Powództwa przedstawicielskie to rodzaj powództw grupowych, charakterystyczny dla spraw konsumenckich. Pozwalają dochodzić stwierdzenia stosowania praktyk naruszających ogólne interesy konsumentów, a także roszczeń z tego tytułu – np. zwrotu pieniędzy, wymiany towaru, rozwiązania umowy.

Instytucja ta istnieje w polskim prawie od sierpnia 2024 r., została wprowadzona w wyniku implementacji dyrektywy 2020/1848. Do tej pory nie była jednak wykorzystywana. W specjalnym rejestrze podmiotów upoważnionych do wytaczania powództw grupowych widniał tylko rzecznik finansowy, który znalazł się w nim z mocy ustawy. Organizacje mogły zgłaszać się do rejestru dobrowolnie, ale przez ponad rok żadna nie skorzystała z tej możliwości.

Fundacja LexCultura przetrze szlaki

Teraz to się zmieniło. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK), który prowadzi rejestr, poinformował o wpisaniu do niego Fundacji LexCultura. Wpis umożliwia jej reprezentowanie konsumentów przed sądami powszechnymi, ale tylko w sprawach dotyczących określonych branż.

Sektory objęte zakresem działania Fundacji LexCultura to:

  1. sektor e-commerce i handlu detalicznego,
  2. sektor turystyki,
  3. sektor nieruchomości i usług deweloperskich,
  4. sektor usług rekreacyjnych, kulturowych i sportowych,
  5. sektor edukacji i usług szkoleniowych.

– Wpis do rejestru podmiotów upoważnionych oznacza uprawnienie do wnoszenia pozwów w postępowaniach grupowych. Dobro konsumentów jest wartością kluczową, dlatego wszechstronnie analizujemy, czy dany podmiot spełnia kryteria fachowości oraz niezależności. Zachęcam do ubiegania się o wpis do rejestru i aktywnego wspierania konsumentów w postępowaniach grupowych – mówi w komunikacie Tomasz Chróstny, prezes UOKiK.

Czytaj także: Powództwo przedstawicielskie to fikcja - w praktyce nie istnieje

Kto może wystąpić z powództwem przedstawicielskim

Aby uzyskać wpis do rejestru, trzeba spełnić niekiedy rygorystyczne wymogi.

Podmiot ubiegający się o wpis musi m.in.:

  • być osobą prawną i statutowo zajmować się ochroną konsumentów,
  • prowadzić niezarobkową działalność na rzecz ochrony interesów konsumentów co najmniej 12 miesięcy,
  • zapewnić niezależność, przeciwdziałać potencjalnym konfliktom interesów i nie podlegać wpływom innych podmiotów,
  • zamieścić na swojej stronie internetowej szczegółowe informacje dotyczące zasad wytaczania powództw, w tym o ewentualnych opłatach z tym związanych.

Na organizacji wpisanej do rejestru ciążą ponadto obowiązki informacyjno-sprawozdawcze.