W głosowaniu korespondencyjnym ważne jest dostarczenie pakietu wyborczego pod właściwy adres. Są obawy, czy zagłosuje wyborca, który nie będzie w dniu wyborów w miejscu stałego zamieszkania. Tym bardziej że czasu na dopisanie się do spisu wyborców będzie mało. Co gorsza, kartę może przejąć inna osoba, która ma dostęp do skrzynki. Prawa na razie nie ma, są niewiadome.
Ustawa, na podstawie której mają zostać zorganizowane wybory korespondencyjne, jest w Senacie, który ma zagwarantowane konstytucyjnie 30 dni na jej rozpatrzenie. Akt ten może więc wejść w życie najwcześniej na kilka dni przed wyborami prezydenckimi, które odbędą się 10 maja.
Według ekspertów może być problem z doręczeniem kopert przez Pocztę Polską. Na przykład nie wszyscy mają skrzynkę pocztową. Nie wiadomo też, na który adres – stały czy czasowy - będzie doręczany pakiet.
Według dr. Tomasza Zalasińskiego, konstytucjonalisty, radcy prawnego z kancelarii DZP, członka Trybunału Stanu, głosowanie korespondencyjne w przyjętej formule będzie się odbywało poza jakąkolwiek kontrolą niezależnych organów wyborczych. - W momencie wydania kart wyborczych listonoszom, organy władzy publicznej w ogóle stracą kontrolę nad prawidłowością przebiegu wyborów, nad weryfikacją komu i ile kart zostało wydanych - mówi.
I zastanawia się, jak ustrzec się przed sytuacją, w której np. ktoś „oczyści” z pakietów wyborczych skrzynki pocztowe w całym bloku, a następnie je wypełni i wrzuci do skrzynki albo po prostu zniszczy. Nie wiadomo też, jak rozwiązać sytuację, w której z przyczyn logistycznych nie uda się dostarczyć na czas pakietów wyborczych mieszkańcom dużych miast. - Jak wystąpienie podobnych sytuacji sprawdzić i zweryfikować? Jest 15 dni do wyborów, a podstawy prawne nowej ich formuły są całkowicie nieokreślone - podkreśla.
Tak samo nie wiadomo, czy pakiet trafi do wyborcy, który nie przebywa w dniu głosowania pod adresem zameldowania, a dopisze się do spisu wyborców. Może być z tym problem, bo Poczta Polska nie ma wiadomości o adresach. Spisy wyborców to gestia samorządu terytorialnego. Wybory za dwa tygodnie, a Poczta Polska nie ma odpowiednich danych i nie powinna ich otrzymać, bo nie ma podstawy prawnej.
Radca prawny Tomasz Lewandowski, prof. Wyższej Szkoły Umiejętności Społecznych w Poznaniu uważa, że poczta nie będzie posiadała tej wiedzy, ponieważ będzie się posługiwać spisem wyborczym przekazanym przez gminę. Zgodnie z ustawą przekazaną do Senatu, wójt, burmistrz lub prezydent miasta sporządza go w 3 egzemplarzach i przekazuje poczcie w dniu wejścia w życie ustawy.
Dr Tomasz Zalasiński ma wątpliwości, czy wyborca, który będzie w innym miejscu niż stałe miejsce zamieszkania dostanie pakiet. - Po wejściu w życie ustawy nie będzie można dopisać się do spisu wyborców. Zakaz taki przewiduje art. 4 tejże ustawy - mówi.
Dr Tomasz Lewandowski wyjaśnia, że kluczowym adresem jest adres zameldowania i to pod adres zameldowania powinny być doręczone pakiety wyborcze. Jak podkreśla, istotne w tej kwestii jest to, że obowiązek meldunkowy w Polsce istnieje i nie został skutecznie zniesiony. - W związku z tym każdy obywatel jest obowiązany do posiadania adresu zameldowania, który z punktu widzenia tych przepisów będzie miał decydujące znaczenie – tłumaczy.
Nowa ustawa wskazuje, że dopisanie do spisu wyborców następuje na wniosek wyborcy wniesiony do urzędu gminy najpóźniej w dniu wejścia w życie ustawy. - Tylko skąd wyborca ma wiedzieć kiedy ustawa wejdzie w życie. Istotne w tym momencie byłoby odpowiednie vacatio legis, czyli termin w którym wszyscy mogą zapoznać się z przepisami, ale jeszcze przed wejściem tych przepisów w życie - podkreśla.
Jego zdaniem ustawa nie reguluje kwestii związanej z dostarczeniem pakietu pod adres zameldowania osoby, która tam nie przebywa, ani kwestii zwrotu tego pakietu przez osobę, która dysponuje dostępem do skrzynki pocztowej. - Jest to w mojej ocenie błąd legislacyjny - mówi.
Spis wyborców na potrzeby konkretnych, zarządzonych wyborów, sporządza urząd gminy na podstawie danych adresowych ze stałego rejestru wyborców zamieszkałych na obszarze tej gminy. W obecnym stanie prawnym, jeśli wyborca zamieszkuje pod innym adresem, niż wskazany w rejestrze wyborców, może złożyć najpóźniej 5 dni przed wyborami wniosek o dopisanie do spisu wyborców w wybranym przez siebie obwodzie glosowania, wskazując adres faktycznego zamieszkania.
Jak nam wyjaśnia Filip Rak z kancelarii Pietrzak Sidor & Wspólnicy, projektowana ustawa w sprawie szczególnych zasad przeprowadzania głosowania korespondencyjnego w wyborach prezydenta skraca termin na złożenie wniosku, stanowiąc, że może być on złożony najpóźniej dzień po ogłoszeniu ustawy ("najpóźniej w dniu wejścia w życie ustawy", która wchodzi w życie dzień po ogłoszeniu), zaś Poczta Polska wysyła pakiety wyborcze na adres ujawniony w spisie wyborców najpóźniej 7 dni przed głosowaniem.
- Zostawienie tak krótkiego czasu wyborcom na złożenie wniosku o dopisanie do spisu wyborców budzi bardzo poważne wątpliwości z punktu widzenia zasady zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa, tym bardziej, że nie wiadomo, na ile dni przed wyborami ustawa wejdzie w życie – mówi Filip Rak.
Czytaj też: RPO pyta, czy przepisy wykonawcze wydane na kilka dni przed wyborami będą rzetelne i skuteczne>>
Dr Tomasz Lewandowski zauważa, że nowa ustawa ani Kodeks wyborczy nie regulują kwestii uzupełniania spisu wyborców, jeżeli chodzi o pierwszą turę wyborów. - Taka możliwość tj. dokonanie aktualizacji spisu możliwe jest w przypadku II tury – dodaje. Jeśli więc do spisu wyborca dopisuje się w dniu wejścia w życie ustawy i tego samego dnia organ wykonawczy gminy przekazuje spis poczcie, to oznacza że cała operacja trwa 1 dzień i po upływie tego dnia nie ma możliwości dopisania się do spisu wyborców w I turze wyborów.
- W mojej ocenie o godz. 23.59 gmina powinna przekazać aktualny spis, przy czym wyborca do godziny 23.59 może składać za pośrednictwem profilu zaufanego, wniosek o dopisanie do spisu wyborców. Co w praktyce może oznaczać, że gmina będzie miała problem z realizacją tego obowiązku – uważa.
Dopisać się do spisu wyborców można przez internet, za pośrednictwem strony gov.pl.>>
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji. ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
