To pokłosie dwóch orzeczeń: Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 maja 2019 r. (sygn. akt I FSK 236/17) i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 18 października 2016 r. (sygn. akt I SA/Bd 372/16). W ich wyniku dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej zmuszony był ponownie rozpatrzeć sprawę i wydać interpretację potwierdzającą prawidłowe stanowisko wnioskodawcy zaprezentowane we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej. 

Przypomnijmy więc, że z wnioskiem wystąpił komornik sądowy, który prowadził postępowanie egzekucyjne, w wyniku którego 25 kwietnia 2014 r. na licytacji sprzedana została nieruchomość, a sama egzekucja formalnie zakończyła się 16 grudnia 2015 r. wykonaniem planu podziału sumy uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości. Była to ostatnia czynność w egzekucji z nieruchomości, wykonana w oparciu o prawomocne postanowienia o kosztach postępowania i kosztach zastępstwa prawnego w egzekucji. Postanowienie o kosztach postępowania, w tym o wysokości opłaty egzekucyjnej, zostało wydane 18 kwietnia 2015 r., a uprawomocniło się 15 maja 2015 r.

To zagadnienie zawiera:

{"dataValues":[8415,4722,447,80,54],"dataValuesNormalized":[13,7,1,1,1],"labels":["Orzeczenia i pisma urz\u0119dowe","Pytania i odpowiedzi","Komentarze i publikacje","Procedury","Akty prawne"],"colors":["#EA8F00","#940C72","#007AC3","#E5202E","#85BC20"],"maxValue":13718,"maxValueNormalized":20}

Czytaj więcej w systemie informacji prawnej LEX

 

Opłata egzekucyjna została natomiast formalnie przekazana przez sąd 16 grudnia 2015 r. Komornik chciał się upewnić, że opłata egzekucyjna nie będzie opodatkowana podatkiem od towarów i usług. Powołał się na broszurę Ministra Finansów z 21 września 2015 r., w której (w części dotyczącej obowiązku podatkowego) wskazano, że rozstrzygającym momentem jest to, czy postanowienie określające opłatę egzekucyjną zostało wydane przed 1 października 2015 r.

Zobacz również: Kasa fiskalna może działać bez odpowiedniego kodu >>

Do rozliczenia VAT potrzebne będą trzy klasyfikacje zamiast jednej >>

Usługa komornika - działalność gospodarcza czy nie?

Jak podkreślił organ podatkowy, ponownie rozpoznając sprawę, zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Przy czym działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. W szczególności obejmuje czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Powołując się zaś na ustawę o komornikach sądowych i egzekucji, dyrektor KIS przypomniał, że zgodnie z jej art. 2 czynności egzekucyjne w sprawach cywilnych wykonuje wyłącznie komornik. On też wykonuje inne czynności przekazane na podstawie odrębnych przepisów. Komornik pełni te czynności osobiście i na własny rachunek (art. 3a). Wykonywana przez komornika działalność ma charakter zarobkowej działalności gospodarczej, charakteryzuje się samodzielnością finansową, jak również pewnego rodzaju konkurencyjnością, właściwą dla gospodarki rynkowej.

 

Zdaniem organu podatkowego, w konsekwencji, komornik sądowy – wykonując w szczególności czynności egzekucyjne – prowadzi działalność gospodarczą, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy, działając w charakterze podatnika w rozumieniu art. 15 ust. 1. Ponadto, do czynności wykonywanych przez komorników sądowych nie ma zastosowania wyłączenie, o którym mowa w art. 15 ust. 6 ustawy.

Zgodnie zaś z art. 19a ust. 1 ustawy o VAT, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania dostawy lub wykonania usługi. Zatem podatek staje się wymagalny w miesiącu (kwartale) dokonania dostawy lub wykonania usługi i – co do zasady – powinien być rozliczony za ten okres rozliczeniowy. Jednak na podstawie par. 2 rozporządzenia ministra finansów z 18 września 2015 r. w sprawie późniejszego terminu powstania obowiązku podatkowego, w przypadku usług wykonywanych przez komornika sądowego w ramach czynności egzekucyjnych lub innych czynności przekazanych do kompetencji komornika sądowego na podstawie odrębnych przepisów, obowiązek podatkowy z tytułu tych usług powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty w odniesieniu do otrzymanej kwoty.

Opodatkowane są czynności a nie opłata

Jak podkreślił dyrektor KIS, przedmiotem opodatkowania są czynności (dostawy lub usługi), a nie należności za te czynności. W tym przypadku ‒ czynności egzekucyjne, w związku z wykonaniem których komornicy występują (od 1 października 2015 r.) w charakterze podatników VAT.

W tym kontekście (mimo nieprecyzyjności pytania postawionego przez komornika) – jak podkreślił organ interpretacyjny – należy potwierdzić jego pogląd, że skoro zdarzenia prawne skutkujące powstaniem opłaty egzekucyjnej zaistniały przed 1 października 2015 r., a jedynie wpłata opłaty nastąpiła po tym dniu, to „opłata egzekucyjna nie będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Tym zdarzeniem powinno być uprawomocnienie się do 1 października 2015 r. postanowienia kończącego egzekucję i określającego wysokość opłaty egzekucyjnej.

Dyrektor KIS zaznaczył, że jeżeli zatem uprawomocniło się ono przed dniem 1 października 2015 r., to rzeczywiście czynności egzekucyjne, z tytułu których opłatę egzekucyjną komornik otrzymał po 30 września 2015 r., nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług (por. art. 19a ust. 2 ustawy).

Interpretacja z 16 września 2019 r., nr ITPP3/4512-731/15-1/MD