W czwartek, 8 stycznia, odbyła się w Izbie Cywilnej SN rozprawa jawna w składzie trzech sędziów: Pawła Grzegorczyka, Dariusza Dończyka - sprawozdawcy, a także Dariusz Zawistowskiego. Sędzia sprawozdawca wyjaśniał, że chodziło o uznanie za bezskuteczne notarialnej umowy:

  • warunkowej zbycia nieruchomości przez spółkę dłużnika. Warunek dotyczył nieskorzystania z prawa pierwokupu przez prezydenta miasta albo PKN Orlen,
  • przeniesienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości wraz z budynkiem stacji paliw z 26 października 2014 r. w celu uniknięcia zaspokojenia wierzyciela.

Był to kompleks nieruchomości wraz z trzema działkami znajdującymi się w Toruniu. Łączna wartość tych nieruchomości wynosiła 1,8 mln zł. Wierzytelność zaistniała między spółkami wynikała z ugody zawartej w czerwcu 2012 roku przed sądem w sprawie bezprawnej kompilacji kolorystyki i zmian logo Orlenu. Od momentu podpisania ugody wierzytelność stała się wymagalna.

Oprócz drogi cywilnej wytoczono sprawę karną przeciwko spółce A., która była wierzycielem Orlenu. Sąd Rejonowy w Lublinie w wyroku z 4 marca 2020 r. stwierdził, że doszło do przestępstwa polegającego na udaremnieniu wykonania wyroku przez zbycie nieruchomości zagrożonej utratą w wyniku warunkowej umowy. Sąd karny II instancji potwierdził ustalenia sądu rejonowego i wyrok stał się prawomocny.

Skarga paulińska jest zasadna

Natomiast w sprawie cywilnej, której podstawą był pozew z art. 527 k.c. (skarga paulińska) PKN Orlen przeciwko spółce, która nabyła nieruchomości, Sąd Okręgowy w Warszawie utrzymał postanowienie Sądu Rejonowego w Legionowie z 7 grudnia 2016 r., który nakazał spółce wierzyciela wypłatę należnej sumy.

Według art. 527 k.c. gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała, lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć.

Ponadto czynność prawna dłużnika jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności. I jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli uzyskała korzyść majątkową osoba będąca w bliskim z nim stosunku, domniemywa się, że osoba ta wiedziała, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.

Oddalenie apelacji i zarzuty kasacyjne

Pozwana spółka złożyła apelację od tego orzeczenia, a Sąd Apelacyjny w Warszawie 31 marca 2021 r. przyjął za własne ustalenia sądu I instancji i uznał umowy za bezskuteczne. Sąd ten stwierdził, że po zawartej ugodzie między spółkami wystawiono nakaz zapłaty, który stał się wymagalny. Co więcej, ustalił, że dłużnik i pozwana spółka wiedzieli o sytuacji prawnej i o wydaniu postanowienia o nakazaniu zapłaty przez sąd w Legionowie. A dłużnik - powód, który zawierał umowę warunkową był prokurentem w spółce, która dzierżawiła sporne nieruchomości.

W skardze kasacyjnej do Sądu Najwyższego pozwana spółka wnosiła o uchylenie wyroku sądu II instancji z kilku powodów:

  1. nieodniesienia się Sądu Apelacyjnego w Warszawie do wszystkich zarzutów podniesionych w apelacji – naruszenie art. 378 k.p.c.;
  2. naruszenia art. 527 k.c. – nierozważenie argumentu, że umowa rozporządzenia była wykonaniem umowy warunkowej;
  3. naruszenie art.11 k.p.c. – poprzez zbyt szerokie ujęcie;
  4. niedostrzeżenie, że roszczenia z umowy rozporządzającej poprzedzają roszczenia z ugody sądowej, które były niepieniężne;
  5. uznanie za bezskuteczne umów nie było zasadne, gdyż postanowienie sądu w Legionowie nie stało się prawomocne.

Sąd Najwyższy z uwagi na zawiłość sprawy postanowił odroczyć ogłoszenie wyroku do 29 stycznia 2026 r.

Sygnatura akt II CSKP 481/23

 

Przedsprzedaż
Kodeks cywilny. Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Księgi wieczyste i hipoteka. Kodeks postępowania cywilnego. Prawo prywatne międzynarodowe. Prawo o aktac
-15%
Przedsprzedaż
Kodeks cywilny. Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Księgi wieczyste i hipoteka. Kodeks postępowania cywilnego. Prawo prywatne międzynarodowe. Prawo o aktac

Sprawdź  

Cena promocyjna: 84.16 zł

|

Cena regularna: 99 zł

|

Najniższa cena w ostatnich 30 dniach: 79.2 zł