W pierwszym półroczu 2023 r. doradcy podatkowi i księgowi mogli nieco odetchnąć po wyjątkowo trudnym 2022 r., jednak zmian podatkowych nie brakowało. Dotyczyły one głównie porządkowania przepisów Polskiego Ładu oraz wprowadzenia fundacji rodzinnej. Przedsiębiorcy muszą przygotować się na większe zainteresowanie fiskusa ich rozliczeniami - rośnie liczba kontroli podatkowych i celno-skarbowych. Takie m.in. wnioski wynikają z najnowszej edycji raportu Podatkowy Rollercoaster.
Redakcje LEX i Prawo.pl wraz z wydawnictwem Wolters Kluwer Polska opublikowały właśnie piątą już edycję raportu na temat zmian prawa podatkowego "Podatkowy Rollercoaster, czyli codzienność księgowych i doradców podatkowych". Ponad 80-stronicowa publikacja tym razem dotyczy pierwszego półrocza 2023 r. Raport pokazuje nie tylko najważniejsze zmiany w prawie, ale także wydane w tym okresie orzeczenia sądów administracyjnych i interpretacje podatkowe, mające największe znaczenie dla podatników. Prezentuje również trendy w kontrolach podatkowych, wynikające z najnowszych dostępnych danych z 2022 r. Pełną wersję raportu można pobrać tutaj >>.
Jak wynika z raportu, w 2022 r. urzędy skarbowe przeprowadziły 18,1 tys. kontroli podatkowych, podczas gdy w 2021 r. było ich 15,7 tys., co oznacza wzrost o 14 proc. w skali roku. Poprawiła się również nieco skuteczność kontroli podatkowych, która wynosi około 95 proc.
- Zmiana ta, choć niewielka, wskazuje na tendencję wzrostową i trafne typowanie przez organy podmiotów do kontroli, przy czym należy pamiętać, że kontrole podatkowe dotyczą zwykle bieżących rozliczeń podatników i nieprawidłowości o mniejszym charakterze – komentuje Wojciech Majkowski, radca prawny, doradca podatkowy, partner w zespole ds. podatku dochodowego od osób prawnych w KPMG w Polsce.
Znacząco zwiększyła się również liczba kontroli celno-skarbowych, realizowanych przez naczelników urzędów celno-skarbowych (które są rzadsze niż kontrole podatkowe, ponieważ są nakierowana na identyfikację istotnych nieprawidłowości). W 2022 r. przeprowadzono ich 4033, podczas gdy w roku poprzednim było ich 2966, co oznacza wzrost o 36 proc. Ponadto 3689 kontroli celno-skarbowych przeprowadzonych w 2022 r. zostało zakończonych ustaleniem nieprawidłowości, co daje skuteczność na poziomie ponad 90 proc.
Czytaj w LEX: Dokumentowanie czynności kontrolnych w toku kontroli podatkowej >
Raport pokazuje również, że rokrocznie wzrasta wartość ustaleń w zakresie kontroli podatkowych i celnoskarbowych. Ustalenia dotyczące kontroli podatkowych plasowały się w 2022 r. na poziomie 9,1 mld zł, w porównaniu do 3,1 mld zł w 2021 r. Kontrole celno-skarbowe wskazały natomiast na 6,3 mld zł uszczupleń w 2022 r., podczas gdy w 2021 r. było to 5,7 mld zł.
- Wzrost ustaleń kontroli celno-skarbowych nie jest zatem tak spektakularny, jak w przypadku ustaleń kontroli podatkowych, nie można jednak odmówić naczelnikom urzędów celno-skarbowych skutecznego wykrywania coraz większych uszczupleń – komentuje Oskar Wala, radca prawny, doradca podatkowy, starszy menedżer w zespole ds. podatku dochodowego od osób prawnych w KPMG w Polsce.,
Czytaj w LEX: Uprawnienia organów w kontroli podatkowej przedsiębiorców >
Raport pokazuje również, że początek 2023 r. był spokojniejszy, niż rok poprzedni, w którym wchodziły w życie liczne przepisy wprowadzone przez Polski Ład. Jednak także w I półroczu 2023 r. nie brakowało zmian podatkowych. Dotyczyły one wszystkich ustaw i pojawiały się w każdym miesiącu. Najwięcej było ich w kwietniu, kiedy trzykrotnie została znowelizowana ustawa o PIT, ustawa o VAT oraz ordynacja podatkowa.
Księgowi i doradcy podatkowi musieli w I półroczu zapoznawać się ze zmianami podatkowymi średnio co 11,3 dnia. W II połowie 2022 r. zmiany wchodziły w życie zdecydowanie częściej - co 8,5 dnia.
