Dariusz Wieczorek zostanie nowym ministrem nauki w rządzie Donalda Tuska, zastąpi na tym stanowisku Krzysztofa Szczuckiego, który przez dwa tygodnie pełnił tę funkcję w rządzie Mateusza Morawieckiego. Nowy minister został powołany 13 grudnia 2023 - co interesujące, nie został on ministrem szkolnictwa wyższego. Ten dział pozostał nieobsadzony.
Na koniec rządów Zjednoczonej Prawicy do Sejmu trafił projekt zmian w Prawie o szkolnictwie wyższym i nauce, który ma - jak wskazują autorzy - zagwarantować możliwość swobodnego wyrażania swoich poglądów podczas odbywających się w uczelniach wydarzeń o charakterze akademickim (konferencji, seminariów, wykładów, spotkań kół naukowych lub organizacji studenckich itp.).
Uważam, że w przypadku nauk humanistycznych i społecznych sam model bibliometryczno-ekspercki jest trafnym rozwiązaniem. Model czysto ekspercki nie sprawdziłby się, bo nawet przy założeniu, że udałoby się wybrać najbardziej uczciwych i bezstronnych ekspertów, ich oceny będą narażone na różnego rodzaju błędy poznawcze - mówi o wykazie punktowanych czasopism dr hab. Grzegorz Wierczyński, prof. Uniwersytetu Gdańskiego. Wskazuje natomiast, że nie powinno być specjalnej ścieżki dla oceny publikacji z zakresu nauk humanistycznych i humanistyczno-społecznych.
Stopnie i tytuł mają chronić człowieka w systemie nauki i szkolnictwa wyższego oraz są jedną z zapór, chroniących przed wprowadzeniem uniwersytetu korporacyjnego, gdzie liczy się produkcja, a nie człowiek - wskazuje dr hab. Grzegorz Krawiec, prof. Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej, komentując m.in. pomysł na zniesienie habilitacji.
Dla jednych czasopism ocena bibliometryczna, dla innych ocena ekspercka - Komisja Ewaluacji Nauki proponuje zmiany w sposobie punktowania czasopism naukowych. Czasopisma dotyczące nauk humanistycznych i społecznych mają być oceniane inaczej, niż te dotyczące nauk ścisłych, medycznych i przyrodniczych. Koncepcja zakłada też stworzenie systemu premiowania polskich periodyków.
Ministerstwo Edukacji i Nauki po raz kolejny zaktualizowało wykaz czasopism naukowych i recenzowanych materiałów z konferencji międzynarodowych - dowartościowano polskie periodyki. Jak wskazują eksperci, zmiany sprawiają, że obecnie nie opłaca się publikować artykułów w czasopismach międzynarodowych. Podobnie jak poprzednio, resort nieszczególnie przejmował się trybem, w jakim powinno to zostać dokonane.
Prawo po raz kolejny znalazło się na liście najchętniej wybieranych kierunków. Jak podaje MEiN, łącznie na I rok studiów pierwszego stopnia i jednolitych studiów magisterskich w uczelniach nadzorowanych przez ministra edukacji i nauki zostało przyjętych prawie 442 tys. osób, w tym 336 952 osoby na studia pierwszego stopnia i jednolite studia magisterskie oraz 104 871 osób na studia drugiego stopnia.
Jeżeli pozwolimy na likwidację Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Śląskiego, to pojawi się efekt kuli śnieżnej – niedługo pojawić się mogą żądania likwidacji innych struktur uniwersyteckich - wskazuje dr hab. Grzegorz Krawiec, profesor Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Chodzi o propozycję dr. hab. Marka Migalskiego.
Od 2020 r. RPO monitoruje postępowanie w sprawie nadania tytułu profesora dr. hab. Michałowi Bilewiczowi, profesorowi UW oraz dr. hab. Walterowi Żelaznemu, profesorowi UwB - naukowcy czekają na zakończenie procedury latami. Kancelaria prezydenta ponownie odpowiada RPO na pytanie w tej sprawie - nie zmienia przy tym zdania.
W tegorocznej edycji konkursu miesięcznika „Państwo i Prawo” pierwszą nagrodę za pracę habilitacyjną przyznano dr hab. Alicji Sikorze-Kȧledzie, natomiast pierwszą nagrodę za pracę doktorską - dr Joannie Prokurat. Nagrody i wyróżnienia otrzymali również: dr hab. Karolina Kremens, dr hab. Marta Romańczuk – Grącka, dr Wojciech Bańczyk, dr Katarzyna Kamińska.
