Problem został zgłoszony redakcji Prawo.pl w ramach akcji „Poprawmy prawo”. Przypomnijmy, do 15 stycznia 2026 r. czekamy na sygnały Czytelników o przepisach, które wymagają zmiany, są już zbędne lub też powinny być wydane, ale ich brakuje. Do wygrania jest dostęp do LEX z nowym AI (szczegóły i formularz zgłoszeniowy: Poprawmy prawo – ostatnie dni na zgłoszenia w naszej akcji).

Aleksandra Maria Jach, radca prawny, partner w kancelarii Structure, w swoim zgłoszeniu zwróciła uwagę na art. 45 ust. 3 ustawy o odpadach [dalej: u.o.]. Zawiera on upoważnienie dla ministra właściwego do spraw gospodarki, by w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw klimatu określił – w drodze rozporządzenia – warunki zwolnienia z obowiązku posiadania zezwolenia na zbieranie lub przetwarzanie odpadów. Zwolnienie, o którym mowa w tym przepisie, mogłoby przysługiwać:

  • wytwórcy odpadów, który wytwarzane przez siebie odpady (niebędące odpadami niebezpiecznymi) unieszkodliwia w miejscu ich wytworzenia (art. 45 ust. 1 pkt 7 u.o.);
  • posiadaczowi odpadów, który poddaje je odzyskowi (art. 45 ust. 1 pkt 8 u.o.).

– Upoważnienie to jest martwe i nikt do tej pory nie podjął się poważnie zajęcia tematem – wskazuje Aleksandra Maria Jach.

Zobacz też w LEX: Magazynowanie odpadów budowlanych >

 

Konsekwencje braku rozporządzenia

Jak tłumaczy autorka zgłoszenia, w obecnych czasach przedsiębiorcy działający zgodnie z zasadami gospodarki cyrkularnej z nadzieją wyczekują na to rozporządzenie, aby móc chociaż w drobnym stopniu poddawać odzyskowi odpady wytwarzane na ich własnym terenie i umożliwiać ich ponowne wykorzystanie.

– Jako specjalistka branży nieruchomości widzę to przykładowo wśród deweloperów budowlanych. Art. 101a u.o., od początku 2025 r., każe deweloperom pieczołowicie segregować odpady budowlane – ale co się z nimi dalej dzieje? Muszą trafić do wyspecjalizowanych firm odbiórkowych, które mają specjalne, trudne do uzyskania pozwolenia na zbieranie lub przetwarzanie odpadów, podczas gdy część porozbiórkowych odpadów mogłaby być oczyszczana na miejscu budowy (np. cegły, okna), czyli de facto poddawana procesom odzysku przez samego dewelopera i oddawana na cele np. dobroczynne lub do wtórnego użycia – komentuje mec. Jach.

Czytaj też w LEX: Odpady budowlane w świetle postanowień Zielonego Ładu >

Ze stanowiskiem naszej Czytelniczki zgadza się Rita Świętek, radca prawny, partner w kancelarii Głowacki i Wspólnicy. – Od 1 stycznia 2025 r. u.o. nakłada obowiązek segregowania odpadów budowlanych i remontowych, jednak od tego czasu ustawodawca nie wprowadził oczekiwanych rozwiązań prawnych – wskazuje.

Mec. Świętek uważa, że wydanie rozporządzenia wpisywałoby się w obecny trend promujący segregację. Z kolei z perspektywy deweloperów, ekip remontowych czy rozbiórkowych ułatwiłoby pracę – wskazując w klarowny sposób, w jakich sytuacjach byliby oni zwolnieni z obowiązku uzyskiwania zezwoleń na zbieranie lub przetwarzanie odpadów.

Zobacz w LEX: Wytwórca odpadów budowlanych oraz rejestracja odpadów budowlanych w ramach świadczonych usług >

– Ustawodawca wzmacnia obowiązki segregacji, ale nie idą za tym rozwiązania, które ułatwiłyby faktyczne wdrożenie gospodarki o obiegu zamkniętym na poziomie pojedynczej budowy. Wprowadzenie takiego rozporządzenia może być szansą na znaczne oszczędności, pozwoli również na ograniczenie negatywnego wpływu na środowisko – konkluduje Rita Świętek.

– Uważam, że konieczne jest zbudowanie silniejszego frontu dla wsparcia tej inicjatywy i wprowadzenia stosownego rozporządzenia w oparciu o upoważnienie z art. 45 ust. 3 ustawy o odpadach. Bez tego cyrkularność i segregacja odpadów na placu budowy nie mogą w pełni się realizować – podsumowuje Aleksandra Maria Jach.

Czytaj w LEX: Selektywna zbiórka odpadów budowlanych oraz metody zapobiegania powstawaniu odpadów w zmienionej ustawie o odpadach >

 

Problem nie tylko budowlańców

Problem dotyczy nie tylko branży budowlanej. Niedawno serwis LEX odpowiadał na pytanie gminy m.in. o to, czy w przypadku kompostowania bioodpadów ze stołówki szkolnej w kompostownikach elektrycznych można skorzystać ze zwolnienia z obowiązku uzyskania zezwolenia na przetwarzanie odpadów. Udzielający odpowiedzi Piotr Ćwiek, specjalista w zakresie finansów publicznych, prawa ochrony środowiska i postępowania administracyjnego, wyjaśnił, że gmina ma obowiązek takie zezwolenie uzyskać, „chyba że kompostownik byłby ustawiony na terenach zielonych gminy, np. w parku czy na placu zabaw i w którym będą przetwarzane wyłącznie bioodpady, które następnie będą wykorzystywane na terenach zielonych”. Dodał, że art. 45 ust. 1 pkt 7 u.o. jest przepisem niemożliwym do wykorzystania, bowiem rozporządzenie na podstawie art. 45 ust. 3 u.o. nie zostało jeszcze wydane.

Zobacz też w LEX: Definicja odpadów budowlanych i rozbiórkowych oraz ich klasyfikacja >

Przepis był też przywoływany przez ekspertów LEX-a w odpowiedzi na pytanie o to, czy wytwórca odpadów może dokonywać obróbki odpadów w postaci przesiewania i kruszenia przed ich przekazaniem do odbiorcy. Anna Nieć, prawnik oraz absolwentka studiów w zakresie ochrony środowiska, odpowiedziała, że generalnie tak, konieczne jest jednak uzyskanie zezwolenia.

– Niestety w aktualnie obowiązującym stanie prawnym takie rozporządzenie nie zostało jeszcze wydane, co w praktyce czyni zwolnienia, o których mowa w art. 45 ust. 1 pkt 7 i 8 u.o., rozwiązaniami o charakterze iluzorycznym – pisała.

Prawo.pl przedstawiło problem Ministerstwu Rozwoju i Technologii (właściwemu w sprawach gospodarki) oraz Ministerstwu Klimatu i Środowiska. Czekamy na ich stanowiska.

Zobacz też w LEX: Gospodarowanie odpadami przez samorządy i przedsiębiorców od 2025 r. >

 

 

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów w programie LEX jest zależny od posiadanych licencji.