I półrocze 2023 r. w liczbach przedstawia się następująco:
Raport pokazuje, że dużym problemem księgowych i doradców podatkowych jest nie tylko zmienność prawa, ale także brak czasu na przygotowanie się do wprowadzanych zmian. W trakcie I półrocza 2023 r. aż 12 akty prawne z zakresu podatków miały datę wejścia w życie wcześniejszą niż data ich publikacji, a 12 z nich weszło w życie w dniu publikacji.
- W porównaniu do poprzedniego roku, I półrocze 2023 r. było dużo spokojniejszym okresem dla rozliczeń podatkowych. Tym niemniej zmian nie brakowało. Część z nich to efekt poprawiania reform tzw. Polskiego Ładu. Dotyczy to przepisów o szerszym zastosowaniu kwoty wolnej czy o rozszerzeniu możliwości składania wniosków o niepobieranie zaliczek w PIT – komentuje Łukasz Postrzech, doradca podatkowy, ekspert Centrum Pomocy Profesjonalisty Wolters Kluwer Polska.
Czytaj w LEX: PIT 2023 - przewodnik po zmianach >
Początek 2023 r. był przede wszystkim okresem porządkowania i naprawiania przepisów wprowadzonych w 2022 r. Takie zadanie miał Polski Ład 3.0., który modyfikował wadliwe regulacje wprowadzone pierwszą wersją Polskiego Ładu, ich odroczenia lub nawet likwidacji.
Do najważniejszych zmian w ramach Polskiego Ładu 3.0, które weszły w życie z początkiem stycznia 2023 r., należą:
- Tym razem ustawodawca podatkowy zaoszczędził przedsiębiorcom z początkiem roku rewolucyjnych (i niefrasobliwych) zmian, w związku z czym biznes – zamiast przyswajania kolejnych podatkowych nowinek – mógł skupić się na porządkowaniu wcześniejszych (związanych z Polskim Ładem) rozliczeń oraz na dalszym wdrażaniu rozwiązań będących odpowiedzią na zmiany z 2022 r. To chwilowe uspokojenie w nurcie przeobrażania się prawa podatkowego nie oznaczało jednak braku jakichkolwiek wątpliwości i kontrowersji związanych z wywiązywaniem się z obowiązków podatkowych – komentuje Mariusz Gumola, doradca podatkowy, ekspert Centrum Pomocy Profesjonalisty Wolters Kluwer Polska.
Ważną zmianą, obowiązującą od 22 maja 2023 r. była ustawa o fundacji rodzinnej, która wprowadziła do polskiego systemu prawnego zupełnie nową instytucję. Fundacja rodzinna ma być narzędziem pierwszego wyboru przy sukcesji średnich i dużych firm rodzinnych.
- Ustawa o fundacji rodzinnej weszła w życie w najlepszym możliwym momencie – minęło już bowiem niemal 35 lat od transformacji ustrojowej w Polsce. Przedsiębiorcy, którzy zakładali swoje firmy w latach 90., z oczywistych względów myślą o przekazaniu ich kolejnemu pokoleniu. Zależy im na zagwarantowaniu ciągłości i bezpieczeństwa rodzinnej firmy oraz ochronie majątku przed niepotrzebnym rozdrobnieniem własności - komentuje Paweł Tomczykowski, doradca podatkowy, partner zarządzający Kancelarią Ożóg Tomczykowski.
Czytaj w LEX: VAT 2023 - przewodnik po zmianach >
Jak wynika z raportu, doradcom podatkowym i księgowym nie zabraknie też wyzwań w następnym roku. 1 stycznia 2024 r. zostaną wprowadzone nowe regulacje nadkładające na dostawców usług płatniczych zlokalizowanych w Polsce, obowiązek prowadzenia kwartalnej ewidencji płatności transgranicznych i odbiorców płatności. Ewidencje te będą udostępniane drogą elektroniczną Szefowi KAS. Zgromadzone dane będą następnie przesyłanie drogą elektroniczną do centralnego elektronicznego systemu informacji o płatnościach (CESOP).
Czytaj w LEX: CESOP, czyli nowe obowiązki raportowe dostawców usług płatniczych >
Inna zmiana, która wejdzie w życie z początkiem 2024 r., zakłada skrócenie okresu amortyzacji środków trwałych w postaci budynków i budowli niemieszkalnych z 40 lat do odpowiednio 5 lub 10 lat w zależności od poziomu bezrobocia. Celem jest wsparcie mikro-, małych i średnich przedsiębiorców prowadzących działalność w gminach o wysokim wskaźniku bezrobocia.
Ogromną rewolucją dla firm będzie też obowiązkowy Krajowy System e-Faktur, który wejście w życie 1 lipca 2024 r.
Pełna wersja raportu Podatkowy Rollercoaster jest do pobrania tutaj >>
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