Przepisy Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce wprowadziły ograniczenie czasowe, dotyczące odebrania tytułu naukowego. Jako że wcześniej go nie było, doprowadziło to do nierównego traktowania osób, wobec których takie postępowanie wznowiono przed wejściem w życie Ustawy 2.0. Resort edukacji rozważy zmiany w tym zakresie.
Nie udała się popularyzacja strzelectwa w powiatach. Program „Strzelnica w powiecie” miał przynieść setki strzelnic, a powstały nieliczne. Teraz rządzący próbują zachęcić do budowy strzelnic uczelnie. Specustawa, która ma ułatwić takie inwestycje, weszła w życie 3 października.
Uczelnie będą mogły waloryzować opłaty za studia - ich wzrost możliwy będzie jednak tylko raz w roku. Zmiany dotyczące opłat obejmą też postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora. Osoba, która ukończyła kształcenie w szkole doktorskiej, nie będzie ponosiła kosztów postępowania w sprawie nadania stopnia doktora wyłącznie wówczas, gdy podmiot doktoryzujący będzie tożsamy z podmiotem, w którym ukończyła ona to kształcenie.
W roku akademickim 2023/2024 większa liczba studentów w trudnej sytuacji materialnej będzie mogła otrzymać stypendium socjalne - wynika to ze zmiany algorytmu przyznawania tego świadczenia. O stypendium socjalne będzie mógł ubiegać się student, którego miesięczny dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 1 294,40 zł netto.
Ochrona dziedzictwa i konserwacja zabytków przestanie być dyscypliną naukową - na tej liście zagościła na krótko, bo dodano ją jesienią 2022 r. Resort nauki zdecydował się na zmiany, bo okazało się, że żaden podmiot nie zdobył w ewaluacji na tyle wysokiej oceny, by mieć uprawnienia do kształcenia doktorów w ramach tej dyscypliny. Bez tej zmiany zablokowane są też wybory do Rady Doskonałości Naukowej. Rozporządzenie opublikowano w Dzienniku Ustaw.
Narodowe Centrum Nauki dostanie pieniądze na wypłatę jednorazowych specjalnych dodatków w ramach utworzonego w jednostkach dodatkowego funduszu motywacyjnego. Sejmowa Komisja Finansów pozytywnie zaopiniowała wniosek MEiN w sprawie zmian w planie finansowym Narodowego Centrum Nauki na 2023 rok. Zmiany obejmą też przeznaczenie rezerwy celowej zaplanowanej w ustawie budżetowej na 2023 rok.
Rząd zapowiada wydanie nowego rozporządzenia określającego procedury oraz usługi, w których dokument elektroniczny oraz certyfikat mogą być wykorzystywane do stwierdzania tożsamości obywatela Ukrainy, którego pobyt na terytorium Polski uznaje się za legalny. Dane, funkcjonujące pod nazwą Diia.pl i Diia.pl dzieci, pochodzą z rejestru publicznego, którego administratorem jest minister ds. informatyzacji. Dlatego osoba weryfikująca tożsamość ma mieć pewność w zakresie ich pochodzenia.
Ministerstwo Edukacji i Nauki oraz Ministerstwo Zdrowia poinformowały, że od przyszłego roku akademickiego obowiązywać będą znowelizowane standardy kształcenia lekarzy i lekarzy dentystów. Zmiany dotyczą m.in. obowiązkowego egzaminu standaryzowanego (OSCE) i zwiększenie liczby godzin zajęć w symulowanych warunkach klinicznych.
Mimo że resort rodziny i polityki społecznej dał tylko siedem dni ministerstwom na zgłaszanie uwag do projektu rozporządzenia w sprawie płacy minimalnej na 2024 r., to konsultacje nie zakończyły się. Związki zawodowe chcą większego jej wzrostu, a ministrowie zgodnie twierdzą, że potrzebują dodatkowych pieniędzy, bo z tych, co mają dostać, nie będą w stanie sfinansować podwyżek. Wygląda na to, że rząd sam padł ofiarą znacznych podwyżek płacy minimalnej.
Odgórny zakaz wykorzystywania narzędzi bazujących na AI nie jest i nie będzie skuteczny. Środowisko akademickie nie może udawać, że problem nie istnieje, należy więc stworzyć odpowiednie standardy korzystania z aplikacji opartych na AI. Problematyczne jest natomiast wykrywanie, czy ktoś korzystał z Chata GPT, bo nie ma skutecznych programów, które wykrywałyby jego użycie.
