanie to jest kierowane do nieokreślonego kręgu osób, nie ma więc charakteru indywidualnego.

Dlatego też należy uznać, że w opisanej sytuacji trzecia z przesłanek wskazanych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie jest wypełniona. Zatem, zwolnienie studenta z opłat pobieranych przez uczelnię, które nastąpiło na podstawie uchwały, tj. wewnętrznego aktu prawnego uczelni – nie stanowi nieodpłatnego świadczenia i nie skutkuje powstaniem przychodu podlegającego opodatkowaniu. W konsekwencji, na uczelni nie ciążą obowiązki, o których mowa w art. 42a ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Oznacza to, że uczelnia nie jest zobowiązana do sporządzenia i przekazania studentowi oraz właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego informacji PIT-11 z tytułu uzyskania przez studenta przychodu, w związku ze zwolnieniem studenta z opłat pobieranych przez uczelnię.

Eksperci: Interpretacja korzystna, studenci mają argumenty

- Interpretacja Dyrektora KIS jest racjonalna i logiczna, ale też zgodna z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego w zakresie nieodpłatnych świadczeń. Wydaje się, że takim nie powinno być zwolnienie studenta z opłat za studia z uwagi na trudną sytuację materialną i z tym zgodził się organ – stwierdza Emil Paduch, doradca podatkowy, właściciel kancelarii Assente Tax Advisory.

Ekspert dodaje, że interpretacja może się okazać ciekawa dla wielu studentów opłacających czesne za studia. -Z uwagi na sytuację ekonomiczną w kraju i na świecie, myślę, że aktualnie większość studentów jest w stanie uzasadnić pogorszenie się sytuacji materialnej. Warto więc przeanalizować, czy w takim wypadku nie przysługuje zwolnienie z opłat, oczywiście mając na uwadze regulacje wewnętrzne konkretnej uczelni – podkreśla Emil Paduch. Wskazuje on, że Dyrektor KIS zgodził się z tym, że to uczelnia ustala warunki zwolnienia z opłat, a więc nie powinny one wpływać na ocenę zwolnienia w kontekście opodatkowania.

Pozytywnie interpretację ocenia kolejny ekspert. - Analizowana interpretacja to kolejne korzystne rozstrzygnięcie dla studentów, którym pozwoli na oszczędności podatkowe, jak również dla uczelni, w przypadku których eliminuje część obowiązków formalnych związanych z opodatkowaniem – ocenia Piotr Prokocki, senior tax manager w Vistra Poland.

Ekspert zauważa, że zwolnienie studentów z opłat pozornie spełnia przesłanki przychodu z tytułu nieodpłatnego świadczenia, tj. powstanie wymiernej korzyści majątkowej po stronie konkretnego podmiotu (student), kosztem innego podmiotu (uczelnia).

- Przysporzenie to nie ma jednak indywidualnego charakteru - jest dostępne dla ogółu studentów, którzy spełnią warunki określone w regulaminie. Właśnie ten aspekt - w ocenie organu wydającego interpretację - przesądził o tym, że zwolnienie z opłat nie powinno być kwalifikowane jako przychód tytułu nieodpłatnego świadczenia – stwierdza Piotr Prokocki. Jego zdaniem, należy odnieść się z aprobatą do takiej argumentacji, ponieważ znajduje ona potwierdzenie w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego w zakresie nieodpłatnych świadczeń realizowanych na rzecz pracowników.